ఫలం చ సర్వం తపసాం వ్రతానాం చ వ్రజేశ్వర । ఇదం స్తుత్వా నమస్కృత్వా భుఙ్క్తే సా తదనుజ్ఞయా
ఓ వ్రజేశ్వరా, ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించి నమస్కరించి, ఆమె అనుమతితో తపస్సు, వ్రతాల ఫలితాలన్నీ అనుభవించగలుగుతారు.
అథ చతురశీతితమోఽధ్యాయః శ్రీభగవానువాచ ద్విజదేవార్చనం చైవ కరోతి సతతం గృహీ । స్వధర్మాచరణం చైవ చాతుర్వర్ణ్యం చ నిత్యణః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ఎవరైనా గృహస్థుడు ఎప్పుడూ ద్విజులను, దేవతలను ఆరాధిస్తూ, తన ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, నాలుగు వర్ణాల క్రమాన్ని నిత్యం నిలబెట్టుకుంటూ ఉంటే—
కుర్వన్తి గృహిణామాశాం సర్వే దేవాదయస్తథా । అకృత్వాఽతిథిపూజాం చ గృహస్థశ్చ సదాఽశుచిః
అటువంటి గృహస్థుని కోరికలు అన్నీ దేవతలు సహా అందరూ తీరుస్తారు. అతిథి పూజ చేయకపోతే, ఆ గృహస్థుడు ఎప్పుడూ అపవిత్రుడే.
పితరః కర్మకాలే చాతిథికాలే చ దేవతాః । సర్వే గృహస్థమాయాన్తి నిపానమివ ధేనవః
కర్మకాలంలో, అతిథి వచ్చినపుడు, పితృదేవతలు, దేవతలు, అందరూ గృహస్థుని ఇంటికి, ఆవులు నీటి దగ్గరకు వచ్చేలా, చేరుకుంటారు.
సమాయాతి ప్రయత్నేన సయాహ్నే క్షుధితోఽతిథిః । పూజాం లబ్ధ్వాఽఽశిషం కృత్వా ప్రయాతి గృహిణో గృహాత్
సాయంత్రం ఆకలితో ఉన్న అతిథి శ్రమతో వస్తాడు. అతనికి పూజ చేసి, ఆశీర్వాదమిచ్చాక, అతను గృహస్థుని ఇంటి నుండి వెళ్ళిపోతాడు.
అకృత్వాఽతిథిపూజాం చ గృహీ భవతి పాతకీ । త్రైలోక్యజనితం పాపం లభతే నాత్ర సంశయః
అతిథి పూజ చేయని గృహస్థుడు పాపి అవుతాడు. మూడు లోకాలలో కలిగే పాపం అతనికి తప్పక వస్తుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అతిథిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ప్రతినిర్వతే । పితరస్తస్య దేవాశ్చ వహ్నయశ్చ తథైవ చ
ఒక అతిథి ఆశ నెరవేరక, గృహాన్ని విడిచిపోతే, అతని పితృదేవతలు, దేవతలు, అగ్నిదేవతలు కూడా అలాగే వెళ్ళిపోతారు.
నిరాశాః ప్రతిగచ్ఛన్తి గృహిణోఽతిథయో గృహాత్ । స్త్రీధ్నైర్గోఘ్నైః కృతఘ్నైశ్చ బ్రాహ్మణైర్గురుతల్పగైః
గృహస్థుని ఇంటి నుండి నిరాశతో వెళ్ళే అతిథులు, స్త్రీహంతకులు, గోవధకులు, కృతఘ్నులు, గురుపత్నిని అపహరించిన బ్రాహ్మణులు వెళ్ళే విధంగా వెళ్ళిపోతారు.
తుల్యదోషో భవత్యేవ యేనాతిథిరనర్చితః । స్వాత్మనః పాతకం దత్త్వా పుణ్యమాదాయ గచ్ఛతి
అతిథిని గౌరవించని వాడికి వచ్చే దోషం ఇదే. అతిథి తన పుణ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, గృహస్థుని పాపాన్ని తీసుకుని వెళ్ళిపోతాడు.
తస్మాత్కృత్వా సర్వసేవాం దేవాదీంశ్చ శుభాశయః । పోష్యాణాం భరణం కృత్వా పశ్చాద్భుఙ్క్తే స ధర్మవిత్
అందువల్ల, శుభసంకల్పంతో దేవతలు మొదలైనవారికి సేవ చేసి, పోషించవలసినవారిని పోషించిన తరువాతే, ధర్మజ్ఞుడు తాను భోజనం చేయాలి.
యస్య మాతా గృహే నాస్తి భార్యా చ పుంశ్చలీ తథా । అరణ్యం తేన గన్తవ్యమరణ్యాద్దుఃఖదం గృహమ్
ఇంట్లో తల్లి లేకపోతే, భార్య పతివ్రత కాకపోతే, ఆ మనిషి అడవికి వెళ్ళాలి. అతనికి ఇంటి జీవితం అడవికన్నా ఎక్కువ బాధను ఇస్తుంది.
పతీం ద్వేష్టి సదా దుష్టా విషతున్యం చ పశ్యతి । దదాతి తస్మై నాఽఽహారం భర్త్సనం కురుతే సదా
దుష్టమైన భార్య తన భర్తను ఎప్పుడూ ద్వేషిస్తుంది, విషంగా చూస్తుంది, భోజనం ఇవ్వదు, ఎప్పుడూ దూషణ చేస్తుంది.
పూజితం మునితుల్యం చ సా చ పాపీయసీ పరమ్ । సంతతం తృణవన్మత్వా న్యక్కారం కురుతే సదా
ఆ పాపిష్టురాలు మునివంటివాడిగా గౌరవించినా, ఎప్పుడూ అతన్ని గడ్డి లాంటి వాడిగా తక్కువగా చూసి, అవమానిస్తుంది.
దుర్వాక్యావహ్నినా దగ్ధో మృతతుల్యశ్చ జీవతి । యావజ్జీవనపర్యన్తం సంప్రాప్య దుష్టవంశజామ్
దుర్వాక్యాల అగ్నిలో కాలిపోతూ, అలాంటి దుష్ట భార్యను పొందిన వాడు, బ్రతికుండానే మృతుడిగా జీవిస్తాడు.
గృహిణీనాం సదాచారం శ్రూయతాం తచ్ఛ్రు తౌ శ్రుతమ్ । గృహిణీ పతిభక్తా చ దేవబ్రాహ్మణబూజితా
ఇప్పుడు గృహిణుల సదాచారం వినండి. గృహిణి భర్తకు భక్తిగా ఉండాలి, దేవతలు, బ్రాహ్మణులను గౌరవించాలి.
సా శుద్ధా ప్రాతరుత్థాయ నమస్కృత్య పతిం సురమ్ । ప్రాఙ్గణే మఙ్గలం దద్యాద్గోమయేన జలేన చ
ఆమె పవిత్రురాలు, ఉదయం త్వరగా లేచి, భర్తకు, దేవతలకు నమస్కరించి, ముందరి మైదానంలో గోమయం, నీటితో మంగళకార్యాలు చేయాలి.
గృహకృత్యం చ కృత్వా చ స్నాత్వాఽఽగత్య గృహం సతీ । సురం విప్రం పతిం నత్వా పూజయేద్గృహదేవతామ్
తన ఇంటి పనులు ముగించుకుని, స్నానం చేసి తిరిగి ఇంటికి వచ్చిన సతీ, దేవతలను, బ్రాహ్మణుడిని, భర్తను నమస్కరించి, ఇంటి దేవతలను పూజిస్తుంది.
గృహకృత్యం సునిర్వృత్య భోజయిత్వా పతిం సతీ । అతిథిం పూజయిత్వా చ స్వయం భుఙ్కతే సుఖంసతీ
ఇంటి పనులు పూర్తిగా చేసి, భర్తకు భోజనం పెట్టి, అతిథిని గౌరవించి, ఆ తరువాత సతీ సుఖంగా తాను భోజనం చేస్తుంది.
పుత్రైశ్చ పూజితస్తాతః శిష్యైశ్చ పూజితో గురుః । ఆజ్ఞయా కురుతే కర్మ పుత్రః శిష్యశ్చ భృత్యవత్
తండ్రిని కుమారులు గౌరవిస్తారు, గురువును శిష్యులు పూజిస్తారు; వారి ఆజ్ఞతో కుమారుడు, శిష్యుడు సేవకుల్లా పనులు చేస్తారు.
న ప్రేరయేద్గురుం తాతం పుత్రః శిష్యశ్చ కర్మసు । పిత్రే చ గురవే నిత్యం సర్వస్వం చ సమర్పయేత్
కుమారుడు లేదా శిష్యుడు తండ్రి లేదా గురువుకు ఎలాంటి పనిలోనూ ఆజ్ఞాపించకూడదు; తండ్రికీ, గురువుకీ ఎప్పుడూ అన్నీ అర్పించాలి.
న కుర్యాన్నరబుద్ధిం చ గురౌ పితరి సంతతమ్ । కృత్వా చ నరబుద్ధిం చ బ్రహ్మహత్యాం లభేద్ధ్రువమ్
గురువు లేదా తండ్రిని ఎప్పుడూ సాధారణ మనిషిగా చూడకూడదు; అలా చూస్తే తప్పకుండా బ్రాహ్మణ హత్య పాపం కలుగుతుంది.
మాతరం పూజయేద్భక్త్యా పితుశ్చాప్యధికాం తథా । మాతుః పరం గురుం చైవ పూజయేద్భక్తియోగతః
తల్లిని భక్తితో పూజించాలి, తండ్రిని ఇంకా ఎక్కువగా గౌరవించాలి; గురువును అత్యంత భక్తితో పూజించాలి.
పితా మాతా గురుర్భార్యా శిష్యః పుత్రః సదాఽక్షమః । అనాథా భగినీ కన్యా నిత్యం పోష్యా గురుప్రియా
తండ్రి, తల్లి, గురువు, భార్య, శిష్యుడు, కుమారుడు ఎప్పుడూ పోషించవలసినవారు; అనాథలు, అక్కచెల్లెళ్లు, కన్యలు, ముఖ్యంగా గురువుకు ప్రియమైనవారు ఎప్పుడూ సంరక్షించాలి.
ఏవం చ కథితం తాత సర్వేషాం ధర్మముత్తమమ్ । శ్త్రీజాతిర్వాస్తపీశుద్ధా తాశ్చ సర్వాః పతివ్రతాః
ఇలా అందరి పరమధర్మాన్ని వివరించాను; సద్భావన కలిగిన స్త్రీలు, అందరూ తమ భర్తలకు అంకితమైనవారు.
సర్వా జాతిరేకవిధా చాఽఽదౌ సృష్టా చ బ్రహ్మణా । తాః సర్వాః ప్రకృతేరంశాః పవిత్రాః పణ్డితాధికాః
ప్రారంభంలో బ్రహ్మ అన్ని జాతులను ఒకటిగా సృష్టించాడు; అన్ని స్త్రీలు ప్రకృతికి భాగాలు, పవిత్రులు, పండితులకన్నా గొప్పవారు.
కేదారకన్యాశాపేన స హి ధర్మః క్షయం గతః । తదా కోపేన ధాత్రా చ కృత్యా స్త్రీ చ వినిర్మితా
కేదార కుమార్తె శాపంతో ఆ ధర్మం నశించింది; అప్పుడు సృష్టికర్త కోపంతో కృత్య అనే దుష్టశక్తిని, స్త్రీని సృష్టించాడు.
కృత్యా స్త్రీ త్రివిధా జాతిర్బ్రహ్మణా నిర్మితా పురా । ఉత్తమా ప్రథమా సా చ మధ్యమా చాధమా వ్రజ
కృత్య, స్త్రీలను బ్రహ్మ మూడు రకాలుగా సృష్టించాడు: ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమ.
ఉత్తమా పతిభక్తా సా కించిద్ధర్మసమన్వితా । ప్రాణాన్తేఽపి న కురుతే తం జారమయశకరమ్
ఉత్తమ స్త్రీ భర్తకు అంకితభావంతో ఉండి, కొంత ధర్మాన్ని పాటిస్తుంది; ప్రాణాంతక సమయానికీ భర్తను మోసం చేయదు.
పూజయేత్సా యథా కాన్తం తథా దేవద్విజాతిథీన్ । వ్రతాని చోపవాసాంశ్చ కురుతే సర్వపూజనమ్
ఆమె భర్తను, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను, అతిథులను సమానంగా పూజిస్తుంది; వ్రతాలు, ఉపవాసాలు చేస్తూ, అన్ని పూజాకార్యాలు నిర్వహిస్తుంది.
గురుణా రక్షితా యత్నాజ్జారం చ న భజేద్భయాత్ । స కృత్రిమా మధ్యమా చ యథాకించిత్పతిం భజేత్
గురువు జాగ్రత్తగా సంరక్షిస్తే, భయంతో ఆమె పరపురుషుని దగ్గరికి పోదు; మధ్యమ స్త్రీ కృత్రిమంగా ఉండి, కొంతవరకు భర్తను సేవిస్తుంది.