చన్ద్రసూర్యేపరాగే వై చాఽఽశౌచే మృతజాతయోః । స్పృష్టేనాశుచినా సద్యాః పాకభాణ़్డం పరిత్యజేత్
చంద్రుడు లేదా సూర్యుని కలుషితం, మరణం లేదా పుట్టిన అపవిత్రత, లేదా అపవిత్రుడి స్పర్శ వల్ల, ఆ వండిన పాత్రను వెంటనే వదిలేయాలి.
భృష్టం ద్రవ్యం తథాఽన్నం చ ధృత్వా ధౌతే చ వాససీ । పాదప్రక్షాలనం కృత్వా భుఙ్కతే స్థానో పరిష్కృతే
వేపిన పదార్థాలు, అన్నం తీసుకుని, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, కాళ్లు కడిగి, శుభ్రమైన స్థలంలో తినాలి.
ద్విర్భోజనం న కర్తవ్యం స్థితే సూర్యే ద్విజాతిభిః । నిష్ఫలం తద్భవేత్కర్మ భుక్త్వా చ నరకం వ్రజేత్
సూర్యుడు ఉన్నపుడు ద్విజులు రెండు సార్లు భోజనం చేయకూడదు. అలా చేస్తే అది ఫలితం ఇవ్వదు, అలాగే తిన్నవాడు నరకానికి పోతాడు.
యాత్రాం యుద్వం నదీతీరం పునర్భోజనమైథునే । వర్జంయేచ్ఛ్రాద్ధదివసే హవిష్యాశీ చ సంయమీ
శ్రాద్ధ దినాన ప్రయాణం, యుద్ధం, నది తీరానికి వెళ్లడం, మళ్ళీ భోజనం చేయడం, సంయోగం చేయడం వర్జ్యం. నియమంగా హవిష్య అన్నమే తినాలి.
ద్విజాయ విష్ణుభక్తాయ పాత్రం దద్యాద్వుధాయ చ । వృషలీపతయే చైవ న దద్యాయ్ఛూద్రయాజినే
విష్ణుభక్తుడైన బ్రాహ్మణుడికి లేదా విద్యావంతుడికి పాత్రం ఇవ్వాలి. కానీ నీచస్త్రీ భర్తకు లేదా శూద్ర యాజకునికి ఇవ్వకూడదు.
సంధ్యాహీనాయ దుష్టాయ వృషవాహాయ యత్నతః । శుక్రవిక్రయిణే చైవ దేవలాయ కదాచన
సంధ్యావందనం చేయని వాడికి, దుష్టునికి, ఎద్దు ఎక్కే వాడికి, వీర్యాన్ని అమ్మేవాడికి, దేవాలయ సేవకునికి ఎప్పుడూ ఇవ్వకూడదు.
ప్రదత్తం పాత్రమేతేభ్యో బ్రాహ్మణం నరకం నయేత్ । పాత్రే భుక్తవా తద్దివసే మైథునాన్నరకం వ్రజేతు
ఈ పాపులకు పాత్రం ఇచ్చినవాడిని బ్రాహ్మణుడిని నరకానికి తీసుకెళ్తుంది. అలాంటి పాత్రంలో తిని, అదే రోజు సంయోగం చేసినవాడు నరకానికి పోతాడు.
సర్వేభ్యః పాతకీ తాత కన్యావిక్రయకారకః । మూన్యం గృహీత్వా యో దద్యాత్స మహారౌరవం వ్రజేత్
అయ్యా! అందరిలోనూ పాపిష్టుడైనవాడు కన్యను అమ్మేవాడు. ధనం తీసుకుని కన్యను ఇచ్చినవాడు మహారౌరవ నరకానికి పోతాడు.
కన్యాలోమప్రమాణాన్తం వర్షం చ పితృభిః సహ । కుమ్భీపాకే పచ్యతే చ పుత్రశ్చాపి పురోహితః
కన్య జుట్టు పొడవు మేరకు, ఏడాది పాటు తండ్రులతో పాటు, కుమ్భీపాక నరకంలో ఉడికించబడతాడు. కుమారుడు, పురోహితుడు కూడా అలా శిక్ష పొందుతారు.
తస్మాత్కన్యాం సుపాత్రాయ దానం కుర్యాద్విచక్షణః । శూద్రవద్బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ నైవ తద్వంశచాయ చ
అందువల్ల, జ్ఞానవంతుడు కన్యను యోగ్యుడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి. శూద్రులాంటి బ్రాహ్మణులకు, వారి వంశస్థులకు ఎప్పుడూ ఇవ్వకూడదు.
విప్రవైష్ణవయోర్ధర్మః కథితశ్చ వ్రజేశ్వరః । యదుక్తం చ పురాణైశ్చ చతుర్భిః శ్రుతిభిస్తథా
వ్రజేశ్వరా! బ్రాహ్మణులూ, వైష్ణవుల ధర్మాన్ని వివరించాను. ఇది పురాణాలలో, నాలుగు వేదాలలో చెప్పినదే.
ద్విజార్చనం క్షత్రియాణాం తథా నారాయణార్చనమ్ । రాజ్యానాం పాలనం చైవ రణే నిర్భయతా తథా
క్షత్రియులకు బ్రాహ్మణార్చన, నారాయణార్చన, రాజ్య పరిరక్షణ, యుద్ధంలో ధైర్యం — ఇవన్నీ విధిగా చెప్పబడ్డాయి.
నిత్యం దానం బ్రాహ్మణేభ్యః శరణాగతరక్షణమ్ । పుత్రతుల్యం ప్రజానాం చ దుఃఖినాం పరిపాలనమ్
బ్రాహ్మణులకు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయడం, శరణాగతులను రక్షించడం, ప్రజలను కుమారుల్లా చూసుకోవడం, బాధపడేవారిని కాపాడడం — ఇవన్నీ చేయాలి.
శస్త్రాస్త్రాణాం చ నైపుణ్యం రణే శౌణ్డీర్యమేవ చ । తపశ్చ ధర్మకృత్యం చ యత్నతః కురుతే ముదా
శస్త్రాస్త్రాలలో నైపుణ్యం, యుద్ధంలో పరాక్రమం, తపస్సు, ధర్మకార్యాలు — ఇవన్నీ ఆనందంగా, శ్రద్ధతో చేయాలి.
పణ్డితం నీతిజ్ఞాస్త్రజ్ఞం నిత్యం చ పరిపాలయేత్ । నియోజయేత్సభామధ్యే నిత్యం సద్భిశ్చ సంయుతే
పండితులను, నీతిజ్ఞులను, ఆయుధ నిపుణులను ఎల్లప్పుడూ రక్షించాలి. వారిని సభలో మంచి వారితో కలిపి నియమించాలి.
హస్త్యశ్వరథపాదాతం సేనాఙ్గం చ చతుష్టయమ్ । పాలయేద్యత్నతో నిత్యం యశస్వీ చ ప్రతాపవాన్
హస్తి, అశ్వ, రథ, పాదాటులుగా నాలుగు విభాగాల సేనను ప్రతిష్టతో, శ్రద్ధతో ఎల్లప్పుడూ కాపాడాలి.
రణే నిమన్త్రితశ్చైవ దానే న విముఖో భవేత్ । రణే వా యస్త్యజేత్ప్రాణాంస్తస్య స్వర్గో యశస్కరః
పోరులో పిలిచినప్పుడు గాని, దానం చేయడంలో గాని వెనక్కి తగ్గకూడదు. పోరులో ప్రాణాలు విడిచినవారికి స్వర్గం యశస్సును ఇస్తుంది.
వైశ్యానామపి వాణిజ్యమీశ్వరః కృషిపాలనే । విప్రదేవార్చనం దానం తపస్యా వ్రతసేవనమ్
వైశ్యులకు వ్యాపారం, వ్యవసాయం, పశుపోషణను భగవంతుడు కర్తవ్యంగా చెప్పాడు. బ్రాహ్మణులకు దేవతారాధన, దానం, తపస్సు, వ్రతాచరణలు కర్తవ్యాలు.
విప్రాణామర్చనం నిత్యం శూద్రధర్మో విధీయతే । తత్కృషీ తద్ధనగ్రాహీ శూద్రశ్చాణ్డాలతాం వ్రజేత్
శూద్రులకు ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులకు సేవ చేయడం ధర్మంగా చెప్పబడింది. వ్యవసాయం చేసి దానివల్ల సంపాదన పొందిన శూద్రుడు చండాల స్థితికి పడిపోతాడు.
గృధ్రః కోటిసహస్రాణి శతజన్మాని సూకరః । శ్వాపదః శతజన్మాని శూదో విప్రధనాపహః
బ్రాహ్మణుని ధనం తీసుకున్న శూద్రుడు కోటి జన్మలు గద్దగా, వంద జన్మలు పంది రూపంలో, వంద జన్మలు అడవి జంతువుగా పుడతాడు.
యః శూద్రో బ్రాహ్మణీగామీ మాతృగామీ స పాతకీ । కృమ్భీపాకే పచ్యతే స యావద్వై బ్రహ్మణః శాతమ్
బ్రాహ్మణ స్త్రీని లేదా తన తల్లిని ఆశ్రయించిన శూద్రుడు మహాపాతకుడు. అతడు బ్రహ్మదేవుడి వంద యుగాలంత కాలం కుంభీపాక నరకంలో ఉడికించబడతాడు.
కుమ్భీపాకే తప్రతైలే భుక్తః సర్పైరహర్నిశమ్ । శబ్దం చ వికృతాకారం కురుతే యమతాడనాత్
కుంభీపాక నరకంలో, మరిగిన నూనెలో అతడిని పాములు రాత్రింబవళ్ళు తింటాయి. యమధర్మరాజు కొట్టినప్పుడు అతడు భయంకరమైన అరుపులు వేస్తాడు.
తతశ్చాణ్డాలయోనిః స్యాత్సప్తజన్మసు పాతకీ । సప్తజన్మసు సర్పశ్చ జలౌకాః సప్తజన్మసు
అతడు ఏడుపుట్టులో చండాలుడిగా పుడతాడు, ఏడుపుట్టులో పామిగా, ఏడుపుట్టులో జలౌకగా పుడతాడు.
జన్మకోటిసహత్రం చ విష్ఠాయాం జాయతే కృమిః । పుంశ్చలీనాం యోనికృమిః స భవేత్సప్తజన్మసు
కోటిలక్ష జన్మలు మలంలో పురుగుగా పుడతాడు. ఏడుపుట్టులో దురాచారిణుల గర్భంలో యోనిపురుగుగా పుడతాడు.
గర్వా వ్రణకృమిః స్యాచ్చ పాతకీ సప్తజన్మసు । యోనౌ యోనౌ భ్రమత్యేవం న పునర్జాయతే నరః
అహంకారం వల్ల ఏడుపుట్టులో గాయపురుగుగా పుడతాడు. ఇలా యోని యోనిలో తిరుగుతూ మానవ జన్మను మళ్ళీ పొందడు.
సంన్యాసినాం చ యో ధర్మో మన్ముఖాచ్చ నిశామయ। దణ్డగ్రహణమాత్రేణ నరో నారాయణో భవేత్
సంయాసుల ధర్మాన్ని నా నోట విను. దండాన్ని ధరించినవాడు నారాయణుడితో సమానంగా అవుతాడు.
పూర్వకర్మాణి దగ్ధ్వా చ పరకర్మనికృన్తనమ్ । కురుతే చిన్తయేన్మాం చ హ్యాయాతి మమ మన్దిరమ్
మునుపటి కర్మలను కాల్చి, ఇతరుల కర్మలను విడిచిపెట్టి, నన్ను ధ్యానిస్తూ నా లోకాన్ని చేరుతాడు.
సంన్యాసినాం పదస్పర్శాత్సద్యః పూతా వసుంధరా । సద్యః పునన్తి తీర్థాని వైష్ణవస్య యథా వ్రజ
సంయాసుల పాదస్పర్శతో భూమి వెంటనే పవిత్రమవుతుంది. వ్రజలో వైష్ణవుడి వల్ల తీర్థాలు ఎలా పవిత్రమవుతాయో అలాగే.
సంన్యాసినశ్చ స్పర్శేన నిష్పాపో జాయతే నరః । సంన్యాసినం భోజయిత్వా చాశ్వమేధఫలం లభేత్
సంయాసిని తాకితే మనిషి పాపరహితుడవుతాడు. సంయాసిని భోజనం పెట్టితే అశ్వమేధయాగ ఫలం లభిస్తుంది.
నత్వా చ కామతో దృష్ట్వా రాజసూయఫలం లభేత్ । ఫలం సంన్యాసినాం తున్యం యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్
సంయాసిని చూసినా, నమస్కరించినా రాజసూయయాగ ఫలం లభిస్తుంది. అదే ఫలం సంయాసులు, యతులు, బ్రహ్మచారులకు కూడా లభిస్తుంది.