ఏకదా మయి గోలోకే రాసే నిత్యం ప్రకుర్వతి । ఆవిర్భూతా చ వామాఙ్గాద్బాలా షోఢశవార్షికీ
ఒకసారి నేను గోలోకంలో రాసక్రీడను నిత్యం ఆడుతున్నప్పుడు, నా ఎడమవైపు నుండి పదహారు ఏళ్ల యువతి ఒకరు ప్రత్యక్షమయ్యింది.
శ్వేతచమ్పకవర్ణాభా శరచ్చన్ద్రసమప్రభా । అతీవ సున్దరీ రామా రమణీనాం పరావరా
ఆమె శ్వేత చంపక పువ్వుల వర్ణంతో, శరదృతువు చంద్రుని వంటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, అత్యంత అందంగా, ఆకర్షణీయంగా, స్త్రీలందరిలో శ్రేష్ఠురాలిగా నిలిచింది.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యా కౌమలాఙ్గీ మనోహరా । వహ్నిశుద్ధాంశుకాధానా రత్నాభరణభూషితా
ఆమె ముఖం చిరునవ్వుతో, మృదువుగా, సంతోషంగా మెరిసింది. ఆమె అవయవాలు কোমలంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి. అగ్నిలో శుద్ధి చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
యథా జలదపఙ్క్తిశ్చ బలాకాభిర్తిభూషితా । సిన్దూరబిన్దూనా చారుచన్ద్రచన్దనబిన్దుభిః
ఎలా మేఘపుంజాన్ని బకలు అలంకరిస్తాయో, అలాగే ఆమె అందాన్ని సుందరమైన సింధూరపు బొట్లు, చంద్రాకార గంధపు బొట్లు మరింత అందంగా చేశాయి.
కస్తూరీబిన్దుభిః సార్ధం సీమన్తాన్ధఃస్యలోజ్జ్వలా । అమూల్యరత్ననిర్మాణసుస్నిగ్ధకిరణోజ్జ్వలా
కస్తూరి బొట్లు కలిపి, ఆమె సీమంతం ప్రకాశంగా మెరిసింది. అమూల్య రత్నాలతో చేసిన ఆభరణాల మృదువైన కిరణాలతో ఆమె మరింత వెలిగిపోయింది.
విచిత్రైశ్చ సుచిత్రైశ్చ సుకపోలస్థలోజ్జ్వలా । ఖమేన్ద్రచఞ్చువిజితనాసామౌక్తికశోభితా
వివిధ రకాల, అద్భుతమైన అలంకారాలతో ఆమె చెంపలు మెరిసిపోయాయి. ఆకాశాధిపతి పక్షి ముక్కు కన్నా అందంగా, ముత్యాల నాసాభరణంతో ఆమె ముక్కు మెరిసింది.
గజేన్ద్రగణ़్డనిర్ముక్తముక్తాభూషణభూషితా । శుక్త్యా విముక్తముక్తాభదన్తపఙ్క్తిమనోహరా
ఏనుగు దంతాల నుండి వచ్చిన ముత్యాల ఆభరణాలతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది. శంఖంలోంచి వచ్చిన ముత్యాల్లా ఆమె పళ్ల వరుస అందంగా మెరిసింది.
వలితాకలితాఽతీవ పక్వబిమ్బాధరా వరా । శశ్వత్పూర్ణేన్దునిన్దాస్యా పద్మనిన్దితలోచనా
ఆమె పెదాలు పండిన బింబపండు వంటివిగా, మృదువుగా, అద్భుతంగా ఉన్నాయి. ఆమె ముఖం ఎప్పుడూ పూర్ణచంద్రుని కంటే అందంగా, కళ్ళు పద్మాన్ని మించిపోయాయి.
కృష్ణసారనిభోద్భిన్నసుచారుకజ్జలోజ్జ్వలా । అమూల్యరత్ననిర్మాణకేయూరకఙ్కణోజ్జ్వలా
ఆమె కళ్ళు కృష్ణమృగపు వర్ణంతో, అందమైన కాజలుతో మెరిసాయి. అమూల్య రత్నాలతో చేసిన కంకణాలు, కాయూరాలు ఆమె చేతులకు ప్రకాశాన్ని ఇచ్చాయి.
మణీన్ద్రరాజరాజీభిః శఙ్ఖయుగ్మకరోజ్జవలా । రత్నాఙ్గులీయకైరేభిరమృతాఙ్గులిభూషితా
రత్నాల వలయాలు, శంఖబ్రాసల జతలతో ఆమె చేతులు మెరిసాయి. రత్నాల ఉంగరాలతో, అమృతంతో పోల్చదగిన వేలులతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది.
రత్నేన్ద్రరాజరాజేన క్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితా । రత్నపాశకరాజీభిః పాదాఙ్గులివిరాజితా
మెరిసే రత్నాల మంజీరాలతో ఆమె అడుగులు మోగుతూ, రత్నాల అలంకారాలతో ఆమె పాదాలు, వేళ్లు అందంగా ప్రకాశించాయి.
సున్దరాలక్తరాగేణ చరణాధఃస్థలోజ్జ్వలా । గజేన్ద్రగామినీ రామా కామినీ వామలోచనా
అందమైన లక్కరసం పూసిన ఆమె పాదాలు కింద నుంచి వెలిగిపోతూ, రాజహస్తిని పోలిన నడకతో, ఆకర్షణీయమైన కళ్ళతో రామా అక్కడ కనిపించింది.
మాం దదర్శ కటాక్షేణ రమణీ రమణోత్సుకా । రాసే సంభూయ రామా సా దధార పురతో మమ
ఆ స్త్రీ, సాంగత్యానికి ఉత్సుకతతో, నన్ను పక్క చూపులతో చూశింది; రాసలో ఆ రామా నన్ను ఎదురుగా నిలబడి, ఆ ఆనందంలో పాల్గొంది.
తేన రాధా సమాఖ్యాతా బురావిద్భిః ప్రపూజితా । ప్రహృష్టా ప్రకృతిశ్చాస్యాస్తేన ప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆమెకు రాధా అనే పేరు వచ్చింది, పెద్దవారు, జ్ఞానులు ఆమెను గౌరవించారు; ఆమె సహజంగా ఆనందంగా ఉండి, ప్రకృతికి అధిపతిగా నిలిచింది.
శక్తా స్యాత్సర్వకార్యేషు తేన శక్తిః ప్రకీర్తితా । సర్వాధారా సర్వరూపా మఙ్గలార్హా చ సర్వతః
ఆమె అన్నీ పనుల్లో సమర్థురాలు, అందుకే ఆమెను శక్తి అంటారు; ఆమె అన్నింటికీ ఆధారం, అన్ని రూపాలూ కలిగి, ఎల్లప్పుడూ మంగళానికి యోగ్యురాలు.
సర్వమఙ్గలదక్షా సా తేన స్యాత్సర్వమఙ్గలా । వైకుణ్ఠే సా మహాలక్ష్మీర్మూర్తిభేదే సరస్వతీ
ఆమె ప్రతి మంగళకార్యానికి నిపుణురాలు, అందుకే ఆమెను సర్వమంగళ అని పిలుస్తారు; వైకుంఠంలో ఆమె మహాలక్ష్మి, ఇతర రూపాల్లో సరస్వతి.
ప్రసూయ వేదాన్విదితా వేదమాతా చ సా సదా । సావిత్రీ స చ గాయత్రీ ధాత్రీ త్రిజగతామపి
ఆమె ఎప్పుడూ వేదాలకు తల్లి, వాటిని సృష్టించినవారు; ఆమె సావిత్రి, గాయత్రి, మూడు లోకాలకు పోషకురాలు.
పురా సంహృత్య దుర్గం చ సా దుర్గా చ ప్రకీర్తితా । తేజసః సర్వదేవానామావిర్భూతా పురా సతీ
పూర్వం దుర్గాన్ని సంహరించి, ఆమె దుర్గగా ప్రసిద్ధి చెందింది; ఆ సతీ, అన్ని దేవతల తేజస్సు నుండి ఉద్భవించింది.
తేనాఽఽద్యా ప్రకృతిర్జ్ఞేయా సర్వాసురవిమర్దితీ । సర్వానన్దా చ సానన్దా దుఃఖదారిద్రయనాశినీ
అందువల్ల ఆమెను ఆదిప్రకృతి, అన్ని అసురులను జయించేవారు అని తెలుసుకోవాలి; ఆమె పరమానందమయి, ఆనందాన్ని ప్రసాదించేది, దుఃఖాన్ని, దారిద్ర్యాన్ని తొలగించేది.
శత్రుణాం భయదాత్రౌ చ భక్తానాం భయహారిణౌ । దక్షకన్యా సతీ కా చ శైలజాతేతి పార్వతీ
శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేది, భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేది; ఆమె దక్ష కుమార్తె సతీ, పర్వతుని కుమార్తె అయిన పార్వతి కూడా.
సర్వాధారస్వరూపా సా కలయా సా వసుంధరా । కలయా తులసీ గఙ్గా కలయా సర్వయోషితః
ఆమె అన్నిటికీ ఆధారమైన స్వరూపం; ఆమె భాగంగా భూమి, తులసి, గంగా, అన్ని స్త్రీలు కూడా ఆమె భాగమే.
సృష్టిం కరోమి చ యయా తాత శక్త్యా పునః పునః । దృష్ట్వా తాం రాసమధ్యస్థాం మమ క్రీడా
తండ్రీ, ఆమె శక్తితోనే నేను సృష్టిని మళ్లీ మళ్లీ సృష్టిస్తాను; రాసమధ్యలో ఆమెను చూసి నా లీల—
బభూవ సుచిరం తాత యావద్వై బ్రహ్మణః శతమ్ । అత్యద్భుతం కౌతుకం చ మహాశ్రృఙ్గారమీప్సితమ్
తండ్రీ, ఆ లీల చాలా కాలం కొనసాగింది, బ్రహ్మకి వంద సంవత్సరాలు పాటు; అది అద్భుతంగా, ఆశ్చర్యకరంగా, పరమ శృంగారంతో నిండింది.
తయోర్ద్వయోర్ధర్మరాశిః సుస్రావ రాసమణ़్డలే । తస్మాన్మనోహరం జజ్ఞే నామనాకారసరోవరమ్
ఆ ఇద్దరి నుండి ధర్మప్రవాహం రాసమండలంలో ప్రవహించింది; దాని వల్ల ఆకర్షణీయమైన, రూపరహితమైన సరస్సు ఏర్పడింది.
పపాత ధర్మధారాఽధో వేగేన విశ్వగోలకే । బభూవ జలబూర్ణం చ బ్రహ్మాణ్డానాం చ గోలకమ్
ఆ ధర్మధార వేగంగా క్రిందకు విశ్వగోళంలో పడింది; అది నీటితో నిండిపోయి, బ్రహ్మాండాల గోళంగా మారింది.
జలపూర్ణ పురా సర్వ శృష్టిశూన్యం వ్రజేశ్వర । శ్రుఙ్గారాన్తే చ తస్యాం చ వీర్యాధానం మయా కృతమ్
వ్రజేశ్వరా, అప్పట్లో అంతా నీటితో నిండిపోయి, సృష్టి లేకుండా ఉండగా, ఆ లీల అంతంలో నేను నా వీర్యాన్ని అక్కడ ఉంచాను.
దధార గర్భ సా రాధా యావద్వై బ్రహ్మణాః శతమ్ । సుస్రావ సా తదన్తే చ డిమ్భం చ పరమాద్భుతమ్
రాధా ఆ గర్భాన్ని బ్రహ్మకి వంద సంవత్సరాలు మోయింది; చివరికి, ఆమె అద్భుతమైన శిశువును ప్రసవించింది.
చుకోప దేవీ తం దృష్ట్వా రురోద విషసాద సా । పాదేన ప్రేరయామాస తమధో విశ్వగోలకే
అది చూసి దేవి కోపంతో, బాధతో ఏడ్చింది; తన కాలితో దాన్ని క్రింద విశ్వగోళంలోకి తోసింది.
స పపాత జలే తాత సర్వాధారో మహాన్విరాట్ । దృష్ట్వాఽపత్యం జలస్థం చ మయా శప్తా చ సా పురా
ఓ ప్రియమైనవాడా, విశ్వానికి ఆధారమైన మహా విరాట్ జలంలో పడిపోయాడు. తన బిడ్డను నీటిలో చూసిన ఆ అమ్మ, నేను ముందుగా శాపించినవాడే.
అనపత్యా చ సా రాథా మచ్ఛాపేన పురా విభో । తేన ప్రసూతాః క్రమతో దుర్గా లక్ష్మీః సరస్వతీ
ఆ రాథకు నా శాపం వల్ల ముందుగా సంతానం కలగలేదు. అందుకే, ఆమె నుంచి క్రమంగా దుర్గ, లక్ష్మీ, సరస్వతి జన్మించారు.