నిత్యం సురార్చనం కృత్వా దామ్భికో జ్ఞానదుర్బలః । గురుం చ నార్చయేద్భక్త్యా తస్మై నాన్నం దదాతి యః
ఎప్పుడూ దేవతలను మాయతో ఆరాధిస్తూ, జ్ఞానం లేని వాడు, గురువును భక్తితో పూజించని వాడు, అతనికి అన్నం ఇవ్వని వాడు—
స భవేద్దేలో దుఃఖీ దేవశాపేన పాతకీ । నిత్యం సురార్చనం కృత్వా దామ్భికో జ్ఞానదుర్బలః
అతడు దేవళుడవుతాడు, దుఃఖంతో ఉంటాడు, దేవతల శాపం వల్ల పాపిగా మారతాడు. ఎప్పుడూ దేవతలను మాయతో ఆరాధిస్తూ, జ్ఞానం లేని వాడవుతాడు.
పూచాఫలం న లభతే దేవద్రోహీ స దారుపాః । దీపనిర్వాణకర్తా చ ఖద్యోల సప్తచన్మసు
దేవతలను ద్వేషించే వాడు, కలపతో చేసిన వాడు, పూచా ఫలాన్ని పొందడు. దీపాన్ని ఆర్పిన వాడు ఏడు జన్మలు ఖడ్యోలంగా పుట్టుతాడు.
అతీవ మత్స్యలబ్ధశ్చాప్యనైవేద్యం చ ఖాదతి । స భవేన్మత్స్యరఙ్గశ్చ మార్జరిః సప్తజన్మసు
ఎక్కువగా చేపలు పట్టే వాడు, దేవతలకు నైవేద్యం చేయని ఆహారం తినేవాడు, చేప శరీరంతో జన్మించి, ఏడు జన్మలు పిల్లిగా పుడతాడు.
గోణీహర్తా కపోతశ్చ మాలాహర్తా విహంగమః । చటకో ధాన్యచోరశ్చ మాంసచోరశ్చ కుంజరః
బస్తా దొంగ పావురంగా, హారాన్ని దొంగిలించేవాడు పక్షిగా, ధాన్యం దొంగిలించేవాడు చిట్టడిగా, మాంసం దొంగిలించేవాడు ఏనుగుగా పుడతాడు.
కవిః ప్రహర్తా విదుషాం మాణ్డ్రకః సప్తజన్మసు । అసత్కవిర్గ్రామవిప్రో నకులః సప్తజన్మసు
పండితులను కొట్టే కవి ఏడు జన్మలు మాండ్రకుడిగా పుడతాడు. అసత్య కవి, గ్రామ బ్రాహ్మణుడు ఇద్దరూ ఏడు జన్మలు ముంగిసగా పుడతారు.
కుష్ఠీ భవేచ్చ జన్మైకం కృకలాసస్త్రిజన్మసు । జన్మైకం వరలశ్చైవ తతో వృక్షపిపీలికా
ఒక జన్మ కుష్టురోగిగా, మూడు జన్మలు గద్దుగా, ఒక జన్మ వరలాగా, ఆ తరువాత చెట్టుపై ఉండే పొట్టెముద్దగా పుడతాడు.
తతః శూద్రశ్చ వైశ్యశ్చ క్షత్రియో బ్రాహ్మణస్తథా । కన్యావిక్రయకారీ చ చతుర్వర్ణో హి మానవః
తర్వాత శూద్రుడు, వైశ్యుడు, క్షత్రియుడు, బ్రాహ్మణుడు అవుతాడు. కన్యలను అమ్మేవాడు నాలుగు వర్ణాలుగా జన్మిస్తాడు.
సద్యః ప్రయాతి తామిస్రం యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ । తతౌ భవతి వ్యాధశ్చ మాంసవిక్రయకారకః
వాడు వెంటనే తామిస్ర నరకానికి పోతాడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంత కాలం అక్కడ ఉంటాడు. తర్వాత వాడు వేటగాడిగా, మాంసం అమ్మేవాడిగా పుడతాడు.
తతో వ్యాధి(ధో)ర్భవేత్పశ్చాద్యో యథా పూర్వచన్మని । మన్నామవిక్రయీ విప్రోన హి ముక్తో
తర్వాత వాడు మునుపటి జన్మల్లాగే వ్యాధిగ్రస్తుడవుతాడు. కానీ నా నామాన్ని అమ్మని బ్రాహ్మణుడు నిజంగా ముక్తుడవుతాడు.
మృత్యులోకే చ మన్నామస్మృతిమాత్రం న విద్యతేః । పశ్చాద్భవేత్స గోయోనౌ జన్మైకం జ్ఞానదుర్బలః
మనుష్య లోకంలో నా నామస్మరణ ఉండదు. తర్వాత వాడు ఒకసారి ఆవులలో జన్మించి, జ్ఞానహీనుడవుతాడు.
తతశ్చాగస్తతో మేషో మహిషః స్ప్తచన్మసు । మహాచక్రీ చ కుటిలో ధర్మహీనస్తు మానవః
తర్వాత మేకగా, ఆపై ఏడు జన్మలు ఎద్దుగా పుడతాడు. పెద్ద చక్రాన్ని తిప్పేవాడు, వంకర మనసున్నవాడు, ధర్మం లేని మనిషిగా పుడతాడు.
జన్మైకం తైలకారశ్చ కుమ్భకాలస్తథైవ చ । మిథ్యాకలఙ్కవక్తా చ దేవబ్రాహ్మణ నిన్దకః
ఒక జన్మ నూనె తయారు చేసే వాడిగా, మరో జన్మ కుండలు చేసే వాడిగా పుడతాడు. అబద్ధపు మోపదోషాలు చెప్పేవాడు, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను నిందించేవాడు.
స భవేత్స్వర్ణకారశ్చ రజకః సప్తజన్మసు । బ్రాహ్మణక్షత్రవిట్శూద్రాః కుత్సితాః శౌచవర్జితాః
వాడు బంగారు పనివాడిగా, ఏడు జన్మలు దుస్తులు కడిగేవాడిగా పుడతాడు. బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు — వీరంతా హీనులు, శౌచం లేనివారు.
జన్మ తేషాం మలేచ్ఛయోనౌ వర్షాణామయుతం తథా । అతీవ కామినీలుబ్ధః కాముకః స్త్రీరతః సదా
వారికి పదివేల సంవత్సరాలు మ్లేచ్ఛులలో జన్మ వస్తుంది. అత్యంత కామపరుడు, లోభి, ఎప్పుడూ స్త్రీలతో ఉండేవాడు.
యక్ష్మగ్రస్తో భవేత్సద్యః పరత్రాపి నపుంసకః । కామతో యోషితాం శ్రోణీస్తనాస్యే యశ్చ పశ్యతి
వాడు వెంటనే క్షయవ్యాధి పుడతాడు, తర్వాత జన్మలో నపుంసకుడవుతాడు. కామంతో స్త్రీల నడుము, వక్షోజాలు, నోరు చూసేవాడు.
స భవేద్దృష్టిహీనశ్చ పరత్రాపి నపుంసకః । విప్రోఽభిచారకర్తా చ హింసకో జ్ఞానదుర్బలః
వాడు దృష్టి కోల్పోతాడు, తర్వాత జన్మలోనూ నపుంసకుడవుతాడు. మాంత్రిక బ్రాహ్మణుడు, హింసకుడు, జ్ఞానం లేనివాడు.
యాత్యేవమన్ధతామిస్రం వర్షాణామయుతం తథా । తదా భవతి దైవజ్ఞోఽప్యగ్రదానీ చ దుర్మతిః
వాడు పది వేల సంవత్సరాలు అంధతామిస్ర నరకానికి పోతాడు. తర్వాత జ్యోతిష్కుడు, ముందుగా దానం చేయని వాడు, చెడు మనసున్నవాడిగా పుడతాడు.
తతః శూద్రో భవేద్విప్రో భోగేన కర్మణస్తథా । శాస్త్రజ్ఞాతా చ దైవజ్ఞో మిథ్యా వదతి లోభతః
తర్వాత శూద్రుడు అనుభవంతో, కర్మఫలంతో బ్రాహ్మణుడవుతాడు. శాస్త్రజ్ఞుడు, జ్యోతిష్కుడు లోభంతో అబద్ధం చెప్పేవాడు.
స భవేచ్చ ధ్రువం జ్యేష్ఠీ వానరః సప్తజన్మసు । అనేకజన్మతపసా భారతే బ్రాహ్మణో భవేత్
వాడు ఖచ్చితంగా ఏడు జన్మలు కోతిగా పుడతాడు. అనేక జన్మలు తపస్సు చేసి, చివరికి భారతదేశంలో బ్రాహ్మణుడవుతాడు.
సుబుద్ధిరతిధర్మిష్ఠో ధర్మహీనశ్చ పాతకీ । స్వధర్మనిరతో విప్రః పరమాచ్చ హుతాశనాత్
బుద్ధి ఉన్నవాడు ఎంతో ధార్మికుడు, ధర్మం లేనివాడు పాపి. తన కర్తవ్యాన్ని పాటించే బ్రాహ్మణుడు అగ్నికన్నా గొప్పవాడు.
పవిత్రశ్చాతితేజస్వీ తస్మద్భీతాః సురాః సదా । నదీషు చ యథా గఙ్గా తీర్థేషు పుష్కరం యథా
అతడు పవిత్రుడూ, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. అందుకే దేవతలు ఎప్పుడూ అతడిని భయపడతారు. నదుల్లో గంగ ఎలా, తీర్థాల్లో పుష్కరం ఎలా ప్రాముఖ్యంగా ఉంటాయో అలాగే.
పురీషు చ యథా కాశీ యథా జ్ఞానిషు శంకరః । శాస్త్రేషు చ యథా వేదా యథాఽశ్వత్థశ్చ పాదపే
పట్టణాల్లో కాశీ ఎలా, జ్ఞానుల్లో శంకరుడు ఎలా, శాస్త్రాల్లో వేదాలు ఎలా, చెట్లలో అశ్వత్థవృక్షం ఎలా ప్రాముఖ్యంగా ఉంటాయో అలాగే.
మమ పూజా తపస్యాసు వ్రతేష్వనశనం యథా । తథా జాతిషు సర్వాసు బ్రాహ్మణాః శ్రేష్ఠ ఏవ చ
తపస్సుల్లో ఉపవాసం ఎలా ముఖ్యమో, అన్ని జాతుల్లో బ్రాహ్మణులు అగ్రస్థానంలో ఉంటారు.
విప్రణదేషు తీర్థాని పుణ్యాని చ వ్రతాని చ । విప్రపాదరజః శుద్ధం పాపవ్యాధివిమర్దనమ్
బ్రాహ్మణుల మధ్య పవిత్రత ఉన్న తీర్థాలు, పుణ్యవ్రతాలు ఉంటాయి. బ్రాహ్మణుని పాదధూళి పవిత్రమైనది, పాపాలు, వ్యాధులు తొలగించే శక్తి కలది.
శుభాశీర్వచనం తేషాం సర్వకల్యాణకారణమ్ । ఏతత్తే కథితం తాత విపాకః కర్మణామహో
వారిచే పలికే మంగళకరమైన ఆశీర్వచనాలు సర్వమంగళానికి కారణమవుతాయి. ఓ ప్రియమైనవాడా! కర్మఫలాన్ని నీకు వివరించాను.
యథాశ్రుతం యథాజ్ఞాతం తదశేషం నిణామయ। శుత్వా ధర్మవిపాకం చ వాచకాయ సువర్ణకమ్
వినినది, తెలిసినదంతా పూర్తిగా గ్రహించు. ధర్మఫలాన్ని విన్న తర్వాత, పారాయణం చేసినవారికి బంగారం ఇవ్వాలి.
దద్యాత్తస్మై చ రౌప్యం చ వస్త్రం తామ్బూలమేవ చ । సువర్ణశతకం దద్యాత్సద్యో దేహీ చ గోకులమ్
అతనికి వెండి, వస్త్రాలు, తాంబూలం కూడా ఇవ్వాలి. వెంటనే వంద బంగారు నాణేలు, గోకులాన్ని కూడా దానం చేయాలి.
అథ షడశీతితమోఽధ్యాయః నన్ద ఉవాచ కేదారకన్యాప్రస్తావాత్కథితం కర్మకీర్తనమ్ । కృత్యాస్త్రీణాం ప్రసఙ్గేన తద్వ్యాసేన వద ప్రభో
అప్పుడు నందుడు ఇలా అడిగాడు: 'కేదారుని కుమార్తె కథ ద్వారా కర్మ మహిమను విన్నాము. స్త్రీల కర్తవ్యాల సందర్భంలో, ఓ ప్రభూ! దయచేసి వ్యాసముని ద్వారా వివరించండి.'
కేదారకన్యా సా కా వా కో వా కేదారభూపతిః । కస్య వంశేచతజ్జన్మ తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
'కేదారుని కుమార్తె ఎవరు? ఆ కేదారుని మహారాజు ఎవరు? ఆమె ఏ వంశంలో పుట్టింది? దయచేసి నాకు వివరించండి.'