యః శూద్రో బ్రాహ్మణీగామీ మాతృగామీ స పాతకీ । కృమ్భీపాకే పచ్యతే స యావద్వై బ్రహ్మణః శాతమ్
బ్రాహ్మణ స్త్రీని లేదా తన తల్లిని ఆశ్రయించిన శూద్రుడు మహాపాతకుడు. అతడు బ్రహ్మదేవుడి వంద యుగాలంత కాలం కుంభీపాక నరకంలో ఉడికించబడతాడు.
కుమ్భీపాకే తప్రతైలే భుక్తః సర్పైరహర్నిశమ్ । శబ్దం చ వికృతాకారం కురుతే యమతాడనాత్
కుంభీపాక నరకంలో, మరిగిన నూనెలో అతడిని పాములు రాత్రింబవళ్ళు తింటాయి. యమధర్మరాజు కొట్టినప్పుడు అతడు భయంకరమైన అరుపులు వేస్తాడు.
తతశ్చాణ్డాలయోనిః స్యాత్సప్తజన్మసు పాతకీ । సప్తజన్మసు సర్పశ్చ జలౌకాః సప్తజన్మసు
అతడు ఏడుపుట్టులో చండాలుడిగా పుడతాడు, ఏడుపుట్టులో పామిగా, ఏడుపుట్టులో జలౌకగా పుడతాడు.
జన్మకోటిసహత్రం చ విష్ఠాయాం జాయతే కృమిః । పుంశ్చలీనాం యోనికృమిః స భవేత్సప్తజన్మసు
కోటిలక్ష జన్మలు మలంలో పురుగుగా పుడతాడు. ఏడుపుట్టులో దురాచారిణుల గర్భంలో యోనిపురుగుగా పుడతాడు.
గర్వా వ్రణకృమిః స్యాచ్చ పాతకీ సప్తజన్మసు । యోనౌ యోనౌ భ్రమత్యేవం న పునర్జాయతే నరః
అహంకారం వల్ల ఏడుపుట్టులో గాయపురుగుగా పుడతాడు. ఇలా యోని యోనిలో తిరుగుతూ మానవ జన్మను మళ్ళీ పొందడు.
సంన్యాసినాం చ యో ధర్మో మన్ముఖాచ్చ నిశామయ। దణ్డగ్రహణమాత్రేణ నరో నారాయణో భవేత్
సంయాసుల ధర్మాన్ని నా నోట విను. దండాన్ని ధరించినవాడు నారాయణుడితో సమానంగా అవుతాడు.
పూర్వకర్మాణి దగ్ధ్వా చ పరకర్మనికృన్తనమ్ । కురుతే చిన్తయేన్మాం చ హ్యాయాతి మమ మన్దిరమ్
మునుపటి కర్మలను కాల్చి, ఇతరుల కర్మలను విడిచిపెట్టి, నన్ను ధ్యానిస్తూ నా లోకాన్ని చేరుతాడు.
సంన్యాసినాం పదస్పర్శాత్సద్యః పూతా వసుంధరా । సద్యః పునన్తి తీర్థాని వైష్ణవస్య యథా వ్రజ
సంయాసుల పాదస్పర్శతో భూమి వెంటనే పవిత్రమవుతుంది. వ్రజలో వైష్ణవుడి వల్ల తీర్థాలు ఎలా పవిత్రమవుతాయో అలాగే.
సంన్యాసినశ్చ స్పర్శేన నిష్పాపో జాయతే నరః । సంన్యాసినం భోజయిత్వా చాశ్వమేధఫలం లభేత్
సంయాసిని తాకితే మనిషి పాపరహితుడవుతాడు. సంయాసిని భోజనం పెట్టితే అశ్వమేధయాగ ఫలం లభిస్తుంది.
నత్వా చ కామతో దృష్ట్వా రాజసూయఫలం లభేత్ । ఫలం సంన్యాసినాం తున్యం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్
సంయాసిని చూసినా, నమస్కరించినా రాజసూయయాగ ఫలం లభిస్తుంది. అదే ఫలం సంయాసులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు కూడా లభిస్తుంది.
సంన్యాచీ యాతి సాయాహ్నే క్షుధితో గృహిణాం గృహమ్ । సదన్నం వా కదన్నం వా తద్దత్తం నైవ వర్జయేత్
సాయంకాలం ఆకలితో ఉన్న సంయాసి గృహస్థుని ఇంటికి వెళ్తాడు. మంచి అన్నం అయినా, చెడు అన్నం అయినా, ఇచ్చినదాన్ని తిరస్కరించకూడదు.
న యాచతే చ మిష్టాన్నం న కుర్యాత్కోపమేవ చ । న ధనగ్రహణం కుర్యాదేకవాసా నిరీహతః
తీపి అన్నం అడగకూడదు, కోపపడకూడదు. ధనం తీసుకోకూడదు, ఒక్క వస్త్రంతో, ఆశలు లేకుండా ఉండాలి.
శీతగ్రీష్మసమానశ్చ లోభమోహవివర్జితః । తత్ర స్థిత్వైకరాత్రం చ ప్రాతరన్యత్స్థలం వ్రజేత్
వెచ్చదనం, చలిలో సమంగా ఉండాలి. లోభం, మోహం లేకుండా ఉండాలి. ఒక చోట రాత్రి ఉండి, ఉదయం ఇంకొక చోటికి వెళ్ళాలి.
యానమానోహణం కృత్వా గృహీత్వా గృహిణో ధనమ్ । గృహం కృత్వా గృహీ రమ్యాత్స్వధర్మాత్పతితో భవేత్
సంయాసి ప్రయాణం చేయడం, గృహస్థుని ధనం తీసుకోవడం, ఇల్లు కట్టుకుని సుఖంగా ఉండడం చేస్తే తన ధర్మాన్ని కోల్పోతాడు.
కృత్వా చకృషివాణిజ్యం కువృత్తిం కురుతే చ యః । స సంన్యాసీ హృతాచారః స్వధర్మాత్వతితో భవేత్
ఎవరైనా సన్యాసిగా మారి, వ్యవసాయం, వ్యాపారం లేదా తగని జీవనోపాధి చేస్తే, అలాంటి సన్యాసి మంచి ప్రవర్తన కోల్పోయి తన కర్తవ్యాన్ని దాటి పోతాడు.
అశుభం చ శుభం వాఽపి స్వకర్మ కురుతే యది । బహిష్కృతః స్వధర్మో వాఽప్యుపహాస్యశ్చ వై భవేత్
తన కర్తవ్యానికి చెందని మంచి లేదా చెడు పనులు ఎవడు చేసినా, అతడు తన ధర్మాన్ని కోల్పోయి, అందరికీ హాస్యాస్పదుడవుతాడు.
బ్రాహ్మణీ పతిహీనా యా భవేన్నిష్కామినీ సదా । ఏకభుక్తా దినాన్తే సా హవిష్యాన్నరతా సదా
బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందిన, భర్త లేని, ఎప్పుడూ కోరికలు లేని మహిళ, రోజుకు ఒకసారి మాత్రమే, అది కూడా సాయంత్రం, హవిష్య అన్నం తినాలి.
న ధత్తే దివ్యవస్త్రం చ గన్ధద్రవ్యం సుతైలకమ్ । స్రజం చ చన్దనం చైవ శఙ్ఖసిన్దూరభూషణమ్
ఆమె మంచి వస్త్రాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, తైలాలు, పుష్పమాలలు, గంధం, శంఖం, సింధూరం, అలంకారాలు ధరించకూడదు.
త్యక్త్వా మలినవస్త్రా స్యాన్నిత్యం నారాయణం స్మరేత్ । నారాయణస్య సేవాం చ కురుతే నిత్యమేవ చ
ఇలాంటి వాటిని వదిలేసి, ఎప్పుడూ ముదురు వస్త్రాలు ధరించి, నారాయణుని స్మరిస్తూ, నిత్యం నారాయణుని సేవ చేయాలి.
తన్నామోచ్చారణం శశ్వత్కురుతే నాన్యభక్తితః । పుత్రతుల్యం చ పురుషం సదా పశ్యతి ధర్మతః
ఆమె ఎప్పుడూ నారాయణుని నామాన్ని జపిస్తూ, ఇతరులకు భక్తి చూపకుండా, పురుషులను ఎల్లప్పుడూ కుమారుల్లా చూడాలి.
మిష్టాన్నం న చ భుఙ్క్తే సా న కుర్యాద్విభవం వ్రజ । ఏకాదశ్యాం న భోక్తవ్యం కృష్ణజన్మాష్టమీదినే
ఆమె మిఠాయిలు తినకూడదు, ధనాన్ని ప్రదర్శించకూడదు. ఏకాదశి, కృష్ణ జన్మాష్టమి రోజుల్లో తినకూడదు.
శ్రీరామస్య నవమ్యాం తు శివరాత్రౌ పవిత్రయా । అఘోరాయాం చ ప్రేతాయాం చన్ద్రసూర్యోపరాగయోః
శ్రీరాముని నవమి, శివరాత్రి, అఘోర, ప్రేత, చంద్ర, సూర్య గ్రహణాల సమయంలో,
భృష్టం ద్రవ్యం పరిత్యజ్య భుజ్యతే పరమేవ చ । తామ్బూలం విధవాస్త్రీణాం యతీనాం బ్రహ్మచానిణామ్
ఆమె కాల్చిన పదార్థాలు వదిలేసి, శుద్ధమైన ఆహారం మాత్రమే తినాలి. తాంబూలం వితంతువులకు, యతులకు, బ్రహ్మచారులకు నిషిద్ధం.
సంన్యాసినాం చ సౌమాంససురాతుల్యం శ్రుతౌ శ్రుతమ్ । రక్తశాకం మసూరం చ జమ్బీరం పర్ణమేవ చ
సన్యాసులకు తాంబూలం మాంసం లేదా మద్యం లాంటిదిగా శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది. ఎర్ర ఆకుకూరలు, మసూర్ పప్పు, నిమ్మకాయ, కొన్ని ఆకులు కూడా తినకూడదు.
అలాబుర్వర్తులాకారా వర్జనీయా చ తైరవి । పర్యఙ్కశాయినీ నారీ విధవా పాతయేత్పతిమ్
బోప్పాయ, గోళాకార కాయలు వీరు తినకూడదు. వితంతువు మంచంపై నిద్రిస్తే, భర్తకు హాని కలుగుతుంది.
యానమారోహణం కృత్వా విధవా నరకం వ్రజేత్ । న కుర్యాత్కేశసంస్కారం గాత్రసంస్కారమేవ చ
వితంతువు వాహనంపై ఎక్కితే నరకానికి పోతుంది. ఆమె జుట్టు అలంకరించకూడదు, శరీరానికి అలంకారాలు పెట్టుకోకూడదు.
కేశవేణీ జటారూపే తత్క్షౌరం తీర్థకం వినా । తైలాభ్యఙ్గంన కుర్వీత నహి పశ్యతి దర్పణమ్
ఆమె జుట్టు వ్రేళ్ళుగా చేయకూడదు, జటలు పెట్టకూడదు, తీర్థస్థానాలు తప్ప జుట్టు కత్తిరించకూడదు. తైలంతో మర్దనం చేయకూడదు, అద్దంలో చూడకూడదు.
ముఖం చ పరపుంసాం చ యాత్రాం నృత్యం మహోత్సవమ్ । నర్తనం గాయనం చైవ సువేషం పురుషం శుభమ్
ఆమె పరపురుషుల ముఖాన్ని చూడకూడదు, యాత్రలకు, నాట్యాలకు, పెద్ద ఉత్సవాలకు, పాటలకు, అలంకరించిన పురుషులను చూడకూడదు.
శృణుయాచ్చ సతాం ధర్మ సామవేదనిరూపితమ్ । పరమార్థ పరం చైవ నిబోధ కథయామి తే
ఆమె సత్పురుషుల ధర్మాన్ని, సామవేదంలో చెప్పిన విధంగా వినాలి. ఇప్పుడు నేను నీకు పరమార్థాన్ని చెబుతాను, విను.
అధ్యాపనమధ్యానం శిష్యాణాం పరిపాలనమ్ । గురుణాం సేవనం నిత్యం ద్విచదేవార్చనం తథా
పాఠాలు చెప్పడం, చదవడం, శిష్యులను చూసుకోవడం, గురువులకు నిత్యం సేవ చేయడం, ద్విజదేవతలను పూజించడం— ఇవన్నీ చేయాలి.