న కుర్యాన్నరబుద్ధిం చ గురౌ పితరి సంతతమ్ । కృత్వా చ నరబుద్ధిం చ బ్రహ్మహత్యాం లభేద్ధ్రువమ్
గురువు లేదా తండ్రిని ఎప్పుడూ సాధారణ మనిషిగా చూడకూడదు; అలా చూస్తే తప్పకుండా బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కలుగుతుంది.
మాతరం పూజయేద్భక్త్యా పితుశ్చాప్యధికాం తథా । మాతుః పరం గురుం చైవ పూజయేద్భక్తియోగతః
తల్లిని భక్తితో పూజించాలి, తండ్రిని ఇంకా ఎక్కువగా గౌరవించాలి; గురువును అత్యంత భక్తితో పూజించాలి.
పితా మాతా గురుర్భార్యా శిష్యః పుత్రః సదాఽక్షమః । అనాథా భగినీ కన్యా నిత్యం పోష్యా గురుప్రియా
తండ్రి, తల్లి, గురువు, భార్య, శిష్యుడు, కుమారుడు ఎప్పుడూ పోషించవలసినవారు; అనాథలు, అక్కచెల్లెళ్లు, కన్యలు, ముఖ్యంగా గురువుకు ప్రియమైనవారు ఎప్పుడూ సంరక్షించాలి.
ఏవం చ కథితం తాత సర్వేషాం ధర్మముత్తమమ్ । శ్త్రీజాతిర్వాస్తపీశుద్ధా తాశ్చ సర్వాః పతివ్రతాః
ఇలా అందరి పరమధర్మాన్ని వివరించాను; సద్భావన కలిగిన స్త్రీలు, అందరూ తమ భర్తలకు అంకితమైనవారు.
సర్వా జాతిరేకవిధా చాఽఽదౌ సృష్టా చ బ్రహ్మణా । తాః సర్వాః ప్రకృతేరంశాః పవిత్రాః పణ్డితాధికాః
ప్రారంభంలో బ్రహ్మ అన్ని జాతులను ఒకటిగా సృష్టించాడు; అన్ని స్త్రీలు ప్రకృతికి భాగాలు, పవిత్రులు, పండితులకన్నా గొప్పవారు.
కేదారకన్యాశాపేన స హి ధర్మః క్షయం గతః । తదా కోపేన ధాత్రా చ కృత్యా స్త్రీ చ వినిర్మితా
కేదార కుమార్తె శాపంతో ఆ ధర్మం నశించింది; అప్పుడు సృష్టికర్త కోపంతో కృత్య అనే దుష్టశక్తిని, స్త్రీని సృష్టించాడు.
కృత్యా స్త్రీ త్రివిధా జాతిర్బ్రహ్మణా నిర్మితా పురా । ఉత్తమా ప్రథమా సా చ మధ్యమా చాధమా వ్రజ
కృత్య, స్త్రీలను బ్రహ్మ మూడు రకాలుగా సృష్టించాడు: ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమ.
ఉత్తమా పతిభక్తా సా కించిద్ధర్మసమన్వితా । ప్రాణాన్తేఽపి న కురుతే తం జారమయశకరమ్
ఉత్తమ స్త్రీ భర్తకు అంకితభావంతో ఉండి, కొంత ధర్మాన్ని పాటిస్తుంది; ప్రాణాంతక సమయానికీ భర్తను మోసం చేయదు.
పూజయేత్సా యథా కాన్తం తథా దేవద్విజాతిథీన్ । వ్రతాని చోపవాసాంశ్చ కురుతే సర్వపూజనమ్
ఆమె భర్తను, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను, అతిథులను సమానంగా పూజిస్తుంది; వ్రతాలు, ఉపవాసాలు చేస్తూ, అన్ని పూజాకార్యాలు నిర్వహిస్తుంది.
గురుణా రక్షితా యత్నాజ్జారం చ న భజేద్భయాత్ । స కృత్రిమా మధ్యమా చ యథాకించిత్పతిం భజేత్
గురువు జాగ్రత్తగా సంరక్షిస్తే, భయంతో ఆమె పరపురుషుని దగ్గరికి పోదు; మధ్యమ స్త్రీ కృత్రిమంగా ఉండి, కొంతవరకు భర్తను సేవిస్తుంది.
స్థానం నాస్తిక్షణం నాస్తి నాస్తి ప్రార్థయితా నరః । తేన హే నన్ద తాసాం చ సతీత్వముపజాయతే
ఆమెకు స్థిరమైన స్థలం లేదు, నిర్ణీత సమయం లేదు, అడిగే వారు కూడా లేరు; అందువల్ల, నందా, వారి సతీత్వం ఏర్పడుతుంది.
అధమా పరమా దుష్టాఽత్యన్తాసద్వంశజా తథా । అధర్మశీలా దుఃశీలా దుర్ముఖా కలహాన్వితా
అధమ స్త్రీలు అత్యంత దుర్మార్గులు, అధర్మ కుటుంబాల్లో పుట్టినవారు; అవి అధర్మాచారిణులు, చెడు ప్రవర్తన కలవారు, దుర్వాక్యాలు మాట్లాడేవారు, కలహప్రియులు.
పతిం భర్త్సయతే నిత్యం జారం చ సేవతే సదా । దుఃశం దదాతి కాన్తాయ విషతుల్యం చ పశ్యతి
ఆమె భర్తను ఎప్పుడూ దూషిస్తూ, ఎప్పుడూ పరపురుషుని సేవిస్తుంది; తన ప్రియుడికి హానికరమైనదాన్ని ఇస్తూ, అతన్ని విషంలా చూస్తుంది.
జారద్వారముపాయేన హన్తి కాన్తం మనోహరమ్ । ధర్మిష్ఠం చ వరిష్ఠం చ గరిష్ఠం చ మహీతలే
తానిచ్చిన మార్గంలో పరపురుషుని ద్వారా, ఆకర్షణీయమైన భర్తను, అతను ధర్మవంతుడైనా, గొప్పవాడైనా, భూమిపై ప్రముఖుడైనా, మోసం చేసి హతమార్చుతుంది.
కామదేవసమం చాపి జారం పశ్యతి కామతః । శుభదృష్ట్యా కటాక్షేణ శరవత్పాపీయసీ ముదా
ఆమె తన ప్రియుడిని మనసులో కోరికతో, మన్మథుడిలా చూస్తుంది. అతనిపట్ల మంచి చూపుతో, పాపంలో ఆనందిస్తూ, బాణంలా తాకినట్టు ఆనందిస్తుంది.
సువేషం పురుషం ద్రష్ట్వా యువానం రతిశూకరమ్ । యోనిః క్లిద్యతి నారీణాం కామినీనాం నిరన్తరమ్
అందంగా అలంకరించుకున్న, యువకుడిని చూసినప్పుడు, ప్రేమలో నిపుణుడైన వాడిని చూసి, కామంతో ఉన్న స్త్రీల మనసు ఎప్పుడూ కలవరపడుతుంది.
దదాతి భర్త్రే నాఽఽహారం విషోక్తిం వక్తి సంతతమ్ । అధర్మం చిన్తయేచ్ఛశ్వజ్జారం చ పరమం ముదా
ఆమె భర్తకు భోజనం ఇవ్వదు, ఎప్పుడూ కఠినంగా మాట్లాడుతుంది, చెడు విషయాలే ఆలోచిస్తుంది, ప్రియుడితో మాత్రం ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది.
గురుభిర్భర్త్సితా సా చ రక్షితా చ శతేన చ । తథాఽపి జారం కురుతే నాపి సాధ్యా నృపేరపి
పెద్దలు మందలించినా, వంద విధాలుగా కాపాడినా, అయినా ఆమె ప్రియుడిని వదలదు; రాజు అయినా ఆమెను నియంత్రించలేడు.
నాస్తి తస్యాః ప్రియం కించిత్సర్వం కార్యవశేన చ । గావస్తృణమివారణ్యే ప్రార్థయన్తీ నవం నవమ్
ఆమెకు ఏదీ ప్రియమైనది కాదు; అన్నీ తన కోరికలకే. అడవిలో గేదెలు కొత్త గడ్డి వెతికినట్టు, ఆమె ఎప్పుడూ కొత్తదాన్ని కోరుకుంటుంది.
విద్యుదాభా జలే రేఖా తస్యా ప్రీతిస్తథైవ చ । అధర్మయుక్తా సతతం కపటం వక్తి నిశ్చితమ్
ఆమె ప్రేమ నీటిపై గీసిన గీతలా, మెరుపులాంటి చంచలమైనది. ఎప్పుడూ చెడుతో కూడుకొని, తప్పకుండా మోసంగా మాట్లాడుతుంది.
వ్రతే తపసి ధర్మే చ న మనో గృహకర్మణి । న గురౌ న చ దేవేషు జారే స్నిగ్ధం చ చఞ్చలమ్
వ్రతం, తపస్సు, ధర్మం, ఇంటి పనుల్లో ఆమె మనసు ఉండదు; పెద్దలలో, దేవతల్లో కూడా కాదు. ప్రియుడిపట్ల మాత్రం ఆమె మనసు మక్కువగా, చంచలంగా ఉంటుంది.
స్త్రీజాతిత్రివిధానాం చ కథా చ కథితా మయా । భక్తానాం త్రివిధానాం చ లక్షణం శ్రూయతామితి
స్త్రీల మూడు రకాల గురించి నేను వివరించాను. ఇప్పుడు భక్తుల మూడు రకాల లక్షణాలు విను.
తృణశయ్యారతో భక్తో మన్నామగుణకీర్తిషు । మనో నివేశయేత్త్యక్త్వా సంసారసుఖకారణమ్
ఒక భక్తుడు గడ్డి మీద పడుకుని, నా నామ, గుణ, కీర్తనల్లో మనసు ముంచిపెట్టి, లోకసుఖాల కారణాలను వదిలిపెడతాడు.
వ్యాయతే మత్పదాబ్జం చ పూజయేద్భక్తిభావతః । అహైతుకీం తస్య దేవాః సంకల్పరహితస్య చ
అతడు నా పాదాలను భక్తితో పూజించేందుకు శ్రమిస్తాడు, ఎలాంటి స్వార్థం లేకుండా. అలాంటి వానికి దేవతలు కారణం లేని వరాలు ఇస్తారు.
సర్వసిద్ధింన వాఞ్ఛన్తి తేఽణిమాదికమీప్సితమ్ । బ్రహ్మత్వమమరత్వం వా సురత్వం సుఖకారణమ్
వారు ఎలాంటి సిద్ధులు, అణిమాదిక శక్తులు, బ్రహ్మత్వం, అమరత్వం, దేవతల సుఖాలు కూడా కోరుకోరు.
దాస్యం వినా నహీచ్ఛన్తి సాలోక్యాదిచతుష్టయమ్ । నైవ నిర్వాణముక్తిం చ సుధాపానమభీప్సితమ్
దాస్యాన్ని తప్ప మరొకటి కోరరు; నా లోకంలో నివాసం లాంటి నాలుగు రకాల మోక్షాన్ని కూడా ఆశించరు. పరమ మోక్షం లేదా అమృతపానం కూడా కోరరు.
వాఞ్ఛన్తి నిశ్చిలాం భక్తిం మదీయామతులామపి । స్త్రీపుంవిభేదో నాస్త్యేవ సర్వజీవేషు భిన్నతా
వారు నా మీద అచంచలమైన, అపూర్వమైన భక్తిని మాత్రమే కోరుకుంటారు. స్త్రీ, పురుషుల మధ్య ఎలాంటి భేదం లేదు; అన్ని జీవుల్లో తేడా లేదు.
తేషాం సిద్ధేశ్వరాణాం చ ప్రవరాణాం వ్రజేశ్వర । క్షుత్పిపాసాదికం నిద్రాలోభమోహాదికం రిపుమ్
వ్రజపతి! ఆ సిద్ధులందరిలో ఆకలి, దాహం, నిద్ర, లోభం, మాయ వంటి దోషాలు లేవు.
త్పక్త్వా దివానిశం మాం చ ధ్యాయన్తే చ దిగమ్బరాః । సమద్భక్తోత్తమో నన్ద శ్రూయతాం మధ్యమాదికమ్
వారు ఇవన్నీ వదిలేసి, పగలు రాత్రి నన్ను ధ్యానిస్తారు, దిక్కులే వస్త్రంగా ధరిస్తారు. నందా! ఇప్పుడు మధ్యమ భక్తుల గురించి విను.
నాఽఽసక్తః కర్మసు గృహీ పూర్వప్రాక్తనతః శుచిః । కరోతి సతతం చైవ పూర్వకర్మనికృన్తనమ్
ఇంటి వాడు, కర్మల్లో ఆసక్తి లేకుండా, పూర్వజన్మ ఫలితంతో పవిత్రుడై, ఎప్పుడూ పూర్వ కర్మలను తొలగించేందుకు కృషి చేస్తాడు.