సత్యముక్తం చ సత్యస్య యత్తదేవ యథోచితమ్ । ధత్తే భారావతరణే పృథివ్యాశ్చ మనోహరమ్
నీవు చెప్పింది నిజమే. సత్యానికి తగినదే ఆయన భూమిని రక్షించేందుకు స్వీకరిస్తాడు. అది చూడటానికి అద్భుతంగా ఉంటుంది.
సుఖమాహ్లాదకం రమ్యం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్ । కిమనిర్వచనీయం చ రూపం జనమనోహరమ్
ఆయన రూపం ఆనందదాయకంగా, హర్షభరితంగా, ఆకర్షణీయంగా, భక్తులకు కరుణను ప్రసాదించేదిగా ఉంటుంది. అది వర్ణించలేనిది, అందరికీ మనోహరంగా ఉంటుంది.
కోటికన్దర్పలావణ్యం లీలాధామ శుభాక్షయమ్ । యత్పాదపద్మమధురం మధు మన్దాకినీజలమ్
వెయ్యి కోట్లు మన్మథుల కంటే ఎక్కువ అందం ఆయనకు ఉంది. ఆయన లీలలకు నిలయంగా, శుభప్రదంగా, ఆయన పదపద్మాలు తేనె, గంగాజలంలా మధురంగా ఉంటాయి.
దధ్రే శిరసి భక్త్యా చ సర్వేశః శంకరః పరః । శశ్వత్కరోతి వైరాగీ తీర్థకీర్తేశ్చ కీర్తనమ్
పరమేశ్వరుడు శంకరుడు భక్తితో ఆయన మధురమైన పదపద్మాలను తలపై ధరించాడు. శాశ్వతంగా విరక్తుడై, పవిత్రక్షేత్రాల మహిమను ఎల్లప్పుడూ కీర్తిస్తుంటాడు.
క్షణం నృత్యతి భక్త్యా చ పఞ్చవక్త్రేణ గాయతి । ఆహారం భూషణం వస్త్రం పరిత్యజ్య దిగమ్బరః
ఒక క్షణం భక్తితో నాట్యం చేస్తూ, అయిదు ముఖాలతో పాడుతూ, ఆహారం, అలంకారాలు, వస్త్రాలు వదిలిపెట్టి, దిక్కులు మాత్రమే వస్త్రమై ఉంటాడు.
బ్రహ్మ జ్యోతిః స్వరూపం చ ధ్యాత్వా శుభ్రం సునిర్మలమ్ । బ్రహ్మా చ తపసా జన్మ నయత్యేవ హి సేవయా
బ్రహ్మజ్యోతి స్వరూపాన్ని, తెల్లగా, నిర్మలంగా ధ్యానం చేస్తూ, బ్రహ్మ తపస్సుతో, సేవతో జన్మను పొందుతాడు.
సుశీలోవాచ నిర్మఞ్ఛనార్హం న భవేత్తస్య కామశతం శతమ్ । చన్ద్రోఽశివనీకుమారో వా రుపేషు కేన గణ్యతే
సుశీల ఇలా చెప్పింది: ఆయనకు లక్షలాది కోరికలు కూడా శుద్ధికీ అర్హం కావు. చంద్రుడు, శివుని కుమారుడు అయిన కుమారస్వామి, ఎవ్వరూ ఆయన రూపానికి సరిపోలేరు.
అసంఖ్యేషు చ విశ్వేషు బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । మునయో మనవః సిద్ధా భక్తాః సన్తశ్చ సంతతమ్
అనేక విశ్వాల్లో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు, మునులు, మనువులు, సిద్ధులు, భక్తులు, సద్జనులు ఎల్లప్పుడూ ఆయనను ధ్యానం చేస్తుంటారు.
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం నిర్గుణస్యాఽఽత్మనశ్చ వై । వేదాః స్తోతుం న శక్తాశ్చ యమీశం చ సరస్వతీ
నిర్గుణుడైన ఆ పరమాత్ముని పదపద్మాలను వారు ధ్యానం చేస్తారు. వేదాలు, సరస్వతి కూడా ఆ ప్రభువును స్తుతించలేరు.
జడీభూతా చ భీతా చ స్తవనేన క్షమాణ్యేతు । సహస్రవక్త్రః స్తవనే కమ్పితశ్చ నిరన్తరమ్
సరస్వతి మౌనమై, భయంతో ఆయనను స్తుతించలేకపోతుంది. వెయ్యి తలల కలిగిన ఆదిశేషుడు కూడా ఆయనను స్తుతించేటప్పుడు ఎల్లప్పుడూ కంపించిపోతుంటాడు.
వేదానాం జనకో బ్రహ్మా స్తోత్రేణ తస్య హీశ్వరః । తం సత్యం నిత్యమీశం చ మాధవీ పరినిన్దతి
వేదాలకు జనకుడైన బ్రహ్మ కూడా ఆయనను స్తుతించలేడు. అలాంటి సత్యమైన, నిత్యమైన ప్రభువును మాధవీ తప్పు చూపుతుంది.
అపవిత్రా సభా భూతా గోపీనాం జీవనం వృథా । తాసు పుణ్యవతీ శోకః ప్రణశ్యతి న సంశయః
గోపికల సమూహం అపవిత్రమవుతుంది, వారి జీవితం వృథా అవుతుంది. వాటిలో పుణ్యవంతులకు మాత్రం శోకం తప్పక పోతుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
రత్నమాలోవచ దధార వామహస్తేన శైలం గోవర్ధనం హరిః) । తతః కిం తద్దశః శౌర్య జగతాం జనకస్య చ
రత్నమాల ఇలా చెప్పింది: హరి తన ఎడమచేతితో గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తాడు. అటువంటి జగత్పితకు, ఆయన పరాక్రమానికి ఇంకేమి చెప్పాలి?
శైలానాం చ సహస్రం యో భేతుం శక్తశ్చ దైత్యరాట్ । లీలామాత్రేణ తేషాం చ లక్షం హన్తు క్షమో హరిః
దైత్యరాజు వెయ్యి పర్వతాలను విరగగలిగినా, హరి మాత్రం కేవలం లీలతో లక్ష పర్వతాలను నాశనం చేయగలడు.
యదంశకలయా జాతః సూకరో విష్ణురీశ్వరః । వసుధాం దశనాగ్రేణ చోద్దధార చ లీలయా
విష్ణువు స్వయంగా ఒక భాగంతో వరాహరూపంలో జన్మించి, తన దంతపు అంచుతో భూమిని ఎంతో సులభంగా పైకి ఎత్తాడు.
శైలానాం చ సహస్రాణి యత్ర సన్తి మహీతలే । దైత్యాశ్చ వాఽప్యసంఖ్యాశ్చ వీరాః శూరాస్తథైవ చ
ఆ భూమిపై వేల కొలది పర్వతాలు ఉన్నాయి; ఇంకా అనేక దైత్యులు, వీరులు, ధైర్యవంతులు కూడా ఉన్నారు.
తేనైవ కర్మణా తస్య న శౌర్యం న చ పౌరుషమ్ । న యశాశ్చ ప్రశంసా వా సఖి సర్వాత్మనాఽఽత్మనా
ఆ కార్యంతో ఆయన శౌర్యం, పురుషార్థం, కీర్తి లేదా ప్రశంసలు పూర్తిగా వ్యక్తం కాలేదు సఖీ, ఆయన అసలైన స్వరూపం అంతా బయటపడలేదు.
పారిజాతోవాచ సప్తద్వీపా చ వసుధా సశైలవనసాగరా । కాఞ్చనీభూమిసహితా సర్వాధారా మనోహరా
పారిజాతుడు ఇలా అన్నాడు: ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమి, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, సముద్రాలు, బంగారు భూములతో, అందరికీ ఆధారంగా, మనోహరంగా ఉంది.
సప్త స్వర్గాశ్చ వివిధా బ్రహ్మలోకావధి ప్రియే । విచిత్రాః సున్దరాశ్చైవ పాతాలానాం చ సప్త చ
ఏడు రకాల స్వర్గాలు, బ్రహ్మలోకానికి వరకు, ఇంకా ఏడు పాతాళాలు, ఇవన్నీ విచిత్రంగా, అందంగా ఉన్నాయి ప్రియమైనవాడా.
ఏతైః పరిమితం విశ్వం బ్రహ్మాణ్డం బ్రహ్మణా కృతమ్ । మహద్విష్ణోర్లోమకూపే తదేవం చాణువత్స్థితమ్
ఇవి కలిపి ఈ విశ్వాన్ని, బ్రహ్మాండాన్ని బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించాడు; ఇవన్నీ మహావిష్ణువు శరీరంలోని ఒక రోమకూపంలో చిన్న అణువులా ఉన్నాయి.
తస్య యావన్తి లోమాని తాని విశ్వాని సన్తి చ । స ఏవ షోడశాంశశ్చ కృష్ణస్య పరమాత్మనః
విష్ణువుకు ఎన్ని రోమాలు ఉన్నాయో, అంతే విశ్వాలు ఉన్నాయి; ఆయన కృష్ణ పరమాత్ముని పదహారు భాగాల్లో ఒక భాగమే.
తస్యైవ కిం యశః శౌర్చం మహిమానమనూపమమ్ । ఘస్మరీ గోపకన్యా చ కిం వా జానాతి మాధవీ
ఆయన కీర్తి, శౌర్యం, అపూర్వమైన మహిమ గురించి ఏమి చెప్పగలం? ఘస్మరీ గోపికా, మాధవీ కూడా దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోలేవు.
మాధవ్యువాచ మయా యదుక్తం న జ్ఞాత్వా మూఢా జల్పన్తి గోపికాః । ఉద్ధవ శుణు మే వాక్యం యన్మయా కథితం శుభమ్
మాధవీ ఇలా అన్నది: నేను చెప్పిన మాటలు అర్థం చేసుకోకుండా, మూర్ఖమైన గోపికలు మాట్లాడుతున్నారు; ఉద్ధవా, నేను మేలుకోసం చెప్పిన నా మాటలు విను.
స్వేచ్ఛయా సగుణో విష్ణుః స్వేచ్ఛయా నిర్గుణోభవేత్ । భువో భారావతరణే గోపవేషః శిశుర్విభుః
తన ఇష్టానుసారం విష్ణువు గుణాలతో కూడినవాడవుతాడు, తన ఇష్టానుసారం నిర్గుణుడవుతాడు; భూమి భారాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభువు గోపబాలుడిగా అవతరించాడు.
యది వేదాః పురాణాని సిద్ధాః సన్తశ్చ సంతతమ్ । బ్రహ్మేశశేషభక్తాశ్చ న జానన్తి యమీశ్వరమ్
వేదాలు, పురాణాలు, సిద్ధులు, సద్జనులు, బ్రహ్మ, ఈశ్వర, శేష భక్తులు కూడా ఆ పరమేశ్వరుని పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
తం కిం జానామి మూఢాఽహం ఘస్మరీ గోపకన్యకా । తథాఽపి మద్వచః సత్యం శ్రూయతాం వత్స తత్క్షణమ్
అయితే నేను మూర్ఖురాలైన ఘస్మరీ గోపికా ఆయనను ఎలా తెలుసుకోగలను? అయినా నా మాటలు నిజమైనవే, వాటిని ఒక క్షణం విను బిడ్డా.
కిమనిర్వచనీయం చ రూపం శౌర్యం యశో బలమ్ । వీర్యం వేషం చ సిద్ధిం చాప్యన్యో వా యో గుణో హరేః
హరిదేవుని రూపం, శౌర్యం, కీర్తి, బలం, వీర్యం, వేషం, సిద్ధి, ఇంకా ఇతర గుణాలు ఎవరు వివరించగలరు?
స్వేచ్ఛామయస్య తస్యైవ సగుణస్య చ సాంప్రతమ్ । కిమనిర్వచనీయం చ వర్తతే తద్విశేషణమ్
తన స్వేచ్ఛతో ఉన్నవాడైన, ఇప్పుడు గుణాలతో ఉన్నవాడైన ఆయనలో ఉన్న వర్ణించలేని లక్షణాలను ఎవరు వివరించగలరు?
నిర్గుణస్య చ విష్ణోశ్చ వేహహీనస్య స్వాత్మనః । వర్తతే చ కిమాఖ్యేయం తస్య రూపాదికం చ కిమ్
నిర్గుణుడైన, రూపరహితుడైన, తన స్వరూపమైన విష్ణువు గురించి ఆయన రూపం మొదలైనవి ఏమి చెప్పగలం?
మాం నిన్దతి మహామూఢా న బుద్ధా వచనం మమ । ఏషా జానాతి కిం మూఢా తం సత్యం ప్రకృతేః పరమ్
ఆ గొప్ప మూర్ఖురాలు నన్ను నిందిస్తుంది, నా మాటను పట్టించుకోదు; ఆమె మూర్ఖతతో ఆ పరమసత్యాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలదు?