స్థానం నాస్తిక్షణం నాస్తి నాస్తి ప్రార్థయితా నరః । తేన హే నన్ద తాసాం చ సతీత్వముపజాయతే
ఆమెకు స్థిరమైన స్థలం లేదు, నిర్ణీత సమయం లేదు, అడిగే వారు కూడా లేరు; అందువల్ల, నందా, వారి సతీత్వం ఏర్పడుతుంది.
అధమా పరమా దుష్టాఽత్యన్తాసద్వంశజా తథా । అధర్మశీలా దుఃశీలా దుర్ముఖా కలహాన్వితా
అధమ స్త్రీలు అత్యంత దుర్మార్గులు, అధర్మ కుటుంబాల్లో పుట్టినవారు; అవి అధర్మాచారిణులు, చెడు ప్రవర్తన కలవారు, దుర్వాక్యాలు మాట్లాడేవారు, కలహప్రియులు.
పతిం భర్త్సయతే నిత్యం జారం చ సేవతే సదా । దుఃశం దదాతి కాన్తాయ విషతుల్యం చ పశ్యతి
ఆమె భర్తను ఎప్పుడూ దూషిస్తూ, ఎప్పుడూ పరపురుషుని సేవిస్తుంది; తన ప్రియుడికి హానికరమైనదాన్ని ఇస్తూ, అతన్ని విషంలా చూస్తుంది.
జారద్వారముపాయేన హన్తి కాన్తం మనోహరమ్ । ధర్మిష్ఠం చ వరిష్ఠం చ గరిష్ఠం చ మహీతలే
తానిచ్చిన మార్గంలో పరపురుషుని ద్వారా, ఆకర్షణీయమైన భర్తను, అతను ధర్మవంతుడైనా, గొప్పవాడైనా, భూమిపై ప్రముఖుడైనా, మోసం చేసి హతమార్చుతుంది.
కామదేవసమం చాపి జారం పశ్యతి కామతః । శుభదృష్ట్యా కటాక్షేణ శరవత్పాపీయసీ ముదా
ఆమె తన ప్రియుడిని మనసులో కోరికతో, మన్మథుడిలా చూస్తుంది. అతనిపట్ల మంచి చూపుతో, పాపంలో ఆనందిస్తూ, బాణంలా తాకినట్టు ఆనందిస్తుంది.
సువేషం పురుషం ద్రష్ట్వా యువానం రతిశూకరమ్ । యోనిః క్లిద్యతి నారీణాం కామినీనాం నిరన్తరమ్
అందంగా అలంకరించుకున్న, యువకుడిని చూసినప్పుడు, ప్రేమలో నిపుణుడైన వాడిని చూసి, కామంతో ఉన్న స్త్రీల మనసు ఎప్పుడూ కలవరపడుతుంది.
దదాతి భర్త్రే నాఽఽహారం విషోక్తిం వక్తి సంతతమ్ । అధర్మం చిన్తయేచ్ఛశ్వజ్జారం చ పరమం ముదా
ఆమె భర్తకు భోజనం ఇవ్వదు, ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడుతుంది, చెడు విషయాలే ఆలోచిస్తుంది, ప్రియుడితో మాత్రం ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది.
గురుభిర్భర్త్సితా సా చ రక్షితా చ శతేన చ । తథాఽపి జారం కురుతే నాపి సాధ్యా నృపేరపి
పెద్దలు మందలించినా, వంద విధాలుగా కాపాడినా, అయినా ఆమె ప్రియుడిని వదలదు; రాజు అయినా ఆమెను నియంత్రించలేడు.
నాస్తి తస్యాః ప్రియం కించిత్సర్వం కార్యవశేన చ । గావస్తృణమివారణ్యే ప్రార్థయన్తీ నవం నవమ్
ఆమెకు ఏదీ ప్రియమైనది కాదు; అన్నీ తన కోరికలకే. అడవిలో గేదెలు కొత్త గడ్డి వెతికినట్టు, ఆమె ఎప్పుడూ కొత్తదాన్ని కోరుకుంటుంది.
విద్యుదాభా జలే రేఖా తస్యా ప్రీతిస్తథైవ చ । అధర్మయుక్తా సతతం కపటం వక్తి నిశ్చితమ్
ఆమె ప్రేమ నీటిపై గీసిన గీతలా, మెరుపులాంటి చంచలమైనది. ఎప్పుడూ చెడుతో కూడుకొని, తప్పకుండా మోసంగా మాట్లాడుతుంది.
వ్రతే తపసి ధర్మే చ న మనో గృహకర్మణి । న గురౌ న చ దేవేషు జారే స్నిగ్ధం చ చఞ్చలమ్
వ్రతం, తపస్సు, ధర్మం, ఇంటి పనుల్లో ఆమె మనసు ఉండదు; పెద్దలలో, దేవతల్లో కూడా కాదు. ప్రియుడిపట్ల మాత్రం ఆమె మనసు మక్కువగా, చంచలంగా ఉంటుంది.
స్త్రీజాతిత్రివిధానాం చ కథా చ కథితా మయా । భక్తానాం త్రివిధానాం చ లక్షణం శ్రూయతామితి
స్త్రీల మూడు రకాల గురించి నేను వివరించాను. ఇప్పుడు భక్తుల మూడు రకాల లక్షణాలు విను.
తృణశయ్యారతో భక్తో మన్నామగుణకీర్తిషు । మనో నివేశయేత్త్యక్త్వా సంసారసుఖకారణమ్
ఒక భక్తుడు గడ్డి మీద పడుకుని, నా నామ, గుణ, కీర్తనల్లో మనసు ముంచిపెట్టి, లోకసుఖాల కారణాలను వదిలిపెడతాడు.
వ్యాయతే మత్పదాబ్జం చ పూజయేద్భక్తిభావతః । అహైతుకీం తస్య దేవాః సంకల్పరహితస్య చ
అతడు నా పాదాలను భక్తితో పూజించేందుకు శ్రమిస్తాడు, ఎలాంటి స్వార్థం లేకుండా. అలాంటి వానికి దేవతలు కారణం లేని వరాలు ఇస్తారు.
సర్వసిద్ధింన వాఞ్ఛన్తి తేఽణిమాదికమీప్సితమ్ । బ్రహ్మత్వమమరత్వం వా సురత్వం సుఖకారణమ్
వారు ఎలాంటి సిద్ధులు, అణిమాదిక శక్తులు, బ్రహ్మత్వం, అమరత్వం, దేవతల సుఖాలు కూడా కోరుకోరు.
దాస్యం వినా నహీచ్ఛన్తి సాలోక్యాదిచతుష్టయమ్ । నైవ నిర్వాణముక్తిం చ సుధాపానమభీప్సితమ్
దాస్యాన్ని తప్ప మరొకటి కోరరు; నా లోకంలో నివాసం లాంటి నాలుగు రకాల మోక్షాన్ని కూడా ఆశించరు. పరమ మోక్షం లేదా అమృతపానం కూడా కోరరు.
వాఞ్ఛన్తి నిశ్చిలాం భక్తిం మదీయామతులామపి । స్త్రీపుంవిభేదో నాస్త్యేవ సర్వజీవేషు భిన్నతా
వారు నా మీద అచంచలమైన, అపూర్వమైన భక్తిని మాత్రమే కోరుకుంటారు. స్త్రీ, పురుషుల మధ్య ఎలాంటి భేదం లేదు; అన్ని జీవుల్లో తేడా లేదు.
తేషాం సిద్ధేశ్వరాణాం చ ప్రవరాణాం వ్రజేశ్వర । క్షుత్పిపాసాదికం నిద్రాలోభమోహాదికం రిపుమ్
వ్రజపతి! ఆ సిద్ధులందరిలో ఆకలి, దాహం, నిద్ర, లోభం, మాయ వంటి దోషాలు లేవు.
త్పక్త్వా దివానిశం మాం చ ధ్యాయన్తే చ దిగమ్బరాః । సమద్భక్తోత్తమో నన్ద శ్రూయతాం మధ్యమాదికమ్
వారు ఇవన్నీ వదిలేసి, పగలు రాత్రి నన్ను ధ్యానిస్తారు, దిక్కులే వస్త్రంగా ధరిస్తారు. నందా! ఇప్పుడు మధ్యమ భక్తుల గురించి విను.
నాఽఽసక్తః కర్మసు గృహీ పూర్వప్రాక్తనతః శుచిః । కరోతి సతతం చైవ పూర్వకర్మనికృన్తనమ్
ఇంటి వాడు, కర్మల్లో ఆసక్తి లేకుండా, పూర్వజన్మ ఫలితంతో పవిత్రుడై, ఎప్పుడూ పూర్వ కర్మలను తొలగించేందుకు కృషి చేస్తాడు.
న కరోత్యపరం వత్నాత్సంకల్పరహితః స చ । సర్వం కృష్ణస్య యత్కించిన్నాహం కర్తా చ కర్మణః
అతడు కోరికతో వేరే పనులు చేయడు; ఎలాంటి సంకల్పం లేకుండా, ఏ పని చేసినా అది కృష్ణునికే అని భావిస్తాడు, తాను చేయడమని అనుకోడు.
కర్మణా మనసా వాచా సతతం చిన్తయేదితి । న్యూనభక్తశ్చ తన్న్యూనః స చ ప్రాకృతికః శ్రుతౌ
తన పని, మనసు, మాటలతో ఎప్పుడూ ఇలా ఆలోచిస్తాడు. ఎవరి భక్తి తక్కువగా ఉంటే, వాడిని తక్కువ భక్తుడు అంటారు; వాడు సాధారణుడిగా పరిగణించబడతాడు.
యమం వా యమదూతం వా స్వప్నేఽపి న చ పశ్యతి । పురుషాణాం సహస్రం చ పూర్వభక్తః సుద్ధరేత్
అతడు యముని గానీ, యమదూతులను గానీ, కనీసం కలలో కూడా చూడడు. ముందు భక్తి చేసినవాడు వెయ్యిమంది మనుషులను పవిత్రం చేయగలడు.
పుంసాం శతం మధ్యమశ్చ తచ్చతుర్థం చ ప్రాకృతః । భక్తశ్చ త్రివిధస్తాత కథితశ్చ తవాఽఽజ్ఞయా
మధ్యస్థ భక్తుడు వందమంది మనుషులను పవిత్రం చేయగలడు. సామాన్య భక్తుడు దాని నాలుగవ వంతు మాత్రమే చేయగలడు. ప్రియమైనవాడా, నీ ఆజ్ఞతో భక్తులు మూడు రకాలుగా చెప్పబడినారు.
బ్రహ్మాణ్డరచనాఖ్యానం శ్రూయతాం సావధానతః । బ్రహ్మాణ్డరచనార్థం చ భక్తా జానన్తి యత్నతః
బ్రహ్మాండ సృష్టి కథను జాగ్రత్తగా విను. ఈ బ్రహ్మాండ సృష్టి రహస్యాన్ని భక్తులు శ్రద్ధతో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
మునయశ్చ సురాః సన్తః కించిజ్జానన్తి దుఃఖతః । జానామి విశ్వం సర్వార్థ బ్రహ్మాఽఽనన్తో
మునులు, దేవతలు, మంచి వారు కొంత మాత్రమే, అది కూడా కష్టం మీద తెలుసుకుంటారు. కానీ నేను, అనంత బ్రహ్మా, ఈ విశ్వాన్ని, దాని అర్థాన్ని పూర్తిగా తెలుసు.
ధర్మః సనత్కుమారశ్చ నరనారాయణావృషీ । కపిలశ్చ గణేశశ్చ దుర్గా లక్ష్మీః సరస్వతీ
ధర్ముడు, సనత్కుమారు, నరనారాయణ మునులు, కపిలుడు, గణేశుడు, దుర్గ, లక్ష్మీ, సరస్వతి,
వేదాశ్చ వేదమాతా చ సర్వజ్ఞా రాధికా స్వయమ్ । ఏతే జానన్తి విశ్వార్థ నాన్యో జానాతి కశ్చన
వేదాలు, వేదమాత, అన్నీ తెలిసిన రాధికా తానే—ఇవాళ్లే ఈ విశ్వార్థాన్ని తెలుసుకుంటారు. వేరే ఎవ్వరూ తెలియరు.
వైషమ్యార్థ చ సుధియః సర్వే విజ్ఞాతుమక్షమాః । నిత్యాకాశో యథాఽఽత్మా చ తథా నిత్యా దిశో దశ
ప్రపంచంలో ఉన్న వైషమ్య రహస్యాన్ని తెలివైనవారు అందరూ కూడా పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. ఆకాశం ఎప్పటికీ ఉండేలా, పది దిక్కులు కూడా శాశ్వతమే.
యథా నిత్యా చ ప్రకృతిస్తథైవ విశ్వగోలకః । గోలోకశ్చ యథా నిత్యస్తథా వైకుణ్ఠ ఏవ చ
ప్రకృతి ఎప్పటికీ ఉండేలా, ఈ విశ్వగోళం కూడా శాశ్వతమే. గోలోకమూ ఎప్పటికీ ఉండేలా, వైకుంఠమూ అలాగే శాశ్వతమే.