న కరోత్యపరం వత్నాత్సంకల్పరహితః స చ । సర్వం కృష్ణస్య యత్కించిన్నాహం కర్తా చ కర్మణః
అతడు కోరికతో వేరే పనులు చేయడు; ఎలాంటి సంకల్పం లేకుండా, ఏ పని చేసినా అది కృష్ణునికే అని భావిస్తాడు, తాను చేయడమని అనుకోడు.
కర్మణా మనసా వాచా సతతం చిన్తయేదితి । న్యూనభక్తశ్చ తన్న్యూనః స చ ప్రాకృతికః శ్రుతౌ
తన పని, మనసు, మాటలతో ఎప్పుడూ ఇలా ఆలోచిస్తాడు. ఎవరి భక్తి తక్కువగా ఉంటే, వాడిని తక్కువ భక్తుడు అంటారు; వాడు సాధారణుడిగా పరిగణించబడతాడు.
యమం వా యమదూతం వా స్వప్నేఽపి న చ పశ్యతి । పురుషాణాం సహస్రం చ పూర్వభక్తః సుద్ధరేత్
అతడు యముని గానీ, యమదూతులను గానీ, కనీసం కలలో కూడా చూడడు. ముందు భక్తి చేసినవాడు వెయ్యిమంది మనుషులను పవిత్రం చేయగలడు.
పుంసాం శతం మధ్యమశ్చ తచ్చతుర్థం చ ప్రాకృతః । భక్తశ్చ త్రివిధస్తాత కథితశ్చ తవాఽఽజ్ఞయా
మధ్యస్థ భక్తుడు వందమంది మనుషులను పవిత్రం చేయగలడు. సామాన్య భక్తుడు దాని నాలుగవ వంతు మాత్రమే చేయగలడు. ప్రియమైనవాడా, నీ ఆజ్ఞతో భక్తులు మూడు రకాలుగా చెప్పబడినారు.
బ్రహ్మాణ్డరచనాఖ్యానం శ్రూయతాం సావధానతః । బ్రహ్మాణ్డరచనార్థం చ భక్తా జానన్తి యత్నతః
బ్రహ్మాండ సృష్టి కథను జాగ్రత్తగా విను. ఈ బ్రహ్మాండ సృష్టి రహస్యాన్ని భక్తులు శ్రద్ధతో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
మునయశ్చ సురాః సన్తః కించిజ్జానన్తి దుఃఖతః । జానామి విశ్వం సర్వార్థ బ్రహ్మాఽఽనన్తో
మునులు, దేవతలు, మంచి వారు కొంత మాత్రమే, అది కూడా కష్టం మీద తెలుసుకుంటారు. కానీ నేను, అనంత బ్రహ్మా, ఈ విశ్వాన్ని, దాని అర్థాన్ని పూర్తిగా తెలుసు.
ధర్మః సనత్కుమారశ్చ నరనారాయణావృషీ । కపిలశ్చ గణేశశ్చ దుర్గా లక్ష్మీః సరస్వతీ
ధర్ముడు, సనత్కుమారు, నరనారాయణ మునులు, కపిలుడు, గణేశుడు, దుర్గ, లక్ష్మీ, సరస్వతి,
వేదాశ్చ వేదమాతా చ సర్వజ్ఞా రాధికా స్వయమ్ । ఏతే జానన్తి విశ్వార్థ నాన్యో జానాతి కశ్చన
వేదాలు, వేదమాత, అన్నీ తెలిసిన రాధికా తానే—ఇవాళ్లే ఈ విశ్వార్థాన్ని తెలుసుకుంటారు. వేరే ఎవ్వరూ తెలియరు.
వైషమ్యార్థ చ సుధియః సర్వే విజ్ఞాతుమక్షమాః । నిత్యాకాశో యథాఽఽత్మా చ తథా నిత్యా దిశో దశ
ప్రపంచంలో ఉన్న వైషమ్య రహస్యాన్ని తెలివైనవారు అందరూ కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. ఆకాశం ఎప్పటికీ ఉండేలా, పది దిక్కులు కూడా శాశ్వతమే.
యథా నిత్యా చ ప్రకృతిస్తథైవ విశ్వగోలకః । గోలోకశ్చ యథా నిత్యస్తథా వైకుణ్ఠ ఏవ చ
ప్రకృతి ఎప్పటికీ ఉండేలా, ఈ విశ్వగోళం కూడా శాశ్వతమే. గోలోకమూ ఎప్పటికీ ఉండేలా, వైకుంఠమూ అలాగే శాశ్వతమే.
ఏకదా మయి గోలోకే రాసే నిత్యం ప్రకుర్వతి । ఆవిర్భూతా చ వామాఙ్గాద్బాలా షోఢశవార్షికీ
ఒకసారి నేను గోలోకంలో రాసక్రీడను నిత్యం ఆడుతున్నప్పుడు, నా ఎడమవైపు నుండి పదహారు ఏళ్ల యువతి ఒకరు ప్రత్యక్షమయ్యింది.
శ్వేతచమ్పకవర్ణాభా శరచ్చన్ద్రసమప్రభా । అతీవ సున్దరీ రామా రమణీనాం పరావరా
ఆమె శ్వేత చంపక పువ్వుల వర్ణంతో, శరదృతువు చంద్రుని వంటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, అత్యంత అందంగా, ఆకర్షణీయంగా, స్త్రీలందరిలో శ్రేష్ఠురాలిగా నిలిచింది.
ఈషద్ధాస్యప్రసన్నాస్యా కౌమలాఙ్గీ మనోహరా । వహ్నిశుద్ధాంశుకాధానా రత్నాభరణభూషితా
ఆమె ముఖం చిరునవ్వుతో, మృదువుగా, సంతోషంగా మెరిసింది. ఆమె అవయవాలు কোমలంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి. అగ్నిలో శుద్ధి చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
యథా జలదపఙ్క్తిశ్చ బలాకాభిర్తిభూషితా । సిన్దూరబిన్దూనా చారుచన్ద్రచన్దనబిన్దుభిః
ఎలా మేఘపుంజాన్ని బకలు అలంకరిస్తాయో, అలాగే ఆమె అందాన్ని సుందరమైన సింధూరపు బొట్లు, చంద్రాకార గంధపు బొట్లు మరింత అందంగా చేశాయి.
కస్తూరీబిన్దుభిః సార్ధం సీమన్తాన్ధఃస్యలోజ్జ్వలా । అమూల్యరత్ననిర్మాణసుస్నిగ్ధకిరణోజ్జ్వలా
కస్తూరి బొట్లు కలిపి, ఆమె సీమంతం ప్రకాశంగా మెరిసింది. అమూల్య రత్నాలతో చేసిన ఆభరణాల మృదువైన కిరణాలతో ఆమె మరింత వెలిగిపోయింది.
విచిత్రైశ్చ సుచిత్రైశ్చ సుకపోలస్థలోజ్జ్వలా । ఖమేన్ద్రచఞ్చువిజితనాసామౌక్తికశోభితా
వివిధ రకాల, అద్భుతమైన అలంకారాలతో ఆమె చెంపలు మెరిసిపోయాయి. ఆకాశాధిపతి పక్షి ముక్కు కన్నా అందంగా, ముత్యాల నాసాభరణంతో ఆమె ముక్కు మెరిసింది.
గజేన్ద్రగణ़్డనిర్ముక్తముక్తాభూషణభూషితా । శుక్త్యా విముక్తముక్తాభదన్తపఙ్క్తిమనోహరా
ఏనుగు దంతాల నుండి వచ్చిన ముత్యాల ఆభరణాలతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది. శంఖంలోంచి వచ్చిన ముత్యాల్లా ఆమె పళ్ల వరుస అందంగా మెరిసింది.
వలితాకలితాఽతీవ పక్వబిమ్బాధరా వరా । శశ్వత్పూర్ణేన్దునిన్దాస్యా పద్మనిన్దితలోచనా
ఆమె పెదాలు పండిన బింబపండు వంటివిగా, మృదువుగా, అద్భుతంగా ఉన్నాయి. ఆమె ముఖం ఎప్పుడూ పూర్ణచంద్రుని కంటే అందంగా, కళ్ళు పద్మాన్ని మించిపోయాయి.
కృష్ణసారనిభోద్భిన్నసుచారుకజ్జలోజ్జ్వలా । అమూల్యరత్ననిర్మాణకేయూరకఙ్కణోజ్జ్వలా
ఆమె కళ్ళు కృష్ణమృగపు వర్ణంతో, అందమైన కాజలుతో మెరిసాయి. అమూల్య రత్నాలతో చేసిన కంకణాలు, కాయూరాలు ఆమె చేతులకు ప్రకాశాన్ని ఇచ్చాయి.
మణీన్ద్రరాజరాజీభిః శఙ్ఖయుగ్మకరోజ్జవలా । రత్నాఙ్గులీయకైరేభిరమృతాఙ్గులిభూషితా
రత్నాల వలయాలు, శంఖబ్రాసల జతలతో ఆమె చేతులు మెరిసాయి. రత్నాల ఉంగరాలతో, అమృతంతో పోల్చదగిన వేలులతో ఆమె అలంకరించబడి ఉంది.
రత్నేన్ద్రరాజరాజేన క్వణన్మఞ్జీరరఞ్జితా । రత్నపాశకరాజీభిః పాదాఙ్గులివిరాజితా
మెరిసే రత్నాల మంజీరాలతో ఆమె అడుగులు మోగుతూ, రత్నాల అలంకారాలతో ఆమె పాదాలు, వేళ్లు అందంగా ప్రకాశించాయి.
సున్దరాలక్తరాగేణ చరణాధఃస్థలోజ్జ్వలా । గజేన్ద్రగామినీ రామా కామినీ వామలోచనా
అందమైన లక్కరసం పూసిన ఆమె పాదాలు కింద నుంచి వెలిగిపోతూ, రాజహస్తిని పోలిన నడకతో, ఆకర్షణీయమైన కళ్ళతో రామా అక్కడ కనిపించింది.
మాం దదర్శ కటాక్షేణ రమణీ రమణోత్సుకా । రాసే సంభూయ రామా సా దధార పురతో మమ
ఆ స్త్రీ, సాంగత్యానికి ఉత్సుకతతో, నన్ను పక్క చూపులతో చూశింది; రాసలో ఆ రామా నన్ను ఎదురుగా నిలబడి, ఆ ఆనందంలో పాల్గొంది.
తేన రాధా సమాఖ్యాతా బురావిద్భిః ప్రపూజితా । ప్రహృష్టా ప్రకృతిశ్చాస్యాస్తేన ప్రకృతిరీశ్వరీ
ఆమెకు రాధా అనే పేరు వచ్చింది, పెద్దవారు, జ్ఞానులు ఆమెను గౌరవించారు; ఆమె సహజంగా ఆనందంగా ఉండి, ప్రకృతికి అధిపతిగా నిలిచింది.
శక్తా స్యాత్సర్వకార్యేషు తేన శక్తిః ప్రకీర్తితా । సర్వాధారా సర్వరూపా మఙ్గలార్హా చ సర్వతః
ఆమె అన్నీ పనుల్లో సమర్థురాలు, అందుకే ఆమెను శక్తి అంటారు; ఆమె అన్నింటికీ ఆధారం, అన్ని రూపాలూ కలిగి, ఎల్లప్పుడూ మంగళానికి యోగ్యురాలు.
సర్వమఙ్గలదక్షా సా తేన స్యాత్సర్వమఙ్గలా । వైకుణ్ఠే సా మహాలక్ష్మీర్మూర్తిభేదే సరస్వతీ
ఆమె ప్రతి మంగళకార్యానికి నిపుణురాలు, అందుకే ఆమెను సర్వమంగళ అని పిలుస్తారు; వైకుంఠంలో ఆమె మహాలక్ష్మి, ఇతర రూపాల్లో సరస్వతి.
ప్రసూయ వేదాన్విదితా వేదమాతా చ సా సదా । సావిత్రీ స చ గాయత్రీ ధాత్రీ త్రిజగతామపి
ఆమె ఎప్పుడూ వేదాలకు తల్లి, వాటిని సృష్టించినవారు; ఆమె సావిత్రి, గాయత్రి, మూడు లోకాలకు పోషకురాలు.
పురా సంహృత్య దుర్గం చ సా దుర్గా చ ప్రకీర్తితా । తేజసః సర్వదేవానామావిర్భూతా పురా సతీ
పూర్వం దుర్గాన్ని సంహరించి, ఆమె దుర్గగా ప్రసిద్ధి చెందింది; ఆ సతీ, అన్ని దేవతల తేజస్సు నుండి ఉద్భవించింది.
తేనాఽఽద్యా ప్రకృతిర్జ్ఞేయా సర్వాసురవిమర్దితీ । సర్వానన్దా చ సానన్దా దుఃఖదారిద్రయనాశినీ
అందువల్ల ఆమెను ఆదిప్రకృతి, అన్ని అసురులను జయించేవారు అని తెలుసుకోవాలి; ఆమె పరమానందమయి, ఆనందాన్ని ప్రసాదించేది, దుఃఖాన్ని, దారిద్ర్యాన్ని తొలగించేది.
శత్రుణాం భయదాత్రౌ చ భక్తానాం భయహారిణౌ । దక్షకన్యా సతీ కా చ శైలజాతేతి పార్వతీ
శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేది, భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేది; ఆమె దక్ష కుమార్తె సతీ, పర్వతుని కుమార్తె అయిన పార్వతి కూడా.