రాజానశ్చాపి మలేచ్ఛాశ్చ యవనా ధర్మనిన్దకాః । సత్కీర్తిమపి సాధూనాం కుర్వన్త్యున్మూలనం ముదా
రాజులు, మ్లేచ్ఛులు, యవనులు ధర్మాన్ని దూషిస్తూ, సద్గుణుల మంచి పేరును సంతోషంగా నాశనం చేస్తారు.
పితృదేవద్విజాతీనామతిథీనాం చ నిత్యశః । పూజా నాస్తి గురూణాం చ పిత్రోశ్చ పూజనం స్త్రియాః
పితృదేవతలు, ద్విజులు, అతిథులకు ఎప్పుడూ పూజ ఉండదు. స్త్రీలు తమ గురువులను, తల్లిదండ్రులను గౌరవించరు.
స్త్రీబన్ధూనాం గౌరవం చ స్త్రీణాం చ సతతం పితః । చోరః సత్కులజాతిశ్చ బ్రహ్మదేవస్వహారకః
స్త్రీల బంధువులకు, స్త్రీలకు ఎలాంటి గౌరవం ఉండదు. ఓ తండ్రీ! మంచి కుటుంబంలో పుట్టిన దొంగ బ్రాహ్మణులదీ, దేవతలదీ దోచుకుంటాడు.
మానం వహన్తి లోభేన యుగధర్మేణ కౌతుకాత్ । దేవాయతనహీనం చ జగత్సర్వ భయాకులమ్
ప్రతిష్టను కూడా లోభంతో, కాలధర్మం వల్ల ఆసక్తితో మోయుతారు. దేవాలయాలు లేకుండా, మొత్తం లోకమంతా భయంతో నిండిపోతుంది.
అరాజకం చ దుర్నీతం సంతతం కలిదోషతః । బుభృక్షితాః కుచైలాశ్చ దరిద్రా వ్యాధినో నరాః
కలియుగ దోషాల వల్ల రాజ్యం లేకుండా, ఎప్పుడూ అవినీతి పెరిగిపోతుంది. ప్రజలు ఆకలితో, మురికిగా, పేదగా, వ్యాధులతో బాధపడతారు.
కపర్దకఘటాధ్యక్షో రాజేన్ద్రో హి ఘటేశ్వరః । వృద్ధాఙ్గుష్టసమా లోకా వృక్షాఃశాకసమాస్తథా
రాజు కప్పర్డకాలు, మట్టికుండలు మాత్రమే పర్యవేక్షిస్తాడు, కుండల అధిపతిగా ఉంటాడు. ప్రజలు వృద్ధుని వేలుపాటి చిన్నవారవుతారు, చెట్లు ఆకులంత చిన్నవిగా మారిపోతాయి.
తాలానాం నారికేలాణాం పనసానాం తథైవ చ । ఫలాని సర్షపాణ్యేవ తత్క్షుద్రం చ తతః పరమ్
తాళపండ్లు, కొబ్బరికాయలు, పనసపండ్లు, అలాగే చిన్న చిన్న గింజలు, వాటికన్నా తక్కువగా ఉన్నవి—all ఇవన్నీ కూడా—
జలభాజనపాత్రేణ సస్యేన వాససా తథా । విహీనం మన్దిరం సర్వం గృహాణామపరిష్కృతమ్
నీళ్ల పాత్రలు, ధాన్యం, బట్టలు లేని ఇల్లు, అలంకారం లేని అన్ని గృహాలు—
గన్ధకేన పరివృతం దీపహీనం తమేయుతమ్ । హింస్రజన్తుభయాద్భీతా జనాః సర్వే చ పాపినః
దుర్వాసనతో నిండిన, దీపం లేని, చీకటిలో మునిగిపోయిన చోటు; అక్కడ హింసకరమైన జంతువుల భయంతో ఉండే వారు, అందరూ పాపులు—
సర్వే చ కలహావిష్టా పుంశ్చల్యః కలహప్రియాః । రూపవత్యో న కామిన్యో నరాశ్చాపి న రూపిణః
అందరూ కలహంతో మునిగిపోయి ఉంటారు; స్త్రీలు గొడవలకే ఇష్టపడతారు; అందంగా ఉన్నా, ఆకర్షణ ఉండదు; పురుషులు కూడా అందం లేరు—
నద్యో నదాః కందరాశ్చ తడాగాశ్చ సరోవరాః । జలపద్మవిహీనాశ్చ జలహీనా ధనాస్తథా
నదులు, వాగులు, గుహలు, చెరువులు, సరస్సులు—ఇవన్నీ నీళ్ళపద్మాలు లేకుండా, నీళ్లు తగ్గిపోతాయి, ధనం కూడా తక్కువ అవుతుంది—
అపత్యహీనా నార్యశ్చ కాముక్యో జారసంయుతాః । అశ్వత్థచ్ఛేదినః సర్వే వృక్షహీనా వసుంధరా
స్త్రీలు పిల్లలు లేకుండా, కామంతో, ఇతరులతో కలిసిపోతారు; అందరూ అశ్వత్థ వృక్షాలను కోసేస్తారు; భూమి చెట్లకు లేకుండా పోతుంది—
ఫలహీనాశ్చ తరవః శాఖాః స్కన్ధవిహీనకాః । ఫలాని స్వాదుహీనాని చాన్నాని చ జలాని చ
చెట్లు పండ్లు లేకుండా పోతాయి; కొమ్మలు, దుంపలు విడిపోయి ఉంటాయి; పండ్లు రుచి లేకుండా, అన్నం, నీళ్ళు కూడా రుచిలేకుండా పోతాయి—
మానవాః కటువక్తారో నిర్దయా ధర్మవర్జితాః । తదన్తే ద్వాదాశాదిత్యాః సంహరిష్యన్తి మానవాన్
మనుషులు కఠినంగా మాట్లాడతారు, దయ లేకుండా, ధర్మం లేని వారు; చివరికి, పన్నెండు సూర్యులు ప్రజలను దహించేస్తారు—
సర్వాఞ్జన్తుంశ్చ తాపేన బహువృష్ట్యా వ్రజేశ్వర । అవశిష్టా చ పృథివీ కథామాత్రావశేషితా
ప్రతి జీవి వేడితో, ఎక్కువ వానతో కాలిపోతారు, ఓ వ్రజాధిపతి; భూమి కేవలం కథగా మాత్రమే మిగిలిపోతుంది—
కలౌ గతే చ పృథివీ క్షేత్రం వర్షాగతే తథా । పునః సత్యప్రవృత్తిశ్చ భవిష్యతి క్రమేణ వై
కలియుగం పోయిన తర్వాత, భూమి పాడుబడిన పొలంలా మారుతుంది; అప్పుడు, క్రమంగా మళ్లీ సత్యమార్గం మొదలవుతుంది—
ఇత్యేవం కథితం సర్వం గచ్ఛ తాత వ్రజం సుఖమ్ । అహం దుగ్ధముఖో బాలఃపుత్రస్తే కథయామి కిమ్
ఇలా అన్నీ చెప్పాను; ఇప్పుడు, ప్రియమైనవాడా, సంతోషంగా వ్రజకు వెళ్ళు. నేను పాల తాగే చిన్నవాడిని—ఇంకా నీకు ఏమి చెప్పగలను, నా బిడ్డా?
నవనీతం ఘృతం దుగ్ధం దధి తక్రం పరిష్కృతమ్ । స్వస్తికం శుభకర్మార్హం మిష్టాన్నం చ సుధోపమమ్
నవనీతం, నెయ్యి, పాలు, పెరుగు, మజ్జిగ, శుభ్రమైన తినుబండారాలు, మంచి పనులకు తగిన మిఠాయిలు—ఇవి అన్నీ—
మిష్టద్రవ్యం చ యత్కించిత్పితృదేవనిమిత్తకమ్ । భుక్తం బలాచ్చ తత్సర్వ బాలానాం రోదనం బలమ్
పితృదేవతలకు అర్పించే మధుర పదార్థం ఏదైనా, బలంగా తినే అన్నీ, ఇవన్నీ పిల్లల ఏడుపుకు బలం అవుతాయి—
తత్క్షమస్వాపరాధం మే బాలదోషః పదే పదే । త్వం పితా తవ పుత్రోఽహం యశోదా జననీ మమ
నా తప్పును క్షమించు; చిన్నపిల్లల తప్పులు ప్రతి అడుగులోనూ జరుగుతాయి. నువ్వు నాన్న, నేను నీ కొడుకు, యశోద నా తల్లి—
మదీయం పరిహాసం చ యశోదాం రోహిణీం వద । కుమారాస్యాచ్ఛ్రుతం సర్వ సోఽహమిత్యేవమీప్సితమ్
నా ఆటపాటలను యశోద, రోహిణికి చెప్పు; ఈ బాలుడి నోటినుండి అన్నీ విని వారు ఆనందించాలి—ఇదే నా కోరిక—
కీర్తయిష్యసి తత్సర్వ సర్వ గోకులవాసినమ్ । కాలః కరోతి ససైర్గ బన్ధూనాం బన్ధుభిః సహ
ఇవన్నీ గోకులవాసులకు చెప్పు; కాలం స్నేహితులను కలిపిస్తుంది, మళ్లీ వేరు చేస్తుంది కూడా—
కాలః కరోతి విచ్ఛేదం విరోధం ప్రీతిమేవ చ । కాలః సృష్టిం చ కురుతే కాలశ్చ పరిపాలనమ్
కాలం విడిపోతుంది, విరోధాన్ని, ప్రేమను కలిగిస్తుంది; కాలమే సృష్టి చేస్తుంది, కాలమే కాపాడుతుంది—
కాలః కరోతి సానన్దం కాలః సంహరతే ప్రజాః । సుఖం దుఃఖం భయం శోకం జరాం మృత్యుం చ జన్మ చ
కాలం ఆనందాన్ని ఇస్తుంది, ప్రజలను నాశనం చేస్తుంది; సుఖం, దుఃఖం, భయం, శోకం, వృద్ధాప్యం, మరణం, జన్మ—all ఇవన్నీ కాలమే కలిగిస్తుంది.
సర్వం కర్మానురోధేన కాల ఏవ కరోతి చ । సర్వం కాలకృతం తాత విస్మయం న వ్రజం వ్రజ
ప్రతి పని కర్మానుసారం జరుగుతుంది, తండ్రి. అన్నీ కాలమే చేయిస్తుంది. అందుకే ఆశ్చర్యపడకూడదు.
కుతస్త్వం గోకులే వైశ్యో నన్దో వైశ్యాధిపో నృపః । వసుదేవసుతోఽచహం చ మథురాయామహో కుతః
నీవు గోకులంలో వైశ్యుడవు, నందుడు వైశ్యుల అధిపతి, నేను వసుదేవుని కుమారుడిని, మథురలో ఉన్నాను—ఇది ఎలా జరిగింది?
పితా మే కంసభీతేన త్వద్గృహే చ సమప్రితః । పితు పరః పితా త్వం చ మాతా మాతుః పరాఽపివా
నా తండ్రి కంసుని భయంతో నన్ను నీ ఇంటికి అప్పగించాడు. నీవు నా తండ్రికన్నా గొప్పవాడివి. నీ భార్య నా తల్లికన్నా మిన్న.
మయా దత్తేన జ్ఞానేన పార్వత్యా చ వ్రజేశ్వర । త్యజ మోహం మహాభాగ గచ్ఛ తాత సుఖం గృహమ్
నేను ఇచ్చిన జ్ఞానంతో, పార్వతీ అనుగ్రహంతో కూడి, ఓ వ్రజాధిపతి, మోహాన్ని వదిలి, ఆనందంగా ఇంటికి వెళ్ళు తండ్రి.
నన్ద ఉవాచ స్మర వృన్దావనం తాత రమ్యం పుణ్యం మహోత్సవమ్ । గోకులం గోకులం రమ్యం సున్దరం యమునాతటమ్
నందుడు ఇలా అన్నాడు: వృందావనాన్ని గుర్తు పెట్టుకో తండ్రి, అది ఎంతో అందమైనది, పవిత్రమైనది, ఉత్సవాలతో నిండినది. గోకులం, గోకులం ఎంత అందంగా ఉంది! యమునా తీరమూ ఎంత శోభాయమానంగా ఉంది!
రమణీనాం సురమ్యం చ త్వత్ప్రియం రాసమణ్డలమ్ । గోపాలికా గోపబాలాన్యశోదాం రోహిణీం ప్రియామ్
నీకు ఇష్టమైన రాసమండలం, అందమైన గోపికలు, గోపబాలురు, యశోద, ప్రియమైన రోహిణి—all ఇవన్నీ ఎంత మధురంగా ఉన్నాయి.