రత్నేన్ద్రరాజరాజేన క్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితా । రత్నపాశకరాజీభిః పాదాఙ్గులివిరాజితా
మెరిసే రత్నాల మంజీరాలతో ఆమె అడుగులు మోగుతూ, రత్నాల అలంకారాలతో ఆమె పాదాలు, వేళ్లు అందంగా ప్రకాశించాయి.
సున్దరాలక్తరాగేణ చరణాధఃస్థలోజ్జ్వలా । గజేన్ద్రగామినీ రామా కామినీ వామలోచనా
అందమైన లక్కరసం పూసిన ఆమె పాదాలు కింద నుంచి వెలిగిపోతూ, రాజహస్తిని పోలిన నడకతో, ఆకర్షణీయమైన కళ్ళతో రామా అక్కడ కనిపించింది.
మాం దదర్శ కటాక్షేణ రమణీ రమణోత్సుకా । రాసే సంభూయ రామా సా దధార పురతో మమ
ఆ స్త్రీ, సాంగత్యానికి ఉత్సుకతతో, నన్ను పక్క చూపులతో చూశింది; రాసలో ఆ రామా నన్ను ఎదురుగా నిలబడి, ఆ ఆనందంలో పాల్గొంది.
తేన రాధా సమాఖ్యాతా బురావిద్భిః ప్రపూజితా । ప్రహృష్టా ప్రకృతిశ్చాస్యాస్తేన ప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆమెకు రాధా అనే పేరు వచ్చింది, పెద్దవారు, జ్ఞానులు ఆమెను గౌరవించారు; ఆమె సహజంగా ఆనందంగా ఉండి, ప్రకృతికి అధిపతిగా నిలిచింది.
శక్తా స్యాత్సర్వకార్యేషు తేన శక్తిః ప్రకీర్తితా । సర్వాధారా సర్వరూపా మఙ్గలార్హా చ సర్వతః
ఆమె అన్నీ పనుల్లో సమర్థురాలు, అందుకే ఆమెను శక్తి అంటారు; ఆమె అన్నింటికీ ఆధారం, అన్ని రూపాలూ కలిగి, ఎల్లప్పుడూ మంగళానికి యోగ్యురాలు.
సర్వమఙ్గలదక్షా సా తేన స్యాత్సర్వమఙ్గలా । వైకుణ్ఠే సా మహాలక్ష్మీర్మూర్తిభేదే సరస్వతీ
ఆమె ప్రతి మంగళకార్యానికి నిపుణురాలు, అందుకే ఆమెను సర్వమంగళ అని పిలుస్తారు; వైకుంఠంలో ఆమె మహాలక్ష్మి, ఇతర రూపాల్లో సరస్వతి.
ప్రసూయ వేదాన్విదితా వేదమాతా చ సా సదా । సావిత్రీ స చ గాయత్రీ ధాత్రీ త్రిజగతామపి
ఆమె ఎప్పుడూ వేదాలకు తల్లి, వాటిని సృష్టించినవారు; ఆమె సావిత్రి, గాయత్రి, మూడు లోకాలకు పోషకురాలు.
పురా సంహృత్య దుర్గం చ సా దుర్గా చ ప్రకీర్తితా । తేజసః సర్వదేవానామావిర్భూతా పురా సతీ
పూర్వం దుర్గాన్ని సంహరించి, ఆమె దుర్గగా ప్రసిద్ధి చెందింది; ఆ సతీ, అన్ని దేవతల తేజస్సు నుండి ఉద్భవించింది.
తేనాఽఽద్యా ప్రకృతిర్జ్ఞేయా సర్వాసురవిమర్దితీ । సర్వానన్దా చ సానన్దా దుఃఖదారిద్రయనాశినీ
అందువల్ల ఆమెను ఆదిప్రకృతి, అన్ని అసురులను జయించేవారు అని తెలుసుకోవాలి; ఆమె పరమానందమయి, ఆనందాన్ని ప్రసాదించేది, దుఃఖాన్ని, దారిద్ర్యాన్ని తొలగించేది.
శత్రుణాం భయదాత్రౌ చ భక్తానాం భయహారిణౌ । దక్షకన్యా సతీ కా చ శైలజాతేతి పార్వతీ
శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేది, భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేది; ఆమె దక్ష కుమార్తె సతీ, పర్వతుని కుమార్తె అయిన పార్వతి కూడా.
సర్వాధారస్వరూపా సా కలయా సా వసుంధరా । కలయా తులసీ గఙ్గా కలయా సర్వయోషితః
ఆమె అన్నిటికీ ఆధారమైన స్వరూపం; ఆమె భాగంగా భూమి, తులసి, గంగా, అన్ని స్త్రీలు కూడా ఆమె భాగమే.
సృష్టిం కరోమి చ యయా తాత శక్త్యా పునః పునః । దృష్ట్వా తాం రాసమధ్యస్థాం మమ క్రీడా
తండ్రీ, ఆమె శక్తితోనే నేను సృష్టిని మళ్లీ మళ్లీ సృష్టిస్తాను; రాసమధ్యలో ఆమెను చూసి నా లీల—
బభూవ సుచిరం తాత యావద్వై బ్రహ్మణః శతమ్ । అత్యద్భుతం కౌతుకం చ మహాశ్రృఙ్గారమీప్సితమ్
తండ్రీ, ఆ లీల చాలా కాలం కొనసాగింది, బ్రహ్మకి వంద సంవత్సరాలు పాటు; అది అద్భుతంగా, ఆశ్చర్యకరంగా, పరమ శృంగారంతో నిండింది.
తయోర్ద్వయోర్ధర్మరాశిః సుస్రావ రాసమణ़్డలే । తస్మాన్మనోహరం జజ్ఞే నామనాకారసరోవరమ్
ఆ ఇద్దరి నుండి ధర్మప్రవాహం రాసమండలంలో ప్రవహించింది; దాని వల్ల ఆకర్షణీయమైన, రూపరహితమైన సరస్సు ఏర్పడింది.
పపాత ధర్మధారాఽధో వేగేన విశ్వగోలకే । బభూవ జలబూర్ణం చ బ్రహ్మాణ్డానాం చ గోలకమ్
ఆ ధర్మధార వేగంగా క్రిందకు విశ్వగోళంలో పడింది; అది నీటితో నిండిపోయి, బ్రహ్మాండాల గోళంగా మారింది.
జలపూర్ణ పురా సర్వ శృష్టిశూన్యం వ్రజేశ్వర । శ్రుఙ్గారాన్తే చ తస్యాం చ వీర్యాధానం మయా కృతమ్
వ్రజేశ్వరా, అప్పట్లో అంతా నీటితో నిండిపోయి, సృష్టి లేకుండా ఉండగా, ఆ లీల అంతంలో నేను నా వీర్యాన్ని అక్కడ ఉంచాను.
దధార గర్భ సా రాధా యావద్వై బ్రహ్మణాః శతమ్ । సుస్రావ సా తదన్తే చ డిమ్భం చ పరమాద్భుతమ్
రాధా ఆ గర్భాన్ని బ్రహ్మకి వంద సంవత్సరాలు మోయింది; చివరికి, ఆమె అద్భుతమైన శిశువును ప్రసవించింది.
చుకోప దేవీ తం దృష్ట్వా రురోద విషసాద సా । పాదేన ప్రేరయామాస తమధో విశ్వగోలకే
అది చూసి దేవి కోపంతో, బాధతో ఏడ్చింది; తన కాలితో దాన్ని క్రింద విశ్వగోళంలోకి తోసింది.
స పపాత జలే తాత సర్వాధారో మహాన్విరాట్ । దృష్ట్వాఽపత్యం జలస్థం చ మయా శప్తా చ సా పురా
ఓ ప్రియమైనవాడా, విశ్వానికి ఆధారమైన మహా విరాట్ జలంలో పడిపోయాడు. తన బిడ్డను నీటిలో చూసిన ఆ అమ్మ, నేను ముందుగా శాపించినవాడే.
అనపత్యా చ సా రాథా మచ్ఛాపేన పురా విభో । తేన ప్రసూతాః క్రమతో దుర్గా లక్ష్మీః సరస్వతీ
ఆ రాథకు నా శాపం వల్ల ముందుగా సంతానం కలగలేదు. అందుకే, ఆమె నుంచి క్రమంగా దుర్గ, లక్ష్మీ, సరస్వతి జన్మించారు.
చతస్రః పరిబూర్ణాస్తాః ప్రసూతాశ్చ సునిశ్చితమ్ । దేవ్యోఽన్యాశ్చాపి కామిన్యస్తాః ప్రసూతా వ్రజేశ్వర
ఆ నలుగురు దేవతలు సంపూర్ణంగా జన్మించాయి. ఇంకా ఇతర దేవతలు, కోరికలతో ఉన్న మహిళలు కూడా జన్మించారు, ఓ వ్రజాధిపతీ.
కలయా ప్రభవో యాసాం కలాంశాంశేన వా వ్రజ । జజ్ఞే మహాన్విరాడ్యేన డిమ్భేన కలయాఽఽశ్రయః
వాటిలో కొన్ని భాగంగా, కొన్ని భాగం లో భాగంగా, మరికొన్ని చిన్న భాగంగా వ్రజలో జన్మించాయి. మహా విరాట్ ఒక భాగంగా, గుడ్డలో ఆశ్రయంగా జన్మించాడు.
అమృతాఙ్గుష్ఠపీయూషం మయా దత్తం పపౌ చ సః । జలే స్థావరరూపశ్చ శేతే చ నిజకర్మణః
అమృతంతో కూడిన అంగుళి పేయాన్ని నేను ఇచ్చాను, అతడు దాన్ని పానిచేశాడు. నీటిలో స్థిరంగా తన కర్మ ప్రకారం పడుకున్నాడు.
ఉపధానం జలం తల్పం తస్య యోగబలేన చ । తస్య లోమ్నాం చ కూపాని జలపూర్ణాని సంతతమ్
తన యోగబలంతో నీరు అతనికి మంచం, దిండు అయింది. అతని రోమాల నుంచి ఎప్పటికప్పుడు నీటితో నిండిన బావులు పుట్టాయి.
ప్రత్యేకం క్రమతస్తేషు శేతే క్షుద్రవిరాట్ పునః । సహస్రపత్రం కమలం జజ్ఞే క్షుద్రస్య నాభితః
ఆ బావులలో ఒక్కొక్కదానిలో క్రమంగా చిన్న విరాట్ మళ్లీ పడుకున్నాడు. ఆ చిన్నవాడి నాభి నుంచి వెయ్యి దళాల కలిగిన కమలం పుట్టింది.
తత్ర జజ్ఞే వరో బ్రహ్మా తేనాయం కమలోద్భవః । తత్రాఽఽవిర్భూయ స విధిశ్చిన్తాగ్రస్తో బభూవ సః
అందులో అద్భుతమైన బ్రహ్మ జన్మించాడు. అందుకే ఆయన కమలంలో పుట్టినవాడిగా పిలవబడతాడు. అక్కడ ఆ సృష్టికర్త ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
కస్మాద్దేహఃక్వా మాతా మే పితా వా క్వ చ బాన్ధవః । దివ్యం త్రిలక్షవర్షఞ్చ బభ్రామ కమలాన్తరే
ఈ శరీరం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? నా తల్లి ఎక్కడ? తండ్రి ఎక్కడ? బంధువులు ఎక్కడ? అని ఆ బ్రహ్మ మూడు లక్షల దివ్య సంవత్సరాలు కమలంలో సంచరించాడు.
తతో దివ్యం పఞ్చలక్షం సస్మార తపసా చ మామ్ । తదా మయా దత్తమన్త్రం జజాప కమలాన్తరే
ఆ తరువాత అయిదు లక్షల దివ్య సంవత్సరాలు తపస్సుతో నన్ను స్మరించాడు. అప్పుడు నేను ఇచ్చిన మంత్రాన్ని కమలంలో జపించాడు.
దివ్యవర్షసప్తలక్షం నియతం సంయతః శుచిః । తదా మత్తో వరం లబ్ధ్వా స్రష్టా సృష్టిం చకార సః
ఏడు లక్షల దివ్య సంవత్సరాలు నియమంగా, నియంత్రణతో, పవిత్రంగా ఉన్నాడు. అప్పుడు నన్ను ఆశ్రయించి వరం పొంది, సృష్టికర్తగా సృష్టిని ప్రారంభించాడు.
మాయయా ప్రతి బ్రహ్మాణ్డే బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకాః । దిక్పాలా ద్వాదశాదిత్యా రుద్రాశ్చైకాదశాపి చ
ప్రతి బ్రహ్మాండంలో మాయ వల్ల బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ స్వరూపులు, దిక్పాలకులు, పన్నెండు ఆదిత్యులు, పదకొండు రుద్రులు జన్మించారు.