వృన్దోవాచ ధైర్య కురు మహాభాగ శ్రేష్ఠో జాతిషు బ్రహ్మణః । బ్రహ్మణానాం తపో మూలం సత్యం వేదవ్రతం ధృతిః
వృందా ఇలా చెప్పింది — ఓ మహాభాగ, ధైర్యంగా ఉండు. జన్మతహ బ్రాహ్మణులలో నీవు అత్యుత్తముడవు. బ్రాహ్మణులకు మూలంగా ఉన్నది తపస్సు, సత్యం, వేదపఠనం, ధైర్యం ఇవే.
పరస్త్రీసహసంభోగః స్వభావశ్చాప్యధర్మిణామ్ । అధర్మేణైవ హే విప్ర దుష్టోఽభద్రాణి పశ్యతి
ఇతర స్త్రీతో అక్రమ సంబంధం కలిగించటం పాపిష్టుల సహజ స్వభావం. ఓ బ్రాహ్మణా, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారు ఎప్పుడూ దురదృష్టమే చూస్తారు.
తతః సపత్నే జయతి సమూలస్థో వినశ్యతి । పతివ్రతానాం గమనే బలాత్కారేణ నిశ్చితమ్
అలా చేస్తే శత్రువు గెలుస్తాడు, పాపంలో మునిగినవాడు నాశనమవుతాడు. పతివ్రతలకు బలవంతంగా అపహారం చేస్తే, తప్పక నాశనం కలుగుతుంది.
మాతృగామీ భవేత్సద్యో బ్రహ్మహత్యాశతం భవేత్ । కుమ్భీపాకే పచ్యతే చ యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ
తల్లి దగ్గరికి వెళ్లినవాడు వెంటనే వందమంది బ్రాహ్మణులను హత్య చేసిన పాపాన్ని పొందుతాడు. చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంతకాలం అతడు కుంభీపాక నరకంలో ఉడికించబడతాడు.
ప్రదగ్ధస్తైలతప్తేషు న మృతః సూక్ష్మదేహతః । తాడితో యమదూతైశ్చ లోహదణ़్డేన మూర్ధని
కడాయిల్లో వేడిచేసిన నూనెలో కాల్చినా, అతడు సూక్ష్మదేహంతో మరణించడు. యమదూతలు ఇనుపకర్రలతో అతని తలపై కొడతారు.
క్షణం సుఖం చిరం దుఃఖం సర్వనాశస్య కారణమ్ । అగమ్యాగమనం దుఃఖం ధర్మిష్ఠో నైవ వాఞ్ఛతి
ఒక క్షణం ఆనందం, చాలా కాలం బాధను తెస్తుంది; అంతా నాశనం అయ్యే కారణమవుతుంది. నిషిద్ధమైన సంబంధం వల్ల కలిగే బాధను ధర్మబద్ధులు ఎప్పుడూ కోరుకోరు.
క్షమస్వగచ్ఛ భద్రం తే బ్రాహ్మణ జ్ఞానదుర్బల । యథా దీపశిఖాం దృష్ట్వా కీటః పతతి నిశ్చితమ్
క్షమించు, వెళ్లిపో. నీకు మంగళం కలగాలి, ఓ జ్ఞానహీన బ్రాహ్మణా. దీపాన్ని చూసి పురుగు దానిలో పడి పోయినట్టు నీవు కూడా తప్పు చేస్తావు.
మిష్టం దృష్ట్వా బడీశాగ్రే లుబ్ధమీనో మృగో యథా । యథా విషాక్తం భక్ష్యం చ భుఙ్క్తే భోక్తా బుభుక్షితః
ఎలాగైతే ముచ్చటపడి చేప గాలంలో ఉన్న ఆహారాన్ని చూసి పట్టుబడితే, ఆకలితో ఉన్నవాడు విషమున్న భోజనాన్ని తినిపోతాడో,
గృహ్ణాతి దుష్టో దుష్టం చ విషకుమ్భం పయోముఖమ్ । తథా దృష్ట్వా పరస్త్రీణాం ముఖపద్మం మనోహరమ్
అలాగే, చెడ్డవాడు చెడ్డదాన్ని ఎంచుకుంటాడు — పాలు ఉన్నట్లుగా కనిపించే విషపాత్రను పట్టుకుంటాడు. అలాగే, పరస్త్రీ ముఖాన్ని అందంగా చూసి,
వినాశబీజం మోహేన భ్రాన్తో భవతి లమ్పటః । ముఖం చ రుచిరం స్త్రీణాం శ్రోణియుగ్మం మనోహరమ్
మోహంతో మత్తులో పడిపోయి, కామంతో నిండిపోతాడు; అందమైన ముఖం, ఆకర్షణీయమైన నడుం ఇవన్నీ స్త్రీలలో ఉంటాయి.
కామాధారం నాశబీజమధర్మస్థలమేవ చ । భగం నరకకుణ్డం చ లాలామూత్రసమన్వితమ్
అవి కామానికి కేంద్రం, నాశనానికి మూలం, అధర్మానికి స్థానం. స్త్రీల యోని నరకపు గుంత, లాలాజలం, మూత్రంతో నిండివుంటుంది.
దుర్గన్ధియుక్తం పాపం చ యమదణ్డస్య కారణమ్ । యథా లిఙ్గం విశత్యేవ పాపయోనౌ చ యోషితామ్
దానిలో దుర్వాసన ఉంటుంది, అది పాపకార్యం, యమదండానికి కారణం. పురుషుడు స్త్రీలోని పాపయోనిలో ప్రవేశించినట్లు,
తథా పుమాన్విశత్యేవ రౌరవే చ యుగే యుగే । రహస్యం చాఽఽపదం దృష్ట్వా మాం తవం ధర్షితుమిచ్ఛసి
అలాగే, ప్రతి యుగంలో పురుషుడు రౌరవ నరకంలోకి వెళ్తాడు. నన్ను ఒంటరిగా, అపాయంలో చూసి నీవు నన్ను బలవంతంగా లొంగదీసుకోవాలని కోరుతున్నావు.
అత్రైవ సర్వదేవాశ్చ లోకపాలాశ్చ బ్రాహ్మణా । జాజ్వల్యమానో ధర్మశ్చ సాక్షీ శాస్తా చ కర్మణామ్
ఇక్కడే అన్ని దేవతలు, లోకపాలకులు, బ్రాహ్మణులు, ప్రకాశించే ధర్మమూ ఉన్నారు. ఇవన్నీ మన కర్మలకు సాక్షులూ, శిక్షకులూ.
యమశ్చ దణ़్డకర్తా చ స్థాపితో హరిణా స్వయమ్ । స్వయం కుష్ణశ్చ ధర్మాత్మా జ్ఞానరుపో మహేశ్వరః
యముడు శిక్షకుడిగా ఇక్కడ హరిద్వారా నియమించబడ్డాడు. కృష్ణుడు ధర్మాత్ముడిగా, మహేశ్వరుడు జ్ఞానరూపుడిగా ఇక్కడే ఉన్నారు.
దుర్గా బుద్ధిర్మనో బ్రహ్మ చేన్ద్రియాణి సురాస్తథా । సర్వప్రాణిషు తిష్ఠన్తి సాక్షిణాః కర్మణాం ద్విజ
దుర్గ, బుద్ధి, మనస్సు, బ్రహ్మ, ఇంద్రియాలు, దేవతలు — ఇవన్నీ, ఓ ద్విజా, ప్రతి ప్రాణిలో కర్మలకు సాక్షులుగా ఉంటాయి.
క్వ గుప్తం క్వ రహస్యం వా బ్రహ్మణ జ్ఞానదుర్బల । క్షమస్వ గచ్ఛ భద్రం తే అవధ్యాశ్చ ద్విజాతయః
ఎక్కడ రహస్యమూ, ఎక్కడ గుప్తమూ ఉంది, ఓ జ్ఞానహీన బ్రాహ్మణా? క్షమించు, వెళ్లిపో. నీకు మంగళం కలగాలి. ద్విజులు హింసించబడరాదు.
శక్తాఽహం భమసాత్కర్తుం గచ్ఛ వత్స యథాసుఖమ్ । తపస్యాసు మమ గతమష్టోత్తరశతం యుగమ్
నిన్ను నాశనం చేయగలను, కానీ వదిలేస్తున్నాను. వాడా, నీవు ఇష్టానుసారం వెళ్లిపో. నేను తపస్సులో నూరెయ్యి ఎనిమిది యుగాలు గడిపాను.
నాస్తి గోర్త్ర మత్పితుశ్చ న మాతా న పితా మమ । సర్వాన్తరాత్మా భగవాన్కృష్ణో రక్షతి మాం ద్విజ
నాకు వంశం లేదు, తల్లి లేదు, తండ్రి లేదు. అందరిలో అంతరాత్మగా ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు నన్ను కాపాడుతున్నాడు, ఓ ద్విజుడా!
కృష్ణేన స్థాపితో ధర్మో మాం చ రక్షతి నిత్యశః । ఆదిత్యశ్చ తథా చన్ద్రః పవనశ్చ హుతాశనః
ధర్మాన్ని స్థాపించినవాడు కృష్ణుడు. ఆయన నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతున్నాడు. అలాగే సూర్యుడు, చంద్రుడు, గాలి, అగ్ని కూడా నన్ను రక్షిస్తున్నారు.
బ్రహ్మా శంభుర్భగవతీ దుర్గా రక్షతి మాం సదా । యేన శుక్లీకృతా హంసాః శుకాశ్చ హరితాః కృతాః
బ్రహ్మ, శివుడు, దుర్గాదేవి నన్ను ఎప్పుడూ కాపాడుతున్నారు. హంసలను తెల్లగా, గ్రీనుగాలిని ఆకుపచ్చగా చేసినవాడు ఆయన.
మయూరాశ్చిత్రితా యేన స మే రక్షాం కరిష్యతి । అనాథబాలవృద్ధానాం రక్షకాః సర్వదేవతాః
మయూరాలను రంగులతో అలంకరించినవాడు నన్ను రక్షిస్తాడు. అనాథలు, పిల్లలు, వృద్ధులను అన్ని దేవతలు కాపాడుతారు.
నారీబుద్వ్యా న మాం ధర్మస్త్యక్త్వా గచ్ఛేద్ధి సర్వదా । మాం మాతరం పరిత్యజ్య గచ్ఛ వత్స యథాసుఖమ్
ఏ మహిళా గాని, భూమి గాని, ధర్మం గాని నన్ను ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టవు. నా బిడ్డా, నన్ను, నీ తల్లిని వదిలి, నీవు ఇష్టమైనట్టు వెళ్లిపో.
ఇత్యేవముక్త్వా దేవీ సా తస్థౌ తత్ర ధరా యథా । ఆగచ్ఛన్తం చ సంభోక్తుం మా యాన్తం బోధనేన చ
ఇలా చెప్పి ఆ దేవి అక్కడ భూమిలా నిలిచింది. ఆయన రాగానే, అనుభవించగానే, వెళ్లిపోగానే, మేల్కొనగానే ఎదురుచూసింది.
శశాపేతి చ సా కోపాద్బ్రహ్మపన్ధో క్షయో భవ । క్షయో భవ దురాచార హే పాపిష్ఠ క్షయో భవ
ఆమె కోపంతో శపించింది: 'ఓ బ్రాహ్మణా, నాశనం కలగాలి! దుష్టుడా, నాశనం కలగాలి! పాపిష్టుడా, నాశనం కలగాలి!'
పునః శప్తం స్వయం సూర్యో వారయామాస యత్నతః । ఏతసిమన్నన్తరే తాత తత్రవ జగదీశ్వరాః
ఆమె మళ్లీ శపించగా, సూర్యుడు ఎంతో ప్రయత్నించి ఆపడానికి యత్నించాడు. ఈ సమయంలో, ప్రియమైనవాడా, జగదీశ్వరులు అక్కడే ఉన్నారు.
ఆజగ్మురతిసంత్రస్తా బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । ధర్మ దృష్ట్వా కలారూపం రురుదుస్త్రిదశేశ్వరాః
బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు మొదలైన వారు భయంతో అక్కడికి వచ్చారు. కలియుగ రూపంలో ధర్మాన్ని చూసి దేవతాధిపతులు ఏడ్చారు.
కృత్వా క్రోడేఽతీవ కృశం కుహ్వా భీతం యథా విధుమ్ । నిశ్చేష్టం మలినం దగ్ధం సతీకోపాగ్నినా వ్రజ
అతి బలహీనమైన, భయంతో ఉన్న, చలనం లేని, మురికి పట్టిన, సతీదేవి కోపాగ్నిలో కాలిన ధర్మాన్ని వారు ఒడిలోకి తీసుకున్నారు.
శ్రీభవానువాచ క్షమస్వ వృన్దే మద్భక్తే జన్మమృత్యుజరాహరే । ధర్మ జీవయ మద్భక్తం రక్ష ధర్మ పతివ్రతే
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వృందా, నా భక్తుడిని క్షమించు. జననం, మరణం, వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించేవాడు అతను. ధర్మాన్ని బ్రతికించు, నా భక్తుడిని రక్షించు, ఓ పతివ్రతా!'
బ్రహ్మోవాచ ధ్వాన్తపూర్ణ జగత్సర్దం వినా ధర్మ బభూవ హ । కమ్పితౌ చన్ద్రసూర్యౌ చ శేషశ్చాపి వసుంధరా
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మం లేకుండా ప్రపంచం చీకటితో నిండిపోయింది. చంద్రుడు, సూర్యుడు, భూమి, శేషుడు కూడా వణికిపోయారు.'