తస్య యావన్తి లోమాని తాని విశ్వాని సన్తి చ । స ఏవ షోడశాంశశ్చ కృష్ణస్య పరమాత్మనః
విష్ణువుకు ఎన్ని రోమాలు ఉన్నాయో, అంతే విశ్వాలు ఉన్నాయి; ఆయన కృష్ణ పరమాత్ముని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగమే.
తస్యైవ కిం యశః శౌర్చం మహిమానమనూపమమ్ । ఘస్మరీ గోపకన్యా చ కిం వా జానాతి మాధవీ
ఆయన కీర్తి, శౌర్యం, అపూర్వమైన మహిమ గురించి ఏమి చెప్పగలం? ఘస్మరీ గోపికా, మాధవీ కూడా దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోలేవు.
మాధవ్యువాచ మయా యదుక్తం న జ్ఞాత్వా మూఢా జల్పన్తి గోపికాః । ఉద్ధవ శుణు మే వాక్యం యన్మయా కథితం శుభమ్
మాధవీ ఇలా అన్నది: నేను చెప్పిన మాటలు అర్థం చేసుకోకుండా, మూర్ఖమైన గోపికలు మాట్లాడుతున్నారు; ఉద్ధవా, నేను మేలుకోసం చెప్పిన నా మాటలు విను.
స్వేచ్ఛయా సగుణో విష్ణుః స్వేచ్ఛయా నిర్గుణోభవేత్ । భువో భారావతరణే గోపవేషః శిశుర్విభుః
తన ఇష్టానుసారం విష్ణువు గుణాలతో కూడినవాడవుతాడు, తన ఇష్టానుసారం నిర్గుణుడవుతాడు; భూమి భారాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభువు గోపబాలుడిగా అవతరించాడు.
యది వేదాః పురాణాని సిద్ధాః సన్తశ్చ సంతతమ్ । బ్రహ్మేశశేషభక్తాశ్చ న జానన్తి యమీశ్వరమ్
వేదాలు, పురాణాలు, సిద్ధులు, సద్జనులు, బ్రహ్మ, ఈశ్వర, శేష భక్తులు కూడా ఆ పరమేశ్వరుని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
తం కిం జానామి మూఢాఽహం ఘస్మరీ గోపకన్యకా । తథాఽపి మద్వచః సత్యం శ్రూయతాం వత్స తత్క్షణమ్
అయితే నేను మూర్ఖురాలైన ఘస్మరీ గోపికా ఆయనను ఎలా తెలుసుకోగలను? అయినా నా మాటలు నిజమైనవే, వాటిని ఒక క్షణం విను బిడ్డా.
కిమనిర్వచనీయం చ రూపం శౌర్యం యశో బలమ్ । వీర్యం వేషం చ సిద్ధిం చాప్యన్యో వా యో గుణో హరేః
హరిదేవుని రూపం, శౌర్యం, కీర్తి, బలం, వీర్యం, వేషం, సిద్ధి, ఇంకా ఇతర గుణాలు ఎవరు వివరించగలరు?
స్వేచ్ఛామయస్య తస్యైవ సగుణస్య చ సాంప్రతమ్ । కిమనిర్వచనీయం చ వర్తతే తద్విశేషణమ్
తన స్వేచ్ఛతో ఉన్నవాడైన, ఇప్పుడు గుణాలతో ఉన్నవాడైన ఆయనలో ఉన్న వర్ణించలేని లక్షణాలను ఎవరు వివరించగలరు?
నిర్గుణస్య చ విష్ణోశ్చ వేహహీనస్య స్వాత్మనః । వర్తతే చ కిమాఖ్యేయం తస్య రూపాదికం చ కిమ్
నిర్గుణుడైన, రూపరహితుడైన, తన స్వరూపమైన విష్ణువు గురించి ఆయన రూపం మొదలైనవి ఏమి చెప్పగలం?
మాం నిన్దతి మహామూఢా న బుద్ధా వచనం మమ । ఏషా జానాతి కిం మూఢా తం సత్యం ప్రకృతేః పరమ్
ఆ గొప్ప మూర్ఖురాలు నన్ను నిందిస్తుంది, నా మాటను పట్టించుకోదు; ఆమె మూర్ఖతతో ఆ పరమసత్యాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలదు?
జ్యోతిః స్వరూపం పరమం పరమాత్మానమీశ్వరమ్ । తమనిర్వచనీయం చ భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
ఆయన పరమజ్యోతి, పరమాత్మ, ఈశ్వరుడు; ఆయన వర్ణించలేని వాడు, భక్తుల అనుగ్రహార్థంగా రూపాన్ని ధరించినవాడు.
యత్పాదపద్భం పద్మా సా త్రైలోక్యజననీ పరా । సేవతే కమ్పితా భీతా దాసీవత్సతతం భియా
ఆయన పద్మపాదాలకు, మూడు లోకాల తల్లి అయిన లక్ష్మీదేవి, భయంతో, వణుకుతూ, దాసురాలిలా ఎప్పుడూ సేవ చేస్తుంది.
విష్ణుమాయా చ ప్రకృతిర్మూలరూపా సనాతనీ । బ్రహ్మస్వరూపా పరమా భీతా దక్షిణపార్శ్వతః
విష్ణుమాయ అనగా ఆదికాలం నుండీ ఉన్న ప్రకృతి, శాశ్వతమైన మూలరూపం, పరబ్రహ్మ స్వరూపం, భయంతో దక్షిణ వైపున నిలిచింది.
సరస్వతీ జడీభూతా భీతా చ పరమేశ్వరీ । స్తోతుం న శక్తా వేదాః కిం స్తువన్తి పరమేశ్వరమ్
పరమేశ్వరి అయిన సరస్వతి భయంతో స్థబ్దమై, స్తోత్రాలు చేయలేకపోయింది; అలాంటప్పుడు వేదాలు ఎలా పరమేశ్వరుని స్తుతించగలవు?
తాసాం తద్వచనం శ్రుత్వా చోద్ధవో భక్తివిహ్వలః । పులకాఞ్చితసర్వాఙ్గో రురోద చ పపాత చ
వారి మాటలు విన్న ఉద్ధవుడు భక్తితో ఉప్పొంగి, ఆనందంతో అంతటా రోమాంచితుడై, కన్నీళ్లు పెట్టి నేలపై పడిపోయాడు.
మూర్చ్ఛం సంప్రాప్య భక్త్త్యా చ ధ్యాత్వా తం పరమేశ్వరమ్ । తుచ్ఛం మేనే స చాఽఽత్మానం గోపీం భక్త్యాఽప్యువాచ సః
భక్తి వల్ల మూర్చిపోయి, పరమేశ్వరుని ధ్యానం చేస్తూ, తనను తాను అతి చిన్నవాడిగా భావించి, భక్తితో గోపికలకు పలికాడు.
ఉద్ధవ ఉవాచ ధన్యం యశస్యం ద్వీపానాం జమ్బుద్వీపం మనౌహరమ్ । యత్ర భారతవర్షం చ పుణ్యదం శుభదం తథా
ఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: ద్వీపాలన్నిటిలోను జంబూద్వీపం ఎంతో ధన్యమైనది, కీర్తిగలది, మనోహరమైనది. అక్కడే ఉన్న భారతవర్షం పుణ్యాన్ని, శుభాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
వణిజాం చ పుశ్యకృతం వాణిజ్యస్థలమీప్సితమ్ । అత్ర కృత్వా సుపుణ్యం చ భుఙ్క్తేఽన్యత్ర శుభం ఫలమ్
వ్యాపారులకు ఎంతో ఇష్టమైనది ఈ భూమి; ఇక్కడ వ్యాపారం చేసి, పుణ్యాన్ని సంపాదిస్తారు. ఇక్కడ సత్కార్యాలు చేసినవారు, ఇతర లోకాలలో శుభఫలితాలను అనుభవిస్తారు.
ధన్యం భారతవర్షం తు పుణ్యదం శుభదం వరమ్ । గోపీపాదాబ్జరజసా పూతం పరమనిర్మలమ్
భారతవర్షం నిజంగా ధన్యమైనది, పుణ్యప్రదమైనది, శుభదాయకమైనది. గోపికల పదపద్మాల ధూళితో అది పరమ పవిత్రంగా మారింది.
తతోఽపి గోపికా ధన్యా సాన్యా యోషిత్సు భారతే । నిత్యం పశ్యన్తి రాధాయాః పాదపద్మం సుపుణ్యదమ్
భారతదేశంలోని స్త్రీలలో గోపికలు మరింత ధన్యులు. వారు ఎప్పుడూ రాధాదేవి పదపద్మాలను దర్శిస్తూ, పరమ పుణ్యాన్ని పొందుతున్నారు.
షష్టివర్షసహస్రాణి తపస్తప్తం చ బ్రహ్మణా । రాధికాపాదపద్మస్య రేణూనాముపలబ్ధయే
రాధికా పదపద్మాల ధూళిని పొందేందుకు బ్రహ్మదేవుడు అరవై వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
గోలోకవాసినీ రాధా కృష్ణప్రాణాధికా పరా । తత్ర శ్రీదామశాపేన వృషభానసుతాఽధునా
గోలొకంలో నివసించే రాధాదేవి, కృష్ణునికి ప్రాణప్రియమైనవారు, ఇప్పుడు శ్రీదాముని శాపం వల్ల వృషభానుడి కుమార్తెగా జన్మించింది.
యే యే భక్తాశ్చ కృష్ణస్య దేవా బ్రహ్మాదయస్తథా । రాధాయాశ్చాపి గోపీనాంకరాం నార్హన్తి షోడశీమ్
కృష్ణుని భక్తులందరూ, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా, రాధాదేవికి గోపికలు చూపిన భక్తికి పదహారవంతు కూడా సమానులు కావు.
కృష్ణభక్తిం విజానాతి యోగీన్ద్రశ్చ మహేశ్వరః । రాధా గోప్యశ్చ గోపాశ్చ గోలోకవాసినశ్చ యే
కృష్ణుని భక్తిని యోగేశ్వరులు, మహేశ్వరుడు, రాధా, గోపికలు, గోపాలు, గోలొకంలో నివసించే వారు తెలుసుకుంటారు.
కించిత్సనత్కుమారశ్చ బ్రహ్మా చేద్విషయీ తథా । కించిదేవ విజానన్తి సిద్ధా భక్తాశ్చ నిశ్చితమ్
సనత్కుమారుడు, విషయాసక్తుడైన బ్రహ్మ, సిద్ధులు, భక్తులు — వీరందరూ కేవలం కొంత మాత్రమే తెలుసుకోగలరు; ఇది నిస్సందేహం.
ధన్యోఽహం కృతకృత్యోఽహమాగతో గోకులం యతః । గోపికాభయో గురుభ్యశ్చ హరిభక్తిం లభేఽచలామ్
నేను ధన్యుడిని, సఫలుడిని; ఎందుకంటే గోకులానికి వచ్చాను. ఇక్కడ గోపికలు, వారి గురువుల ద్వారా హరిభక్తిని అచంచలంగా పొందాను.
మథురాం చ న యాస్యామి తీర్థకీర్తేశ్చ కీర్తనమ్ । శ్రోష్యామి కింకరో భూత్వా గోపీనాం జన్మజన్మని
నేను మథురకు వెళ్లను, తీర్థ కీర్తిని వినను; ప్రతి జన్మలో గోపికలకు సేవకుడిగా మారతాను.
న గోపీభ్యః పరో భక్తో హరేశ్చ పరమాత్మనః । యాదృశీం లేభిరేగోప్యో భక్తిం నాన్యే చ తాదృశీమ్
హరి పరమాత్మునికి గోపికలకన్నా గొప్ప భక్తుడు లేడు; గోపికలు పొందిన భక్తిని మరెవరూ పొందలేరు.
కలావత్యువాచ పితణాం మానసీ కన్యా ధన్యా మేనా కలావతీ । వయం తిస్రో భగిన్యశ్చ భ్రమామః పృథివీతలే
కలావతి ఇలా అన్నది: పితా మనసులో పుట్టిన కుమార్తె అయిన మేన, కలావతి — మేము ముగ్గురు అక్కచెల్లెళ్లు భూమిపై సంచరిస్తున్నాం.
ధన్యా జనకపత్నీ నః సీతామాతా పతివ్రతా । అయోనిసంభవా రాధా అహం చాయోనిసంభవా
జనకుని భార్య, సీతామాత, పతివ్రత, ఆమె ధన్యురాలు. రాధాదేవి గర్భంలో పుట్టలేదు, నేనూ అలాగే గర్భంలో పుట్టలేదు.