ఘృతకుల్యా మధుకుల్యా దధికుల్యా మనోహరాః । గుడకుల్యా దుగ్ధకుల్యా నిత్యం ప్రార్థనమీప్సితమ్
నిత్యం కావలసినట్టు, నెయ్యి, తేనె, పెరుగు, బెల్లం, పాల ముద్దలు రుచిగా సమర్పించేవాడు.
ప్రాతరారభ్య సంధ్యాన్తం విప్రాణాం భోజనం తథా । దుఃశినాం భిక్షుకాణాం చ ధనదానం యథోచితమ్
ప్రతీ ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు బ్రాహ్మణులకు భోజనం ఏర్పాటుచేసి, అవసరమైన వారికి, భిక్షకులకు ధనం దానం చేసేవాడు.
ఫలమూలాశనో రాజా వైష్ణవశ్చ జితేన్ద్రియః । సర్వ మదర్పణం కృత్వాఽజపన్మాం చ దివానిశమ్
ఆ రాజు వైష్ణవుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ఫలమూలాలు మాత్రమే తినేవాడు. అన్నీ నాకు అర్పించి, రాత్రింబవళ్ళు నా నామస్మరణ చేసేవాడు.
ఏకదా సూపకారశ్చ తమువాచ నృపేశ్వరమ్ । విప్రాణాం భోజనాయైవ దశలక్షముపస్థితమ్
ఒక రోజు ప్రధాన వంటవాడు రాజును ఇలా అడిగాడు: 'బ్రాహ్మణుల భోజనానికి పదివేల మంది చేరుకున్నారు.'
భుఞ్జతే బ్రాహ్మణాశ్చాద్య రూక్షమన్నం వద ప్రభో । కుర్వన్తు భక్షణం తే వై విప్రాః సూపాదినా నృప
'ప్రభూ! ఈ రోజు బ్రాహ్మణులు పొడి అన్నం తింటున్నారు. రాజా! వారు పక్కన పప్పు, వంటకాలు కూడా తినేలా చేయండి.'
చతుర్యోజనపర్యన్తమధికారో నృపస్య చ । యో రాజా తచ్ఛతసుణః స ఏవ మణ్డలేశ్వరః
ఆ రాజు పరిమితి నాలుగు యోజనల దాకా విస్తరించింది. ఎవరు వంద రెట్లు పన్ను వసూలు చేస్తారో, వారు ఆ ప్రాంతానికి అధిపతులు.
తత్తద్దశగుణో రాజా రాజేన్ద్రః పరికీర్తితః । రాజేన్ద్రాణాం పఞ్చలక్షం నిత్యం కేదారసంసది
ఆ రాజు పది రెట్లు గొప్పవాడిగా పేరుగాంచాడు. రాజులలో ఐదు లక్షల మంది ఎప్పుడూ ఆ పొలంలో కూడేవారు.
అమూల్యరత్నమాణిక్యం ముక్తాహీరం మణీశ్వరమ్ । గజరత్నమశ్వరత్నం కేదారాయ కరం దదౌ
అమూల్యమైన రత్నాలు, మాణిక్యాలు, ముత్యాలు, వజ్రాలు, గొప్ప రత్నాలు, ఏనుగు, గుర్రపు రత్నాలను కేదారునికి కానుకగా ఇచ్చాడు.
కమలాకలయా జాతా యజ్ఞకుణ్డసముద్భవాః । వహ్రిశుద్ధాంసుకాధానా రత్నభూషణభూషితా
కమలంలో పుట్టినవారు, యజ్ఞకుండంలో జన్మించినవారు, శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాల ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ప్రకాశించారు.
కాముకీ కామినీశ్రేష్ఠా కన్యా కమలలోచనా । కన్యాఽస్మి తే మహారాజేత్యువాచ నృపతిం చ సా
కాముకురాళ్ళలో శ్రేష్ఠురాలు, కమలనయనురాలు అయిన ఒక కన్య, 'మహారాజా! నేను మీ కుమార్తెను' అని చెప్పింది.
రాజా సంపూజ్య తాం భక్త్యా తస్థౌ పత్నీంసర్ప్య చ । సా విజ్ఞాయ ప్రసూం తాతం కృత్వా చ వినయం సుదా
రాజు భక్తితో ఆమెను పూజించి, భార్యగా అంగీకరించాడు. ఆమె తన తండ్రిని తెలుసుకొని, ఎంతో వినయంగా ప్రవర్తించింది.
యయౌ పుణ్యవనం రమ్యం తపసే యమృనాన్తికమ్ । తత్తపస్యావనం యస్మాత్తస్మాద్దృన్దావనం స్మృతమ్
ఆమె యమునా దగ్గర ఉన్న అందమైన పుణ్యవనానికి వెళ్లి తపస్సు చేసింది. అక్కడ ఆమె చేసిన తపస్సు వల్ల ఆ వనాన్ని వృందావనం అని పిలిచారు.
తపసా వరయామాస మాం వరం చ వరం వరమ్ । బ్రహ్మా దదౌ వరం తస్యై పశ్యాత్కృష్ణం లభేష్యసి
ఆమె తపస్సుతో నన్ను వరంగా కోరింది. బ్రహ్మదేవుడు ఆమెకు వరమిచ్చాడు: 'నీకు కృష్ణుని దర్శనం కలుగుతుంది.'
స చైకదా నదీతీనే వసన్తే సస్మితా సతీ । శయానా పుష్పశయ్యాయాం రత్నాభరణభూషితా
ఒకసారి వసంతకాలంలో, ఆమె నదీ తీరంలో పుష్పాల మీద పరుపులో పడి, రత్నాల ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, చిరునవ్వుతో ఉండింది.
బ్రహ్మా పరీక్షితుం యాతఃసాధ్వీం చ సుమనోహరామ్ । దదర్శ కన్యా రహసి యువానం పురుషం పరమ్
బ్రహ్మదేవుడు ఆ సతీమంతురాలిని పరీక్షించడానికి వచ్చాడు. ఒంటరిగా ఉన్న ఆ కన్యతో పాటు ఒక యువకుడిని చూశాడు.
చన్దనోక్షితసర్వాఙ్గం రత్నభూషణభూషితమ్ । సస్మీతం కాముకం రమ్యం రమణీనాం చ వాఞ్ఛితమ్
ఆ యువకుడు శరీరం అంతా గంధంతో పూసుకొని, రత్నాల ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, చిరునవ్వుతో, ఆకర్షణీయంగా, స్త్రీలకు ఇష్టమైనవాడిగా ఉన్నాడు.
యథా షోడశవర్షీయం కుమారం కనకప్రభమ్ । కోటికన్దర్పలీలాభం వీతామ్బరధరం వరమ్
పదహారు ఏళ్ళ వయసున్న యువకుడిలా, బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, కోట్ల మందీ మన్మథుల కంటే మిక్కిలి ఆకర్షణతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడిగా కనిపించాడు.
శరత్పార్వణాచన్ద్రాస్యం శరత్పద్మసులోచనమ్ । దృష్ట్వా తం చ సముత్థాయ వాసయామాస సంనిధౌ
ఆయన ముఖం శరదృతువులోని పూర్ణచంద్రునిలా మెరిసింది, కళ్లూ శరదృతువులో పుష్పించిన పద్మాల్లా అందంగా ఉన్నాయి. అతన్ని చూసి, ఆమె లేచి, అతడిని ఆత్మీయంగా ఆహ్వానించింది.
పూజాం చకార భక్త్యా చ ఫలం మూలం దదౌ ముదా। సువా సితం జలం దత్త్వా ప్రణనామ ముదాఽన్వితా
ఆమె భక్తితో పూజ చేసి, ఆనందంగా పండ్లు, కందులు సమర్పించింది. స్వచ్ఛమైన తెల్ల నీళ్లు ఇచ్చి, సంతోషంగా నమస్కరించింది.
పూజాం గృహీత్వా ముదితః సాదరం తామువాచ హ । విప్రరూపీ చ భగవాన్ప్రజ్వలన్బ్రహ్మాతేజసా
ఆ పూజను ఆనందంగా, గౌరవంగా స్వీకరించిన భగవంతుడు, బ్రాహ్మణ రూపంలో, బ్రహ్మ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
ధర్మ ఉవాచ భవతీ కస్య కన్యా వా కిం తే నామ మనోహరే । కిం కరోషి రహస్యేవ తన్మే కథితుమర్హసి
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు — మోహనంగా ఉన్నావు, నువ్వెవరి కుమార్తె? నీ పేరు ఏమిటి? ఇక్కడ ఒంటరిగా ఏమి చేస్తున్నావు? దయచేసి నాకు చెప్పు.
కస్య హేతోస్తపస్యా తే కిం వా వాఞ్ఛసి సున్దరి । వరం వృణీష్వ భద్రం తే యత్తే మనసి వాఞ్ఛితమ్
ఏ కారణంతో నీవు తపస్సు చేస్తున్నావు? నీకు ఏమి కావాలి, సుందరి? నీ మనసులో ఏది కోరుకుంటున్నావో, అది వరంగా అడుగు. శుభం కలుగనీ.
వృన్దోవాచ విప్ర కేదారకన్యాఽహం వృన్దా వృన్దావనే స్థితా । తపః కరోమి రహసి చిన్తయామి హరిం పతిమ్
వృందా ఇలా చెప్పింది — బ్రాహ్మణా! నేను వృందా, కేదారుని కుమార్తెను, వృందావనంలో నివసిస్తున్నాను. ఇక్కడ రహస్యంగా తపస్సు చేస్తూ, హరిని నా భర్తగా ధ్యానిస్తున్నాను.
యది దాతుం సమర్థోఽసి దేహి మే వాఞ్ఛితం వరమ్ । అసమర్థోఽసి చేద్గచ్ఛ కిం తే ప్రశ్నేన బ్రాహ్మణ
నీవు ఇవ్వగలిగితే, నాకు కావలసిన వరం ఇవ్వు. ఇవ్వలేకపోతే, ఇక్కడ ఎందుకు అడుగుతున్నావు బ్రాహ్మణా? వెళ్ళిపో.
ధర్మ ఉవాచ నిరీహమవితర్క్యం చ పరమాత్మానమీశ్వరమ్ । నిర్గుణం చ నిరాకారం భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు — పరమాత్ముడు, ఆ పరమేశ్వరుడు, ఏ ఆశలు లేకుండా, సందేహాలు లేకుండా ఉంటాడు. ఆయనకు లక్షణాలు, రూపం లేవు. అయినా, భక్తులపై కృప చూపేందుకు, స్వరూపాన్ని ధరిస్తాడు.
కా క్షమా తం పతిం కర్తుం వినా లక్షమీం సరస్వతీమ్
లక్ష్మీ, సరస్వతిని తప్ప మరెవరూ ఆయనను భర్తగా చేసుకోగలరా?
గోలోకే ద్విభుజస్యాపి శ్రీవంశీవదనస్య చ । కిశోరగోపవేషస్య పరిపూర్ణతమస్య చ
గోలోకంలో, రెండు చేతులతో, వంశీని తడిపిన ముఖంతో, యవ్వనంలో ఉన్న గోప బాలుడి వేషంలో, సంపూర్ణతతో ఉన్నవాడు ఆయన.
తస్య భార్యా స్వయం రాధా మహాలక్ష్మీః పరాత్పరా । బ్రహ్మస్వరూపా పరమా పరమాత్మానమీశ్వరమ్
ఆయన భార్య రాధే స్వయంగా, మహాలక్ష్మి, పరమమైనది, బ్రహ్మస్వరూపిణి, పరమాత్మ, పరమేశ్వరురాలు.
భజతే సతతం శాన్తం సురమ్యం శ్యామసున్దరమ్ । కోటికన్దర్పసౌన్దర్యనిన్దితం సుకలేవరమ్
ఆమె ఎల్లప్పుడూ శాంతమైన, మధురమైన, శ్యామసుందరుని భజిస్తుంది. ఆయన అందం కోట్ల మందీ మన్మథులను మించిపోతుంది.
అమూల్యరత్నాభరణం సత్యం చ నిత్యవిగ్రహమ్ । పీతామ్బరధరం రమ్యం దాతారం సర్వసంపదామ్
అమూల్యమైన రత్నాల అలంకారాలు ధరించి, నిజంగా నిత్యమైన రూపంతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, అందంగా, అన్ని సంపదల్ని ప్రసాదించేవాడు ఆయన.