అథ పఞ్చనవతితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ ఉద్ధవస్య వచః శ్రుత్వా చేతనం ప్రాప్య రాధికా । సా చోవాచ సముత్థాయ రత్నసింహాసనే వరే
తర్వాత తొంభై అయిదవ అధ్యాయం. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఉద్ధవుని మాటలు విని, రాధికా మళ్లీ జ్ఞానం పొందింది. ఆమె రత్నసింహాసనంపై కూర్చొని మాట్లాడింది.
ఉవాచ మధురం దేవీ హృదయేన విదూయతా । గోపీభిః సప్తభిర్భకత్యా సేవితా శ్వేతచామరైః
దేవి హృదయం బాధతో ఉన్నా, తీయగా మాట్లాడింది. ఆమెకు ఏడు గోపికలు తెల్ల చామరాలతో సేవ చేశాయి.
రాధికోవాచ మథురాం గచ్ఛవత్స త్వం మాంచ (న) విస్మర సంవదా । అతోఽప్యధర్మో నాస్త్యేవ భవతో భవసాగరే
రాధికా ఇలా చెప్పింది: వత్సా, నువ్వు మథురకు వెళ్ళు. నన్ను మర్చిపోకు, నాతో సంబంధం కొనసాగించు. నీకు ఈ సంసారసాగరంలో అంతకంటే పెద్ద అధర్మం లేదు.
మదీయం వచనం సర్వం గత్వా కథయ సాంప్రతమ్ । శ్రీకృష్ణం పరమానన్దం శీఘ్రమానయ మత్ప్రభుమ్
ఇప్పుడు నా మాటలన్నింటిని శ్రీకృష్ణునికి చెప్పు. పరమానందమైన నా ప్రభువును త్వరగా తీసుకొచ్చి నాకు కలిపించు.
యోషిజ్జన్మని యోషిత్సు సంప్రాప్య తాదృశం పతిమ్ । భేదో బభూవ కస్యా వా మదన్యా కాఽపి దుఃఖినీ
స్త్రీగా జన్మించి, ఇలాంటి భర్తను పొందిన తరువాత, నన్ను మించిన వేరెవరికైనా ఇంత వేరుపాటు, ఇంత దుఃఖం ఉందా?
కిం దదాసి ప్రబోధం మే నాస్తి మే బోధనోచితమ్ । నిష్ఫలో దేహినాం దేహో వినాఽఽత్మానం సహోద్ధవ
నువ్వు నాకు ఎందుకు బోధిస్తున్నావు? నాకు మేల్కొనడం అవసరం లేదు. ఆత్మ లేకుండా శరీరం వృథా, ఉద్ధవా.
సంప్రీత్యా సహ సౌభాగ్యం గౌరవం నిత్యనూతనమ్ । అతీవ దుర్లభం ప్రేమ రహస్యం నవసంగమమ్
ఆనందంగా కలిసినప్పుడు అదృష్టం, గౌరవం ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉంటాయి. నిజమైన ప్రేమ, దాని రహస్యమూ, కొత్తగా కలిసిన ఆనందమూ చాలా అరుదుగా దొరుకుతాయి.
స్మరామి మనసా శశ్వన్నాన్యో మనసి వర్తతే । రాత్రౌ నిద్రాం పరిత్యజ్య స్మరణం శోకవర్ధనమ్
నేను ఎప్పుడూ మనసులో ఆయనను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. నా హృదయంలో ఇంకెవ్వరూ లేరు. రాత్రి నిద్రను వదిలేసి, ఆయనను గుర్తు చేసుకుంటూ నా బాధ మరింత పెరుగుతోంది.
మాముద్ధర ధ్రువం వత్స నిమగ్నాం శోకసాగరే । జీవాభవప్రదానేన తీర్థే స్నానఫలం నృణామ్
బిడ్డా, నేను శోక సముద్రంలో మునిగిపోయాను. నన్ను పైకి లేపు. ప్రాణం ఇచ్చినవాడు పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ప్రబోధితుం న శక్నోమి దుర్నివారం చ మానసమ్ । చిన్తయే చరణామ్భోజం కృష్ణస్య పరమాత్మనః
నన్ను నేను ఒంటరిగా ప్రబోధించుకోలేను, నా మనస్సును ఆపుకోలేను. కృష్ణుని పదపద్మాలను నేను ధ్యానిస్తున్నాను.
తద్గుణం మహిమానం చ ప్రీతిం చ ప్రేమసాగరమ్ । స్మారం స్మారం చ సౌభాగ్యం మనో మే న స్థిరం చలమ్
ఆయన గుణాలు, మహిమ, ప్రేమ, అపారమైన ప్రేమను మళ్ళీ మళ్ళీ గుర్తు చేసుకుంటూ నా అదృష్టాన్ని తలచుకుంటే, నా మనసు స్థిరంగా ఉండదు, ఎప్పుడూ అల్లాడుతూనే ఉంటుంది.
జగతాం యువతీనాం చ కాసాం వా దుఃఖమీదృశమ్ । శ్రీకృష్ణభేదదుఃఖ చ కా వా జానాతి మాం వినా
ఈ లోకంలోని యువతుల్లో ఎవరికైనా ఇలాంటి బాధ ఉందా? శ్రీకృష్ణుని వేరుపాటు బాధను నన్ను తప్ప ఇంకెవరు తెలుసుకోగలరు?
కిం చిజ్జానాతి సీతా సాఽప్యహం చ విధిబోధితమ్ । మత్పరా దుఃఖినీ నాస్తి కామినీషు జగత్త్రయే
బహుశా సీతకు కొంత తెలుసు, నాకు కూడా తెలుసు, అది విధి వల్ల తెలిసింది. మూడు లోకాలలో ఉన్న మహిళల్లో నాకన్నా ఎక్కువ భక్తి, బాధ కలిగినవారు లేరు.
కావాయాతి ప్రతీతిం మే శ్రుత్వా చ మానసీం వ్యథామ్ । కాసాం వా మత్సమం దుఃఖం యువతీనాం సుతోద్ధవ
నా మనసులోని ఈ బాధను ఎవరు నమ్మగలరు? ఉద్ధవుని కుమారుడా, యువతుల్లో నాకున్న బాధకు సమానమైన బాధ ఎవరికైనా ఉందా?
రాధికాసదృశీ స్త్రీషు న భూతా న భవిష్యతి । దుఃఖినీ విరహాతప్తా సుఖసౌభాగ్యవర్చితా
మహిళల్లో రాధికకు సమానమైనవారు ఎప్పుడూ లేరు, ఎప్పుడూ ఉండరు. ఆమె వేరుపాటు బాధతో తపించబడినా, సుఖం, అదృష్టం, మహిమలతో కూడి ఉంటుంది.
సంప్రాప్య కల్పవృక్షం చ పతిం చ జగతాం పతిమ్ । వఞ్చితాఽహం విధాత్రా చ నిర్దయేన చ పాపినా
కల్పవృక్షాన్ని, లోకపతిని భర్తగా పొందిన తరువాత కూడా, నన్ను దయలేని, పాపాత్ముడైన సృష్టికర్త మోసం చేశాడు.
జీవనం సఫల జన్మ సుస్నిగ్ధం చక్షుషీ మనః । తత్పాదపద్మవక్త్రేన్దురూపవేషప్రదర్శనాత్
ఆయన పదపద్మాలను, చంద్రబింబమైన ముఖాన్ని, అందమైన రూపాన్ని దర్శించటం వల్ల జీవితం సఫలం, జన్మ ధన్యం, కన్నులు, మనసు ఎంతో సంతృప్తిగా ఉంటాయి.
యన్నామశ్రుతిమాత్రేణ పఞ్చ ప్రాణాః ప్రహర్షితాః । స్మృతిమాత్రాత్ప్రఫుల్ల్యన్త ఆత్మా సుస్నిగ్ధ ఏవ చ
ఆయన నామాన్ని వినగానే ఐదు ప్రాణాలు ఆనందంతో ఉప్పొంగుతాయి. ఆయనను గుర్తు చేసుకోగానే ఆత్మ వికసించి, ఎంతో స్నేహభావంతో నిండిపోతుంది.
యశ్చ పస్పర్శ సురతౌ యశస్త్రిభువనష్వపి । కథా వా సంపదా వత్స విస్మరామి తమీశ్వరమ్
ప్రేమలో ఆయన స్పర్శ, మూడు లోకాలలో ఆయన కీర్తి, కథలు, ఐశ్వర్యం—బిడ్డా, అలాంటి ప్రభువును నేను ఎప్పుడూ మరచిపోలేను.
త్రైలోక్యవిజయం రూపం గుణమేవ బిభర్తి యః । న నిర్మితో యో విధినా తేనైవ నిర్మితో విధిః
మూడు లోకాలను జయించే అందం, అన్ని గుణాలు ఆయనలో ఉన్నాయి. ఆయనను సృష్టికర్త సృష్టించలేదు, సృష్టికర్తను ఆయనే సృష్టించాడు.
తం విధేశ్చ విధాతారం దాతారం సర్వసంపదామ్ । కల్పవృక్షాత్పరం శాన్తం లక్ష్మీకాన్తం మనోహరమ్
ఆయనే సృష్టికర్తకు సృష్టికర్త, అన్ని సంపదలకు దాత. కల్పవృక్షాన్ని మించిపోయినవాడు, శాంతమూర్తి, లక్ష్మీప్రియుడు, అందమైనవాడు.
సర్వేశం సర్వబీజం చ పరమాత్మానమీశ్వరమ్ । కయా వా సంపదా తాత విస్మరామి చతం పతిమ్
అన్ని లోకాల అధిపతి, అన్ని సృష్టులకు మూలమైన పరమాత్మ, ప్రభువు—బిడ్డా, అలాంటి భర్తను నేను ఏ సంపద వల్లైనా ఎప్పుడూ మరచిపోగలను?
యస్య నిర్మఞ్ఛనార్హశ్చ న చన్ద్రో న చ మన్మథః । నైవాశ్వినీకుమారశ్చ గుణసాభ్యం న దిశ్వతః
ఆయన అందానికి, గుణాలకు చంద్రుడు, మన్మథుడు, అశ్వినీ కుమారులు, ఏ దిక్కూ సరిపోలేవు.
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం బ్రహ్మేశశేషసంజ్ఞకాః । కయా వా సంపదా తాత విస్మరామి చ తం ప్రభుమ్
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, శేషుడు వంటి వారు ఆయన పదపద్మాలను ధ్యానిస్తారు. బిడ్డా, అలాంటి ప్రభువును నేను ఏ సంపద వల్లైనా ఎప్పుడూ మరచిపోగలను?
స్వప్నే పశ్యన్తి యే రూపమతులం చ మనోహరమ్ । తేఽపి సర్వం పరిత్యజ్య ధ్యాయాన్తే తమర్నిశమ్
స్వప్నంలో కూడా ఆ అపూర్వమైన, మనోహరమైన రూపాన్ని చూసినవారు, వారు కూడా అన్నిటిని వదిలి, రాత్రింబవళ్ళు ఆయనను ధ్యానిస్తారు.
గుణేన శైలః సలిలం శుష్కకాష్ఠం ద్రవేదితి । మృతవృక్షో ముకులితః స్తమ్భితశ్చ సమీరణః
ఆయన గొప్పతనంతో పర్వతం కరిగిపోతుంది, నీరు గట్టిపడుతుంది, ఎండిన మట్టికట్టలు కరిగిపోతాయి, మృత వృక్షాలు మళ్ళీ మొగ్గలు వేస్తాయి, గాలి కూడా నిలిచిపోతుంది.
సూర్యశ్చ జలధిశ్చైవ స్థగితో భక్తిభావతః । కయా వా సంపదా పుత్ర విస్మరామి చతం ప్రియమ్
ఆయన పట్ల ఉన్న భక్తితో సూర్యుడు, సముద్రం కూడా అదుపులో ఉంటాయి; ఏ సంపద వల్ల నేను ఆ ప్రియుడిని మరిచిపోగలను, కుమారా?
యద్భయాద్వాతి వాతోఽయం సూర్యస్తపతి యద్భయాత్ । వర్షతీన్ద్రో దహత్యగ్నిర్మృత్యుశ్చరతి జన్తుషు
ఆయన భయంతో ఈ గాలి వీస్తుంది; ఆయన భయంతో సూర్యుడు కాంతిచూస్తాడు; ఇంద్రుడు వర్షం కురిపిస్తాడు, అగ్ని కాలుస్తుంది, మరణం జీవుల్లో సంచరిస్తుంది.
యద్భయాత్ఫలినో వృక్షాః పుష్పితాః సమయేఽపి చ । సముద్రాః స్వాత్మవిషయే గ్రహాశ్చ మునయః సురాః
ఆయన భయంతో వృక్షాలు కాలానికి తగినట్టు పండ్లు, పువ్వులు ఇస్తాయి; సముద్రాలు తమ పరిమితిలో ఉంటాయి; గ్రహాలు, ఋషులు, దేవతలు కూడా తమ స్థానం దాటి పోవు.
కాలస్య కాలః సంహర్తుః సంహర్తా స్రష్టురీశ్వరః । స్వాధీనశ్చ స్వతన్త్రశ్చ స్వయమేవాఽఽత్మసంజ్ఞకః
ఆయనే కాలానికి కాలుడు, సంహారానికి సంహారుడు, సృష్టికర్తకు అధిపతి; ఆయనకు ఎవరూ పైచేయి లేరు, ఆయన స్వతంత్రుడు, తనను తానే తెలిసినవాడు.