ఆవృతం మఙ్గలఘటైః ఫలపల్లవసంయుతైః । దధిలాజైశ్చ పర్ణైశ్చ స్నిగ్ధదూర్వాఙ్కురైః ఫలైః
మంగళకలశాలతో, పండ్లు, కొమ్మలు, పెరుగు, లాజలు, ఆకులు, మృదువైన దర్భా మొక్కలు, పండ్లతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
శ్రీరామకదలీస్తమ్భైరసంఖ్యైశ్చ మనోహరైః । పట్టసూత్రనిబద్ధైశ్చ స్నిగ్ధైశ్చన్దనపల్లవైః
శ్రీరామకదళీ స్థంభాలతో, అనేక ఆకర్షణీయమైన వాటితో, పట్టుసూత్రాలతో కట్టిన మృదువైన చందనపల్లవాలతో అలంకరించబడింది.
చన్దనాసక్తమాల్యైశ్చ భూషణైశ్చ విభూషితమ్ । అమూల్యరత్నరచితం శతశృఙ్గమనోహరమ్
చందనంతో ముడిపడిన పుష్పమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అమూల్య రత్నాలతో నిర్మించబడిన వంద శిఖరాల ఆకర్షణీయమైనది.
కోటియోజనమూర్ధ్వం చ దైర్ధ్యం శతగుణోత్తరమ్ । శైలప్రస్థపరిమితం పఞ్చాశత్కోటియోజనమ్
దాని ఎత్తు కోటి యోజనాల మేరకు పైకి ఉంది. పొడవు వంద రెట్లు ఎక్కువగా, పర్వత ప్రస్థాలతో కొలవబడినది, యాభై కోట్ల యోజనాల మేరకు విస్తరించి ఉంది.
అతీవ కమనీయం య వేదానిర్వచనీయకమ్ । ప్రాకారమివ తస్యాపి గోలలోకస్య మనోహరమ్
అది అపూర్వంగా అందంగా ఉంటుంది, వేదాలు కూడా వివరించలేని రీతిలో, ఆ గోలొక లోకాన్ని చుట్టుముట్టే ఆకర్షణీయమైన గోడలా మోహించేస్తుంది.
పరితో వేష్టితం రమ్యం హీరహారసమన్వితమ్ । తత్ర వృన్దావనం రమ్యం యుక్తం చన్దనపాదపైః
అది చుట్టూ చుట్టూ హీరాల హారాలతో అలంకరించబడి, ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. అక్కడ వృందావనం సుందరంగా, చందన చెట్లతో నిండినది.
కల్పవృక్షైశ్చ నమ్యైశ్చ మన్దారైః కామధేనుభిః । శోభితం శోభనాఢ్యైశ్చ పుష్పోద్యానైర్మనోహరైః
అది కల్పవృక్షాలు, వంగిన చెట్లు, మందారాలు, కామధేనువులు, ఇంకా అద్భుతమైన పుష్పోత్యానాలతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతుంది.
క్రీడాసరోవరై రమ్యైః సురమ్యై రతిమన్దిరైః । అతీవ రమ్యం రహసి రాసయోగ్యస్థలాన్వితమ్
అక్కడ ఆటల సరస్సులు, ఎంతో సుఖంగా ఉండే రతి మందిరాలు, ఇంకా రహస్యంగా రాసక్రీడలకు అనుకూలమైన ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.
రక్షితం రక్షకై రమ్యైరసంఖ్యైర్గోపికాగణైః । పరితో వర్తులాకారం త్రిలక్షయోజనం వనమ్
అది అనేక అందమైన గోపికా సమూహాలు కాపాడుతూ ఉంటాయి. ఆ అడవి చుట్టూ వృత్తాకారంగా మూడు లక్షల యోజనల పొడవున విస్తరించి ఉంది.
షట్పదధ్వనిసంయుక్తం పుంస్కోకిలరుతాన్వితమ్ । తత్రాక్షయో వటో రమ్యో రహస్యే బహృవిస్తృతః
అక్కడ తేనెటీగల గానంతో, పురుష కోకిలల కూయరులతో నిండిపోయి ఉంటుంది. అక్కడే ఒక అపరిమితమైన, అందమైన, విస్తారమైన, రహస్యమైన వటవృక్షం ఉంది.
సహస్రయోజనోర్ధ్వశ్చ పరితశ్చ చతుర్గుణః । గోపీనాం కల్పవృక్షశ్చ సర్వవాఞ్ఛాఫలప్రదః
ఆ వటవృక్షం వెయ్యి యోజనల ఎత్తులో, చుట్టూ నాలుగు రెట్లు విస్తరించి ఉంటుంది. అది గోపికలకు కావలసిన అన్నీ ఫలితాలు ఇచ్చే కల్పవృక్షం.
క్రీడాన్వితైరావృతశ్చ రాధాదాసీత్రిలక్షకైః । విరజాతీరనిరాణాం వాయునా శీతలేన చ
అది మూడు లక్షల రాధలతో ఆటలు ఆడుతూ, విరజా తీరం నుంచి వచ్చే చల్లని, పుష్పాల సువాసన గల గాలులతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.
పుష్పాన్వితేన మన్దేన పవిత్రశ్చ సుగన్ధినా । దాసీగణైరసంఖ్యైశ్చ వృన్దావనవినోదినీ
పుష్పాల సువాసనతో కూడిన మృదువైన పవనాలు, ఇంకా అనేక సంఖ్యల దాసీసమూహాలతో వృందావనం అందరినీ ఆనందింపజేస్తుంది.
తత్ర క్రీడతి రాధా సా మమ ప్రాణాధిదేవతా । సేయం శ్రీదామశాపేన వృషభానసుతాఽధునా
అక్కడే రాధా, నా ప్రాణాలకు అధిదేవత, ఆటలాడుతూ ఉంటుంది. ఆమె ఇప్పుడు శ్రీదాముని శాపం వల్ల వృషభానుదుహితగా జన్మించింది.
బ్రహ్మాదిదేవైః సిద్ధేన్ద్రైర్మునీన్ద్రైః పూజితా వ్రజ । సిద్ధైర్గుణైర్బలైర్బుద్ధ్యా జ్ఞానయోగైశ్చ విద్యయా
ఆమెను వ్రజలో బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, సిద్ధులు, మునులు, ఇంకా శక్తులు, గుణాలు, బుద్ధి, జ్ఞానం, యోగం, విద్య కలవారు పూజిస్తారు.
తాత సర్వప్రకారేణ వన్ద్యా సత్సదృశీ ప్రియా । ఇత్యేవం కథితం నన్ద బ్రహ్మాణ్డానాం చ వర్ణనమ్
తండ్రీ! ఆమెను అన్ని విధాలా పూజించదగినది, సత్సంగతికి సమానమైన ప్రియమైనది. నందా! ఇలా బ్రహ్మాండాల వివరణను చెప్పాను.
అథ పఞ్చాశీతితమోఽధ్యాయః నన్ద ఉవాచ వర్ణానాం చ చతుర్ణాం చ భక్ష్యాభక్ష్యం చ సాంప్రతమ్ । విపాకం కర్మణాం చైవ సర్వేషాం ప్రాణినామపి
నందుడు ఇలా అడిగాడు: నాలుగు వర్ణాలకు సంబంధించిన భక్ష్యాభక్ష్యాలు, అన్ని ప్రాణులకు కర్మ ఫలితాలు, ఇంకా కారణాల కారణాన్ని నాకు చెప్పండి.
కథయస్వ మహాభాగ కారణానాం చ కారణమ్ । త్వత్తోఽన్యం కం చ పృచ్ఛామి నితాన్తం సన్తమీశ్వరమ్
మహాభాగ! కారణాల కారణాన్ని వివరించండి. ప్రభూ! నిజమైనవాడవు అయిన నిన్ను తప్ప మరెవడిని అడగగలను?
శ్రీభగవానువాచ భక్ష్యాభక్ష్యం చతుర్ణాం చ వర్ణానాం చ యథోచితమ్ । వేదోక్తం శ్రూయతా తాత సావధానం నిశామయ
శ్రీభగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: నాలుగు వర్ణాలకు అనుగుణంగా భక్ష్యాభక్ష్యాలు వేదాలలో చెప్పిన విధంగా విను తండ్రీ, శ్రద్ధగా వినిపించు.
అయఃపాత్రే పయఃపానం గవ్యం సిద్ధాన్నమేవ చ । భృష్టాదికం పధు గుడం నాలికేరోదకం తథా
ఇనుప పాత్రలో పాల తాగడం, పాలు, గోధన్యాలు, వండిన అన్నం, వేయించిన పదార్థాలు, బెల్లం, కొబ్బరి నీరు ఇవన్నీ—
ఫలం మూలం చ యత్కించిదభక్షయం మనురబ్రవీత్ । దగ్ధాన్నం తప్తసౌవీరమభక్ష్యం వ్రహ్మనిర్మితమ్
మనువు చెప్పిన ప్రకారం, నిషిద్ధమైన పండ్లు, కందమూలాలు, కాలిపోయిన అన్నం, వేడి పులిసిన పానీయాలు బ్రహ్మా చెప్పిన ప్రకారం భక్షించరాదు.
నాలికేరోదకం కాంస్యే తామ్రపాత్రే స్థితం మధు । గవ్యం చ తామ్రపాత్రస్థం సర్వం మద్యం ఘృతం వినా
కాంస్య పాత్రలో కొబ్బరి నీరు, రాగి పాత్రలో తేనె, రాగి పాత్రలో గోధన్యాలు, నెయ్యి తప్ప మద్యం అన్నీ భక్షించరాదు.
తామ్రపాత్రే పయఃపానముచ్ఛిష్టే ఘృతభోజనమ్ । దుగ్ధం సలవణం చైవ సద్యో గోమాంసభక్షణమ్
రాగిపాత్రలో పాలను తాగడం, మిగిలిన అన్నాన్ని తినడం, పాలలో ఉప్పు కలిపి తాగడం, వెంటనే ఆవు మాంసాన్ని తినడం — ఇవన్నీ నిషిద్ధమైనవి.
అభక్ష్యం మధుమిక్షం చ ఘృతం తైలం గుడం తథా । ఆర్ద్రకం గుడసంయుక్తమభక్ష్యం శ్రుతిసంమతమ్
తేనె, బెల్లం, నెయ్యి, నూనె, బెల్లం, అల్లం బెల్లంతో కలిపినది — ఇవన్నీ వేదమార్గంలో తినకూడని పదార్థాలు.
పీతశేషజలం చైవ మాఘే చ మూలకం తథా । జపాదికం చ శయనే సదా ప్రాజ్ఞః పరిత్యజేత్
ఇతరులు తాగిన తరువాత మిగిలిన నీరు, మాఘమాసంలో ముల్లంగి, పడుకుని ఉండగానే జపం చేయడం — ఇవన్నీ జ్ఞానులు ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టాలి.
ద్విర్భోజనం చ దివసే సంధ్యయోహ్భోజనం తథా । భక్ష్యం చ రాత్రిశేషే చ ధ్రువం ప్రాజ్ఞః పరిత్యజేత్
ఒకే రోజు రెండు సార్లు భోజనం చేయడం, ఉదయం సాయంకాలాల్లో తినడం, రాత్రి మిగిలిన అన్నాన్ని తినడం — ఇవన్నీ జ్ఞానులు తప్పక విడిచిపెట్టాలి.
పానీయం పాయసం చూర్ణం ఘుతం లవణమేవ చ । స్వస్తికం గుడకం చైవ క్షీరం తక్రం తథా మధు
నీరు, పాయసం, పొడి పదార్థాలు, నెయ్యి, ఉప్పు, పులిసిన పదార్థాలు, బెల్లం, పాలు, మజ్జిగ, తేనె —
హస్తాద్ధస్తగృహీతం చ సద్యో గోమాంసమేవ చ । కర్పూరం రౌప్యపాత్రస్థమభక్ష్యం శ్రుతిసంమతమ్
చేతిలోంచి చేతికి పెట్టిన ఆహారం, కొత్తగా కొట్టిన ఆవు మాంసం, వెండి పాత్రలో ఉంచిన కర్పూరం — ఇవన్నీ వేదమార్గంలో తినకూడని పదార్థాలు.
పరివేషణకారీ చేద్భోక్తారం స్పృశతే యది । మభక్ష్యం చ తదన్నం చ సర్వేషామేవ సంమతమ్
ఆహారం వడ్డించే వారు తినేవారిని తాకితే, ఆ ఆహారం అందరికీ తినకూడదని నిర్ణయించారు.
నకులానాం గణ్డకానాం మహిషాణాం చ పక్షిణామ్ । సర్పాణాం సూకరాణాం చ గర్దభానాం విశేషతః
ముంగిసలు, ఎలుకలు, ఎద్దులు, పక్షులు, పాములు, పంది, ముఖ్యంగా గాడిద మాంసం —