కృష్ణాకృతిం చ పశ్యామి శ్రృణోమి మురలీధ్వనిమ్ । కులం లజ్జాం భయం త్యక్త్వా చిన్తయామిహరేః పదమ్
కృష్ణుని రూపాన్ని చూస్తూ, ఆయన వేణువు ధ్వని వింటూ, కుటుంబం, లజ్జ, భయం అన్నీ వదిలేసి, హరిపాదాలను ధ్యానిస్తాను.
సంప్రాప్య సర్వజగతామీశ్వరం ప్రకృతేః పరమ్ । న జ్ఞానం మాయయా తస్య జ్ఞాత్వా గోపపతేర్మంమ
ప్రపంచాలన్నింటికీ అధిపతిని, ప్రకృతికి అతీతుడైన వాడిని పొందినప్పటికీ, మాయ వల్ల ఆయనను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు — ఇది తెలుసుకో, గోపబంధువా.
ధ్యాయన్తే యత్పదామ్భోజం వేదా బ్రహ్మాదయః సురాః । స భర్త్సితో మయా కీపాద్ధ్ది శత్యమిదం మమ
వేదాలు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ఆయన పదపద్మాలను ధ్యానిస్తారు. అయినా ప్రేమతో నేను ఆయనను మందలించాను — ఇదే నా హృదయసత్యం.
తత్పదామ్భోజసేవాభిర్గుణప్రస్తావతోఽపి వా । తద్భక్త్యా యత్క్షణో నీతో ధ్యాతో ధ్యానేన పూజయా
ఆయన పదపద్మాలకు సేవ చేయడం, ఆయన గుణాలను చెప్పడం, లేదా భక్తితో ధ్యానం చేయడం, పూజ చేయడం — వాటిలో గడిపిన ప్రతి క్షణం
తత్రాపి మఙ్గలం సర్వం హర్షమాయుర్వ్యంవస్థితమ్ । విఘ్నం చ హృది సంతాపస్తద్విచ్ఛేదే సదోద్ధవ
అందులోనే అన్ని మంగళాలు, ఆనందం, ఆయువు నిలిచి ఉంటాయి. కానీ, ఓ ఉద్ధవా, ఆయన నుంచి దూరమైనప్పుడు హృదయంలో బాధ, కలవరమే మిగిలిపోతుంది.
క్రీడాప్రీతిర్నం భవితా తాదుశీష్టా పునర్మమ । తాదృశం ప్రేమసౌభాగ్యం నిర్జనే న చ సంగమః
ఆ ఆటలలో కలిగిన ఆనందం ఇక నాకు మరలా రాదు. అలాంటి ప్రేమసౌభాగ్యం, ఒంటరిలో కలయిక కూడా ఇక జరగదు.
వృన్దావనం న యాస్యామి తత్సఙ్గే పునరుద్ధవ । చన్దనం వా న దాస్యామి నన్దనన్దనవక్షసి
నేను మళ్లీ వృందావనానికి వెళ్లను, ఆ స్నేహితుల మధ్య చేరను ఉద్ధవా. నందనందనుడి వక్షస్సుపై చందనం కూడా రాయను.
మాలాం తస్మై న దాస్యామి న ద్రక్ష్యామి ముఖామ్బుజమ్ । మాలతీనాం కేతకీనాం చమ్పకానాం చ కాననమ్
ఆయనకు మాల వేయను, ఆయన ముఖపద్మాన్ని చూడను. మాలతీ, కేతకీ, చంపక పూలతో నిండిన అటవీ కూడా చూడను.
పునరేవ న యాస్యామి సున్దరం రాసమణ్డలమ్ । హరిసఙ్గే న యాస్యామి రమ్యం చన్ద్రనకాననమ్
మళ్లీ అందమైన రాసమండలానికి వెళ్లను. హరి తోడుగా ఉన్నా, ఆ అందమైన చంద్రకాంతి అడవికి వెళ్లను.
పునరేవ న యాస్యామి మలయం రత్నమన్దిరమ్ । మాధవీనాం వనం రమ్యం రహస్యం మధుకాననమ్
మళ్లీ మలయపర్వతానికి, రత్నమందిరానికి, మాధవీ పూల తోటకు, రహస్యమైన మధుర అడవికి నేను వెళ్లను.
శ్రీఖణ్డకాననం రమ్యం స్వచ్ఛం చన్ద్రసరోవరమ్ । విస్పన్దకం సురవనం నన్దనం పుష్పభద్రకమ్
ఆ మల్లెపూల అడవి ఎంత అందంగా ఉందో! ఆ చంద్రసరోవరము ఎంత నిర్మలంగా మెరిసిపోతుందో! ఆ దేవతల తోట ఎంత ఉల్లాసంగా ఉంది! నందనవనం, పుష్పభద్రకవనం—all ఇవన్నీ ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నాయి.
భద్రకం హరిణాం సార్ధం న యాస్యామి పునః పునః । క్వ సా రమ్యా వికసితా మాధవే మాధవీలతా
భద్రకవనంలో ఆ జింకలతో కలిసి తిరిగే రోజులు ఇక మళ్లీ మళ్లీ రావు. ఆ వసంతంలో పుష్పించే మాధవీలత ఎక్కడుందో, ఆ అందమైన సౌందర్యం ఇప్పుడు కనిపించదు.
క్వ గతా మాధవీ రాత్రిః క్వ మధుః క్వాపి మాధవః । ఇస్యేవముక్త్వా సా రాధా ధ్యాత్వా కృష్ణపదామ్బుజమ్
ఆ మాధవీ రాత్రి ఎక్కడ పోయింది? ఆ తీపి తేనె ఎక్కడుంది? మాధవుడు ఎక్కడున్నాడు? ఇలా అనుకుంటూ రాధా తన మనసంతా కృష్ణుని పాదపద్మాలపై నిలిపింది.
అథ చతుర్నవతితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ ఉద్ధవో విస్మయం ప్రాప్య భయం చ విపులం మునే । చేతనం కారయామాస తామువాచ మృతామివ
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఉద్ధవుడు ఆశ్చర్యంతో, భయంతో నిండిపోయి, మునివరా, ఆమెను మళ్లీ స్మృతికి తీసుకొచ్చాడు. ఆమె మరణించినట్టుగా కనిపించినా, ప్రాణం పోసి మాట్లాడాడు.
తద్భక్తిం సమభిజ్ఞాయ స్వాత్మానం భక్తసంఖ్యకమ్ । తుచ్ఛం మేనే జగత్సర్వం దృష్ట్వా భాగ్యవతీం సతీమ్
ఆమె భక్తిని గుర్తించి, తాను కూడా భక్తులలో ఒకడినని తెలుసుకున్న ఉద్ధవుడు, ఆమెను ఎంత అదృష్టవంతురాలిగా, పతివ్రతగా చూశాడో, ఈ లోకాన్ని అంతా అప్రాముఖ్యంగా భావించాడు.
ఉద్ధవ ఉవాచ చేతనం కురు కల్యాణి జగన్మాతర్నమోఽస్తు తే । త్వమేద ప్రాక్తనం సర్వం కృష్ణం ద్రక్ష్యసి సాంప్రతమ్
ఉద్ధవుడు అన్నాడు: 'ఓ మంగళకరమైనవాడా, జగన్మాతా, నీకు నమస్కారం! ఇప్పటి వరకూ జరిగినది అంతా అయిపోయింది. త్వరలోనే నీవు కృష్ణుణ్ని దర్శించబోతున్నావు.'
త్వత్తో విశ్వం పవిత్రం చ త్వత్పాదరజసా మహీ । సుపవిత్రం త్వద్వదనం పుణ్యవత్యశ్చ గోపికాః
ఈ జగత్తు నీ వల్ల పవిత్రమవుతోంది. నీ పాదధూళితో భూమి పవిత్రమవుతోంది. నీ ముఖం ఎంత పవిత్రంగా మెరిసిపోతుందో! గోపికలు నీ వల్లే పుణ్యవంతులయ్యారు.
లోకాస్త్వామేవ గాయన్తి సంగీతైర్మఙ్గలస్తవైః । త్వత్సుకీర్తిం చ దేవాశ్చ సనకాద్యాశ్చ సంతతమ్
ఈ లోకాలు అన్నీ నీను మంగళగీతాలతో, స్తుతులతో పాడుతుంటాయి. దేవతలు, సనకాది మునులు ఎప్పుడూ నీ మహిమను కొనియాడుతుంటారు.
కృతపాపహరాం పుణ్యాం తీర్థపూజాం చ నిర్మలామ్ । హరిభక్తిప్రదాం భద్రాం సర్వవిఘ్నదినాశినీమ్
నీవు చేసిన పాపాలను తొలగించేవాడివి, పవిత్రురాలివి, తీర్థస్వరూపురాలివి, హరిభక్తిని ప్రసాదించేవాడివి, మంగళకరురాలివి, అన్ని విఘ్నాలను తొలగించేవాడివి.
త్వమేవ రాధా త్వం కృష్ణస్త్వం పుమాన్ప్రకృతిః పరా । రాధామాధవయోర్భేదో న పురాణే శ్రుతౌ తథా
నువ్వే రాధా, నువ్వే కృష్ణుడు, నువ్వే పరమపురుషుడు, నువ్వే పరాశక్తి. పురాణాలలో, వేదాలలో రాధా–మాధవులకు ఎలాంటి భేదం లేదు.
రాధికాం మూర్చ్ఛితాం దృష్ట్వా పశ్చాత్కృత్వా తముద్వవమ్ । ఉవాచ మాధవీ గోపీ రాధాయాః పురతః స్థితా
రాధికను అపస్మారక స్థితిలో చూసిన మాధవీ, కొంత ఆలోచించి, రాధా ఎదుట నిలబడి ఆమెతో మాట్లాడింది.
మాధవ్యువాచ కిం వా చోరస్య కృష్ణస్య రూపం వా వేషముత్తమమ్ । కిం సుఖం విభవం కిం వా గౌరవం చాప్యనుత్తమమ్
మాధవీ ఇలా అడిగింది: 'కృష్ణుడు దొంగతనమేనా, లేక అతని రూపమేనా, లేక అతని అద్భుతమైన వస్త్రధారణమేనా? అతని ఆనందమా, ఐశ్వర్యమా, లేక అతని గొప్పతనమా?'
కిం వా తద్వీర్యమైశ్వర్యం శౌర్య వా దురతిక్రమమ్ । కిం వా సిద్ధం ప్రసిద్ధం వా కిం వా తుల్యం గుణోత్తమమ్
'అతని శక్తి ఏంటి? అతని పరాక్రమం, దుర్జయమైన వీరత్వం ఏమిటి? అతనిలో ప్రసిద్ధమైనది ఏమిటి? అతనికి సమానమైన గొప్ప గుణం ఇంకేదైనా ఉందా?'
ఇతో వా కుత ఆయాతః పునరేవ కుతో గతః । బాలకో గోపవేషశ్చ నహి రాజాత్మజః పుమాన్
'ఇక్కడికి అతను ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడు? మళ్లీ ఎక్కడికి వెళ్ళాడు? అతను చిన్నవాడు, గోపవేషంలో ఉన్నాడు. అతను రాజ కుమారుడు కాదు, మగవాడు కూడా కాదు.'
త్వం కిం స్మరసి కల్యాణి గోపాలం నన్దనన్దనమ్ । ఆత్మానం రక్షయత్నేన కః ప్రియః స్వాత్మనః పరః
'ఓ మంగళకరురాలా, నీవు ఆ గోపాలను, నందుని ఆనందాన్ని ఎందుకు గుర్తు చేసుకుంటున్నావు? నీకు నువ్వే రక్షణగా ఉండాలి. మనకంటే మనకు మరొకరు ప్రియులా ఉంటారా?'
ధిక్త్వాం రాధేఽతినిర్లజ్జాం తవైవ జీవనం వృథా । జగతో యువతీనాం చ కరోషి సుయశఃక్షయమ్
'రాధే! నీకు ఎంత సిగ్గు లేదు! నీ జీవితం వృథా అయింది. నువ్వు ప్రపంచంలోని యువతులందరికీ అపఖ్యాతిని తెచ్చిపెడుతున్నావు.'
నారీణాం గోపనం కార్య సువ్యక్తే స్వయశఃక్షయమ్ । యత్నేన చక్షుషో వాఽర్హం సఖి సంచరణం కృరు
'స్త్రీలు తమ కీర్తిని కాపాడుకోవాలి. బహిరంగంగా ప్రవర్తిస్తే, తామే తమ పేరును నాశనం చేసుకుంటారు. సఖీ! కళ్లను జాగ్రత్తగా నియంత్రించు.'
అన్తరే పతిభావం చ సంగోప్య భావనం కురు । న వై జాతిశ్చ శత్రూణాం మిత్రాణాం చ సురేశ్వరి
'పతిపై ఉన్న భావాన్ని లోపల దాచుకో. మనసులోని అనురాగాన్ని బయటకు చూపకు. శత్రువులకు, మిత్రులకు జన్మలో తేడా ఉండదు, ఓ దేవతల అధిష్ఠానురాలీ!'
శత్రుః కార్యవశేనైవ మిత్రం చ కర్మణా భవేత్ । స్వకార్యముద్ధరేత్ప్రాజ్ఞః కార్యధ్వంసేన మూర్ఖతా
శత్రువు అవసరాన్ని బట్టి స్నేహితుడవుతాడు, అలాగే కార్యాన్ని బట్టి స్నేహితుడు అవుతాడు. తెలివైనవాడు తన పని నెరవేర్చుకుంటాడు, పనిని నాశనం చేసుకోవడం మూర్ఖత్వం.
కః కస్య వల్లభో రాధే కః కస్యాప్రియ ఏవ చ । కార్యం చ సమయం జ్ఞాత్వా సన్తః కుర్వన్తి సంతతమ్
ఎవరు ఎవరికీ ఇష్టులు, ఎవరు ఎవరికీ ఇష్టపడరు రాధే? సమయం, అవసరాన్ని తెలుసుకుని, మంచి వారు ఎప్పుడూ తగినట్లు ప్రవర్తిస్తారు.