మూర్ఖాన్మూర్ఖో భవేత్సద్యో దుఃఖీ స్వాశ్రమహీనతః । యశోహానిః పితుశ్చైవ మృత్యుః సంన్యాసినస్తథా
మూర్ఖుడి నుండి తీసుకుంటే వెంటనే మూర్ఖుడవుతాడు; ఆశ్రమం లేనివాడు నుండి తీసుకుంటే బాధపడతాడు; తండ్రి నుండి తీసుకుంటే కీర్తి పోతుంది; సంయాసి నుండి తీసుకుంటే మరణం కలుగుతుంది.
రోగిణో వ్యాధియుక్తశ్చ నిర్వంశో వంశహీనతః । భార్యాహీనోఽపి స్త్రీహీనాన్మన్త్రక్షిప్తాద్గురో సమః
రోగి నుండి తీసుకుంటే వ్యాధి వస్తుంది; వంశం లేనివాడు నుండి తీసుకుంటే సంతానం ఉండదు; భార్య లేనివాడు నుండి తీసుకుంటే భార్య లేని వాడవుతాడు; మంత్రాన్ని తృణీకరించిన గురువు నుండి తీసుకుంటే ఆ గురువులానే అవుతాడు.
విష్ణుభక్తివిహీనాచ్చ భక్తిహీనో భవేన్నరః । శైవాచ్ఛాక్తాద్గృహీత్వా చ హరౌ భక్తిర్న వర్ధతే
విష్ణుభక్తి లేని వాడి నుండి తీసుకుంటే భక్తి పోతుంది; శైవుడు, శాక్తుడు నుండి తీసుకుంటే హరిలో భక్తి పెరగదు.
బ్రాహ్మణో వైష్ణవః శుద్ధః పక్వాన్నం దాతుమీశ్వరః । పక్వాన్నం హరయే దాతుమక్షమశ్చేతరో జనః
శుద్ధమైన వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడు పక్వ అన్నాన్ని సమర్పించగలడు; ఇతరులు హరిలో పక్వ అన్నాన్ని సమర్పించలేరు.
ఓంకారోచ్చారణాద్ధోమాచ్ఛాలగ్రామశిలార్చనాత్ । మహ్యం పక్వాన్నదానాచ్చ విప్రాదన్యో వ్రజేదధః
ఓంకారాన్ని ఉచ్చరించడం, హోమం చేయడం, శాలగ్రామశిలను పూజించడం, నాకు పక్వ అన్నాన్ని సమర్పించడం — వీటిని బ్రాహ్మణేతరులు చేస్తే వారు దిగజారిపోతారు.
ఉదాసీనాద్దూరాచారాన్న గృఙ్ణీయాన్మనుం సుధీః । దైవాద్యది చ గృహ్ణీయాద్ధనహీనో భవేద్ధ్రువమ్
ఉదాసీనుడు, చెడు ప్రవర్తన కలవాడు నుండి మంత్రాన్ని తెలివిగలవాడు తీసుకోకూడదు; దురదృష్టవశాత్తు తీసుకుంటే తప్పక దరిద్రుడు అవుతాడు.
బ్రాహ్మణానాం సదా భక్ష్యం హవిష్యం చ నిరామిషమ్ । ఆమిషస్య పరిత్యాగాత్సూర్యంవత్తేజసా భవేత్
బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ మాంసం లేని భోజనం, హవిస్సు మాత్రమే తినాలి. మాంసాన్ని వదిలితే వారు సూర్యునిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతారు.
నిత్యం నూతనభాణ్డేన కర్తవ్యః పాక ఏవ చ । అథవా పక్షపర్యన్తం తతస్త్యాజ్యం మనీథిభి
ప్రతి సారి కొత్త పాత్రలోనే వంట చేయాలి; లేకపోతే కనీసం పక్షం పూర్తయ్యేవరకు వాడాలి, ఆ తరువాత తెలివిగలవారు ఆ పాత్రను వదిలేయాలి.
స్థానం సుసంస్కృతం కృత్వా పాకం నిర్వృ త్య పూజకః । స్థానే పరిష్కృతే విప్రో దత్త్వా మహ్యం చ భక్తితః
సముచితంగా శుభ్రమైన స్థలాన్ని సిద్ధం చేసి, అన్నాన్ని వండిన తర్వాత, ఆ పవిత్రమైన చోట భక్తితో నాకు నైవేద్యం సమర్పించాలి.
తదా నివేద్య భుఙ్క్తే చ దత్త్వా విప్రాయ సాదరమ్ । అనివేద్య చ భుక్త్త్వా చ సురాపీతిర్భవేద్ద్విజః
తర్వాత నైవేద్యం సమర్పించి, బ్రాహ్మణుడికి గౌరవంగా ఇచ్చి తాను తినాలి. నైవేద్యం చేయక తింటే, ఆ ద్విజుడు మద్యం తిన్నవాడిలా అవుతాడు.
చన్ద్రసూర్యేపరాగే వై చాఽఽశౌచే మృతజాతయోః । స్పృష్టేనాశుచినా సద్యాః పాకభాణ़్డం పరిత్యజేత్
చంద్రుడు లేదా సూర్యుని కలుషితం, మరణం లేదా పుట్టిన అపవిత్రత, లేదా అపవిత్రుడి స్పర్శ వల్ల, ఆ వండిన పాత్రను వెంటనే వదిలేయాలి.
భృష్టం ద్రవ్యం తథాఽన్నం చ ధృత్వా ధౌతే చ వాససీ । పాదప్రక్షాలనం కృత్వా భుఙ్కతే స్థానో పరిష్కృతే
వేపిన పదార్థాలు, అన్నం తీసుకుని, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, కాళ్లు కడిగి, శుభ్రమైన స్థలంలో తినాలి.
ద్విర్భోజనం న కర్తవ్యం స్థితే సూర్యే ద్విజాతిభిః । నిష్ఫలం తద్భవేత్కర్మ భుక్త్వా చ నరకం వ్రజేత్
సూర్యుడు ఉన్నపుడు ద్విజులు రెండు సార్లు భోజనం చేయకూడదు. అలా చేస్తే అది ఫలితం ఇవ్వదు, అలాగే తిన్నవాడు నరకానికి పోతాడు.
యాత్రాం యుద్వం నదీతీరం పునర్భోజనమైథునే । వర్జంయేచ్ఛ్రాద్ధదివసే హవిష్యాశీ చ సంయమీ
శ్రాద్ధ దినాన ప్రయాణం, యుద్ధం, నది తీరానికి వెళ్లడం, మళ్ళీ భోజనం చేయడం, సంయోగం చేయడం వర్జ్యం. నియమంగా హవిష్య అన్నమే తినాలి.
ద్విజాయ విష్ణుభక్తాయ పాత్రం దద్యాద్వుధాయ చ । వృషలీపతయే చైవ న దద్యాయ్ఛూద్రయాజినే
విష్ణుభక్తుడైన బ్రాహ్మణుడికి లేదా విద్యావంతుడికి పాత్రం ఇవ్వాలి. కానీ నీచస్త్రీ భర్తకు లేదా శూద్ర యాజకునికి ఇవ్వకూడదు.
సంధ్యాహీనాయ దుష్టాయ వృషవాహాయ యత్నతః । శుక్రవిక్రయిణే చైవ దేవలాయ కదాచన
సంధ్యావందనం చేయని వాడికి, దుష్టునికి, ఎద్దు ఎక్కే వాడికి, వీర్యాన్ని అమ్మేవాడికి, దేవాలయ సేవకునికి ఎప్పుడూ ఇవ్వకూడదు.
ప్రదత్తం పాత్రమేతేభ్యో బ్రాహ్మణం నరకం నయేత్ । పాత్రే భుక్తవా తద్దివసే మైథునాన్నరకం వ్రజేతు
ఈ పాపులకు పాత్రం ఇచ్చినవాడిని బ్రాహ్మణుడిని నరకానికి తీసుకెళ్తుంది. అలాంటి పాత్రంలో తిని, అదే రోజు సంయోగం చేసినవాడు నరకానికి పోతాడు.
సర్వేభ్యః పాతకీ తాత కన్యావిక్రయకారకః । మూన్యం గృహీత్వా యో దద్యాత్స మహారౌరవం వ్రజేత్
అయ్యా! అందరిలోనూ పాపిష్టుడైనవాడు కన్యను అమ్మేవాడు. ధనం తీసుకుని కన్యను ఇచ్చినవాడు మహారౌరవ నరకానికి పోతాడు.
కన్యాలోమప్రమాణాన్తం వర్షం చ పితృభిః సహ । కుమ్భీపాకే పచ్యతే చ పుత్రశ్చాపి పురోహితః
కన్య జుట్టు పొడవు మేరకు, ఏడాది పాటు తండ్రులతో పాటు, కుమ్భీపాక నరకంలో ఉడికించబడతాడు. కుమారుడు, పురోహితుడు కూడా అలా శిక్ష పొందుతారు.
తస్మాత్కన్యాం సుపాత్రాయ దానం కుర్యాద్విచక్షణః । శూద్రవద్బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ నైవ తద్వంశచాయ చ
అందువల్ల, జ్ఞానవంతుడు కన్యను యోగ్యుడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి. శూద్రులాంటి బ్రాహ్మణులకు, వారి వంశస్థులకు ఎప్పుడూ ఇవ్వకూడదు.
విప్రవైష్ణవయోర్ధర్మః కథితశ్చ వ్రజేశ్వరః । యదుక్తం చ పురాణైశ్చ చతుర్భిః శ్రుతిభిస్తథా
వ్రజేశ్వరా! బ్రాహ్మణులూ, వైష్ణవుల ధర్మాన్ని వివరించాను. ఇది పురాణాలలో, నాలుగు వేదాలలో చెప్పినదే.
ద్విజార్చనం క్షత్రియాణాం తథా నారాయణార్చనమ్ । రాజ్యానాం పాలనం చైవ రణే నిర్భయతా తథా
క్షత్రియులకు బ్రాహ్మణార్చన, నారాయణార్చన, రాజ్య పరిరక్షణ, యుద్ధంలో ధైర్యం — ఇవన్నీ విధిగా చెప్పబడ్డాయి.
నిత్యం దానం బ్రాహ్మణేభ్యః శరణాగతరక్షణమ్ । పుత్రతుల్యం ప్రజానాం చ దుఃఖినాం పరిపాలనమ్
బ్రాహ్మణులకు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయడం, శరణాగతులను రక్షించడం, ప్రజలను కుమారుల్లా చూసుకోవడం, బాధపడేవారిని కాపాడడం — ఇవన్నీ చేయాలి.
శస్త్రాస్త్రాణాం చ నైపుణ్యం రణే శౌణ్డీర్యమేవ చ । తపశ్చ ధర్మకృత్యం చ యత్నతః కురుతే ముదా
శస్త్రాస్త్రాలలో నైపుణ్యం, యుద్ధంలో పరాక్రమం, తపస్సు, ధర్మకార్యాలు — ఇవన్నీ ఆనందంగా, శ్రద్ధతో చేయాలి.
పణ్డితం నీతిజ్ఞాస్త్రజ్ఞం నిత్యం చ పరిపాలయేత్ । నియోజయేత్సభామధ్యే నిత్యం సద్భిశ్చ సంయుతే
పండితులను, నీతిజ్ఞులను, ఆయుధ నిపుణులను ఎల్లప్పుడూ రక్షించాలి. వారిని సభలో మంచి వారితో కలిపి నియమించాలి.
హస్త్యశ్వరథపాదాతం సేనాఙ్గం చ చతుష్టయమ్ । పాలయేద్యత్నతో నిత్యం యశస్వీ చ ప్రతాపవాన్
హస్తి, అశ్వ, రథ, పాదాటులుగా నాలుగు విభాగాల సేనను ప్రతిష్టతో, శ్రద్ధతో ఎల్లప్పుడూ కాపాడాలి.
రణే నిమన్త్రితశ్చైవ దానే న విముఖో భవేత్ । రణే వా యస్త్యజేత్ప్రాణాంస్తస్య స్వర్గో యశస్కరః
పోరులో పిలిచినప్పుడు గాని, దానం చేయడంలో గాని వెనక్కి తగ్గకూడదు. పోరులో ప్రాణాలు విడిచినవారికి స్వర్గం యశస్సును ఇస్తుంది.
వైశ్యానామపి వాణిజ్యమీశ్వరః కృషిపాలనే । విప్రదేవార్చనం దానం తపస్యా వ్రతసేవనమ్
వైశ్యులకు వ్యాపారం, వ్యవసాయం, పశుపోషణను భగవంతుడు కర్తవ్యంగా చెప్పాడు. బ్రాహ్మణులకు దేవతారాధన, దానం, తపస్సు, వ్రతాచరణలు కర్తవ్యాలు.
విప్రాణామర్చనం నిత్యం శూద్రధర్మో విధీయతే । తత్కృషీ తద్ధనగ్రాహీ శూద్రశ్చాణ్డాలతాం వ్రజేత్
శూద్రులకు ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులకు సేవ చేయడం ధర్మంగా చెప్పబడింది. వ్యవసాయం చేసి దానివల్ల సంపాదన పొందిన శూద్రుడు చండాల స్థితికి పడిపోతాడు.
గృధ్రః కోటిసహస్రాణి శతజన్మాని సూకరః । శ్వాపదః శతజన్మాని శూదో విప్రధనాపహః
బ్రాహ్మణుని ధనం తీసుకున్న శూద్రుడు కోటి జన్మలు గద్దగా, వంద జన్మలు పంది రూపంలో, వంద జన్మలు అడవి జంతువుగా పుడతాడు.