స్తోత్రమేకం మహాదేవ్యా జగన్మాతుర్జగత్ప్రభో । పరం దుర్గతినాశిన్యా గోపనీయం సుదుర్లభమ్
'ప్రపంచమంతటికి తల్లి అయిన మహాదేవికి, దుర్గతిని తొలగించగల పరమాత్మకి, దుర్లభమైన ఆ గోప్యమైన స్తోత్రాన్ని నాకు దయచేయుము.'
దేహి మర్హ్య వినీతాయ భక్తాయ భక్తవత్సల । వేదానాం జనకస్త్వం చ నిర్గుణాశ్చ పరాత్పరః
'భక్తులకు ప్రీతిపాత్రుడవు, నేను వినయంగా అడుగుతున్నాను. వేదాలకు మూలమైన, గుణాతీతుడైన పరమాత్మా! ఆ స్తోత్రాన్ని నాకు దయచేయు.'
శ్రీభగవానువాచ శ్రుణు వక్ష్యామి దైశ్యేన్ద్ర స్తోత్రం యత్పరమాద్భుతమ్ । సర్వవిఘ్నవినాశార్థం మోహపాశనికృన్తనమ్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — దైత్యేంద్రా! నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన స్తోత్రాన్ని చెప్పబోతున్నాను. అది అన్ని అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది, మాయాబంధాలను కూడా తెంచేస్తుంది.
రణత్రస్తేన విభునా శంకరేణ పురా కృతమ్ । నారాయణోపదేశేన ప్రేరితేన చ బ్రహ్మణా
పూర్వం యుద్ధంలో భయపడిన శంకరుడు, నారాయణుని ఉపదేశంతో, బ్రహ్మదేవుడు ప్రేరేపించినప్పుడు ఈ స్తోత్రాన్ని రచించాడు.
శత్రుగ్రస్తం శివం దృష్ట్వా స బ్రహ్మాణమువాచ హ । ఉవాచ శంకరం బ్రహ్మా రథస్థం పతితం రణే
శివుడు శత్రువుల చేతిలో చిక్కుకొని ఉన్నప్పుడు, రథంలో పడిపోయిన శంకరుని చూసి బ్రహ్మదేవుడు అతనితో ఇలా మాట్లాడాడు.
సురసంకటశాన్త్యర్థం దుర్గా దుర్గతినాశినీమ్ । మూలప్రకృతిమాద్యాం తాం స్తౌ(స్తు) హి బ్రహ్మస్వరూపిణీమ్
దేవతల కష్టాలను పోగొట్టేందుకు, దుర్గాదేవిని — దుర్గతిని నాశనం చేసే అమ్మవారిని, మూలప్రకృతిని, ఆదిపరాశక్తిని, బ్రహ్మస్వరూపిణిని — స్తుతించు.
హరిణా ప్రేరితోఽహం చ త్వాం వదామి సురేశ్వర । వినా శక్తిసహాయేన కో వా కం జేతుమీశ్వరః
దేవతాధిపతీ! నన్ను కూడా హరిదేవుడు ప్రేరేపించాడు కాబట్టి నీతో మాట్లాడుతున్నాను. శక్తిదేవి సహాయం లేకుండా ఎవరు ఎవరిని జయించగలరు?
బ్రహ్మణశ్చ వచః శ్రుత్వా దుర్గాం సస్మార శంకరః । పుటాఞ్జలిపరో భూత్వా భక్తినమ్రత్మకంధరః
బ్రహ్మదేవుని మాటలు వినగానే, శంకరుడు దుర్గాదేవిని ధ్యానించాడు. చేతులు జోడించి, భక్తితో, వినయంతో తలవంచాడు.
స్నాతఃపాదౌ చ ప్రక్షాల్య ధృత్వా ధౌతే వాససీ । ఆచాన్తః కుశహస్తశ్చ శుచిర్విష్ణుం చ సంస్మరన్
స్నానం చేసి, కాళ్లు కడిగి, శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, నోటిని కడిగి, కుశగడ్డి చేత పట్టుకుని, పవిత్రుడై, విష్ణువును స్మరించాడు.
మహాదేవ ఉవాచ రక్ష రక్ష మహాదేవి దుర్గే దుర్గతినాశిని । మాం భక్తమనురక్తం చ శత్రుగ్రస్తే కృపామయి
మహాదేవుడు ఇలా ప్రార్థించాడు — మహాదేవి! దుర్గే! దుర్గతిని తొలగించే అమ్మా! శత్రువుల చేతిలో చిక్కుకున్న నన్ను, నీ భక్తుడిని, ప్రేమతో ఉన్నవాడిని, కాపాడు, కాపాడు, కృపచూపు.
విష్ణుమాయే మహాభాగే నారాయణి సనాతని । బ్రహ్మస్వరూపే పరమే నిత్యానన్దస్వరూపిణి
విష్ణుమాయా! మహాభాగ్యవంతురాలా! నారాయణి! శాశ్వతురాలా! బ్రహ్మస్వరూపిణి! పరమురాలా! నిత్యానందస్వరూపిణి!
త్వం చ బ్రహ్మాదిదేవానామమ్బికే జగదమ్బికే । త్వం సంహారే చ గుణతో నిరాకారే చ నిర్గుణాత్
నీవే బ్రహ్మాదిదేవతల తల్లి, జగదంబికా! ప్రళయంలో నీవు లక్షణాలతో కనిపించేవాడవు, నిరాకారంగా నీవు గుణాలకు అతీతురాలవు.
మాయయా పురుషస్త్వం చ మాయయా ప్రకృతిః స్వయమ్ । తయోః పరం బ్రహ్మ పరం త్వం బిభర్షి సనాతని
నీ మాయతో నీవు పురుషుడవు, నీ మాయతోనే నీవే ప్రకృతివి. ఆ ఇద్దరికీ అతీతమైన పరబ్రహ్మను, శాశ్వతురాలైన నీవు ధరించావు.
వేదానాం జననీ త్వం చ సావిత్రీ చ పరాత్పరా । వైకుణ్ఠే చ మహాలక్ష్మీః సర్వమంపత్స్వరూపిణీ
నీవే వేదాల తల్లి, సావిత్రి, అత్యున్నతురాలు; వైకుంఠంలో నీవే మహాలక్ష్మి, సమస్త ఐశ్వర్యానికి స్వరూపురాలు.
మర్త్యలక్ష్మీశ్చ క్షీరోదే కామినీ శేషశాయినః । స్వర్గేషు స్వర్గలక్ష్మీస్త్వం రాజలక్ష్మీశ్చ భూతలే
మనుష్యుల్లో నీవే లక్ష్మి, క్షీరసాగరంలో శేషశయనుడికి ప్రియురాలు; స్వర్గంలో స్వర్గలక్ష్మి, భూమిపై రాజలక్ష్మి.
నాగాదిలక్ష్మీః పాతాలే గృహేషు గృహదేవతా । సర్వసస్యస్వరూపా త్వం సర్వైశ్వర్యవిధాయినీ
పాతాళంలో నీవే నాగలక్ష్మి, ఇళ్లలో గృహదేవత; నీవే అన్నివిధాల పంటలకు మూలం, సమస్త ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించేవారు.
రాగాధిష్ఠాతృదేవీ త్వం బ్రహ్మణశ్చ సరస్వతీ । ప్రాణానామధిదేపీ త్వం కృష్ణస్య పరమాత్మనః
నీవే రాగానికి అధిష్ఠానదేవత, బ్రహ్మదేవునికి సరస్వతి; ప్రాణాలకు అధిపతి, కృష్ణ పరమాత్మునికి అధిదేవత.
గోలోకే చ స్వయం రాధా శ్రీకృష్ణస్యైవ వక్షసి । గోలోకాధిష్ఠితా దేవీ దృన్దా దృన్దావనే వనే
గోలొకంలో నీవే రాధ, శ్రీకృష్ణుని హృదయంలో నివసించేవారు; గోలొకానికి అధిష్ఠానదేవి, వృందావనంలో వృందా.
శ్రీరాసమణ్డలే రమ్యా వృన్దావనవినోదినీ । శతశృఙ్గాధిదేవీ త్వం నామ్నా చిత్రావలీతి చ
శ్రీరాసమండలంలో నీవే అందమైనవారు, వృందావనంలో ఆనందాన్ని పంచేవారు; శతశృంగానికి అధిదేవత, చిత్రావళి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు.
దక్షకన్యా కుత్రకల్పే కుత్రకల్పే చ శైలజా । దేవమాతాఽదితిస్త్వం చ సర్వాధారా వసుంధరా
ఒక యుగంలో నీవు దక్షుని కుమార్తె, మరొక యుగంలో శైలజ; దేవతలకు తల్లి అయిన అదితి, అన్నివిషయాలకు ఆధారమైన వసుంధర.
త్వమేవ గఙ్గా తులసీ త్వం చ స్వాహా సతీ । త్వదంశాంశాంశకలయా సర్వదేవాదియోషితః
నీ వల్లే గంగా, తులసి, స్వాహా, సతీ లాంటి పవిత్ర దేవతలు ఉద్భవించాయి. నీ చిన్న భాగం నుంచే అన్ని దేవతలు, దేవతలలో మొదటివారు, స్త్రీలుగా అవతరించారు.
స్త్రీరూపం చాతిపుంరూపం దేవి త్వం చ నపుంసకమ్ । వృక్షాణాం వృఙరూపా త్వం సృష్టా చాఙ్కురరూపిణీ
అమ్మా! నువ్వు స్త్రీరూపంగా, అత్యుత్తమ పురుషరూపంగా, నపుంసకరూపంగా ఉన్నావు. చెట్లలో నువ్వు వటవృక్షరూపం, మొక్కల్లో కొత్త మొగ్గగా సృష్టించబడినవు.
వహ్నౌ చ దాహికా శక్తిర్జలే శైత్యస్వరూపిణీ । సూర్యే తేజః స్వరూపా చ ప్రభారూపా చ సంతతమ్
అగ్నిలో నువ్వు కాల్చే శక్తిగా, నీటిలో చల్లదనంగా, సూర్యునిలో ప్రకాశంగా, ఎప్పుడూ వెలుగుగా వెలిగిపోతున్నావు.
గన్ధరూపా చ భూమౌ చ ఆకాశే శబ్దరూపిణీ । శోభాస్వరూపా చన్ద్రే చ పద్మసంఘే చ నిశ్చితమ్
భూమిపై నువ్వు పరిమళంగా, ఆకాశంలో శబ్దంగా, చంద్రునిలో అందంగా, పద్మ సమూహంలో సౌందర్యంగా నిశ్చయంగా ఉన్నావు.
సృష్టౌ సృష్టిస్వరూపా చ పాలనే పరిపాలికా । మహామారీ చ సంహారే జలే చ జలరూపిణీ
సృష్టిలో నువ్వే సృష్టిరూపం, పోషణలో పోషకురాలు, లయ సమయంలో మహామారి, నీటిలో నీటిరూపంగా ఉన్నావు.
క్షుత్తవం దయా త్వం నిద్రా త్వం తృష్ణా త్వం బుద్ధిరూపిణీ । తుష్టిస్త్వం చాపి పుష్టిస్త్వం శ్రద్ధాస్త్వం చ క్షమా స్వయమ్
నీవే ఆకలి, నీవే దయ, నీవే నిద్ర, నీవే దాహం, నీవే బుద్ధి. నీవే తృప్తి, నీవే పోషణ, నీవే విశ్వాసం, నీవే క్షమ.
శాన్తిస్త్వం చ స్వయం భ్రాన్తిః కాన్తిస్తవం కీర్తిరేవ చ । లజ్జా త్వం చ తథా మాయా భుక్తి-
నీవే శాంతి, నీవే మాయ, నీవే అందం, నీవే కీర్తి. నీవే లజ్జ, నీవే మాయ, నీవే భోగం.
సర్వశక్తిస్వరూపా త్వం సర్వసంబత్ప్రదాయినీ । వేదేఽనిర్వచనీయా త్వం త్వాం న జానాతి కశ్చన
నీవే అన్ని శక్తుల స్వరూపం, అన్ని ఐశ్వర్యాలను ప్రసాదించేవారు. వేదాలలో నిన్ను వర్ణించలేరు — ఎవ్వరూ నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.
సహస్ర వక్త్రస్త్వాం స్తోతుం న చ శక్తః సురేశ్వరి । వేదా న శక్తాః కో విద్వాన్న చ శక్తా సరస్వతీ
దేవతల రాణీ! వెయ్యి నోళ్లు ఉన్నవాడు కూడా నిన్ను స్తుతించలేడు. వేదాలు కాదు, పండితులు కాదు, సరస్వతి కూడా కాదు.
స్వయం విధాతా శక్తో న న చ విష్ణుః మనాతనః । కిం స్తౌమి పఞ్చవక్త్రైస్తు రణత్రస్తో మహేశ్వరి
స్వయంగా బ్రహ్మ కూడా కాదు, శాశ్వతుడు అయిన విష్ణువు కూడా కాదు. మరి నేను, యుద్ధంలో భయపడిన నేను, ఐదు నోళ్లతో నిన్ను ఎలా స్తుతించగలను మహేశ్వరి?