కాశ్యపే దుర్గతే నీచే దేవబ్రాహ్మణనిన్దకే । మూర్ఖే చైవానభిజ్ఞే చ న చ స్వప్నం ప్రకాశయేత్
కీడు చేసినవాడు, పతితుడు, దేవతలను లేదా బ్రాహ్మణులను నిందించేవాడు, మూర్ఖుడు, తెలియని వాడికి కలను చెప్పకూడదు.
అశ్వత్థే గణకే విప్రే పితృదేవాసనేషు చ । ఆర్యే చ వైష్ణవే మిత్రే దివా స్వప్నం ప్రకాశయేత్
అశ్వత్థ వృక్షం దగ్గర, జ్యోతిష్కుడు, బ్రాహ్మణుడు, పితృదేవతల ఆసనంలో, ఆర్యుడు, వైష్ణవుడు, స్నేహితుడి దగ్గర, పగటి సమయంలో కలను చెప్పవచ్చు.
ఇతి తే పుణ్యమాఖ్యాతం కథితం పాపనాశనమ్ । ధన్యం యశస్యమాయుష్యం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
ఇలా పుణ్యకథను చెప్పాను. ఇది పాపాలను తొలగిస్తుంది, ధన్యత్వం, కీర్తి, ఆయుష్షు ఇస్తుంది. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మఖo ఉత్తo నారదనాo భగవన్నన్దసంo ద్వ్యశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో, నారదుడు-భగవన్నందుని సంభాషణలో, ఎనభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథ త్ర్యశీతితమోఽధ్యాయః నన్ద ఉవాచ వేదానాం కారణం త్వం చ బ్రహ్మాదీనాం చ పుత్రక । సర్వం కథయ భద్రం తే కం పృచ్ఛామి త్వయా వినా
నందుడు ఇలా అన్నాడు: వేదాలకు, బ్రహ్మాదులకు నీవే కారణం, నా కుమారుడా. నాకు తెలియని విషయాలన్నీ నీవు చెప్పు. నీకు తప్ప ఇంకెవడిని అడగగలను?
విప్రాణాం యో హి ధర్మశ్చ క్షత్రవిద్శూద్రకర్మణామ్ । సంన్యాసినాం చ యో ధర్మో యతీనాం బ్రహ్మచారిణామ్
బ్రాహ్మణులకు ఏ విధమైన ధర్మం ఉంది? క్షత్రియులు, శూద్రులు చేయవలసిన పనులు ఏమిటి? త్యాగులు, యతులు, బ్రహ్మచారులు పాటించవలసిన ధర్మం ఏమిటో చెప్పు.
విప్రాణాం విధవాస్త్రీణాం వైష్ణవానాం సతామపి । పతివ్రతానాం స్త్రీణాం చ తత్సర్వ వక్తుమర్హసి
బ్రాహ్మణుల ధర్మం, విధవాస్త్రీల ధర్మం, వైష్ణవులు, సత్పురుషులు, భర్తకు నిబద్ధతతో ఉండే స్త్రీలు — వీరి కర్తవ్యాలన్నీ నీవు వివరించాలి.
గృహిణాం గృహిణీనాం చ శిష్యాణాం చ విశేషతః । పుత్రాణాం చాపి కన్యానాం పితరం మాతరం ప్రతి
గృహస్థులు, వారి భార్యలు, శిష్యులు, కుమారులు, కుమార్తెలు తల్లిదండ్రుల పట్ల ఎలా ఉండాలో, వీరి ధర్మాలు కూడా చెప్పు.
స్త్రీజాతిశ్చ కతివిధా భక్తః కతివిధః ప్రభో । బ్రహ్మాణ్డం చ కతివిధం వదనం చ కిమాత్మకమ్
స్త్రీల జాతులు ఎన్ని ఉన్నాయి ప్రభూ? భక్తుల రకాలు ఎన్ని? బ్రహ్మాండాలు ఎన్ని ఉన్నాయి? వదనం స్వభావం ఏమిటి?
శ్రీభగవానువాచ సంధ్యాపూతః సదా విప్రః కురుతే మమ సేవనమ్ । నిత్యం భుఙ్కతే మత్ప్రసాదమనివేద్య కదా చ న
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: సంధ్యావందనం చేసి పవిత్రుడైన బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ నాకు సేవ చేస్తూ, నా ప్రసాదాన్ని మాత్రమే భుజిస్తూ, నాకర్పించకుండా ఎప్పుడూ తినడు.
అన్నం విష్ఠా జలం యద్విష్ణోరనివేదితమ్ । విష్ణుప్రసాదభోజీ చ జీవన్ముక్తశ్చ బ్రాహ్మణః
విష్ణువుకు అర్పించని అన్నం, నీరు మలముతో సమానం. విష్ణు ప్రసాదాన్ని భుజించే బ్రాహ్మణుడు బ్రతికుండగానే ముక్తుడవుతాడు.
నిత్యం తపస్యానిరతః శుచిః శాన్తశ్చ శాస్త్రవిత్ । వ్రతతీర్థాశ్రితో ధర్మీ నానాధ్యాపనసంయుతః
అతడు ఎప్పుడూ తపస్సులో నిమగ్నమై, శుద్ధుడై, శాంతుడై, శాస్త్రజ్ఞుడై, వ్రతాలు, తీర్థయాత్రలు చేస్తూ, ధర్మబద్ధంగా, వివిధ విషయాలు బోధిస్తూ ఉంటాడు.
విష్ణుమన్త్రం గృహీత్వా చ కృత్వా చ గురుసేవనమ్ । గుహీత్వా తదనుజ్ఞాం చ పశ్చాద్భవతి స గృహీ
విష్ణు మంత్రాన్ని గ్రహించి, గురువు సేవ చేసి, గురువు అనుమతి పొందిన తరువాతే గృహస్థుడవుతాడు.
దక్షిణాం నిత్యబూజానాం గురవే చ నివేదయేత్ । గురూణాం పోషణం నిత్యం కర్తవ్యం నాత్ర సంశయః
నిత్యపూజకులకు, గురువుకు ఎప్పుడూ దక్షిణా సమర్పించాలి. గురువులను పోషించడం తప్పనిసరి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సర్వేషామపి వన్ద్యానాం పితా చైవ మహాన్ గురుః । పితుః శతగుణైర్మాతా మాతుః శతగుణైః సురః
అందరికన్నా పూజ్యులైనవారిలో తండ్రి గొప్ప గురువు. తల్లిదండ్రుల్లో తల్లి తండ్రికన్నా నూరంతలు గొప్పది. తల్లికన్నా దేవతలు నూరంతలు గొప్పవారు.
మన్త్రదస్తన్త్రదశ్చైవ సృరాణాం చ చతుర్గుణః । నారాయణాశ్చ భగవాన్గురుః ప్రత్యక్ష ఈశ్వరః
మంత్రం చెప్పేవారు, తంత్రం బోధించేవారు దేవతలకన్నా నాలుగింతలు గొప్పవారు. నారాయణుడు స్వయంగా గురువు, ప్రత్యక్షంగా పరమేశ్వరుడు.
ఉద్దేశే దీయతే తస్మై సురాయేతి శ్రుతౌ శ్రుతమ్ । ప్రత్యక్షభోక్తా స్వగురుః స్వయం దేహీ జనార్దనః
బోధించేటప్పుడు అక్కడ దేవతలు ఉంటారని శాస్త్రాల్లో చెప్పబడింది. తన గురువు ప్రత్యక్షంగా అనుభవించేవాడు, జనార్దనుడు స్వయంగా అక్కడ ఉంటాడు.
గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుర్గురురేవ స్వయం శివః । గురౌ చ సర్వదేవాశ్చ తిష్ఠన్తి సతతం ముదా
గురు బ్రహ్మ, గురు విష్ణువు, గురు స్వయంగా శివుడు. గురువులో అన్ని దేవతలు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా నివసిస్తారు.
గురౌ తుష్టే హరిస్తుష్టో యస్మింస్తుష్టే చ దేవతా । గురుః పుత్రసమం స్నేహం శిష్యేషు న కరిష్యతి
గురు సంతుష్టుడైతే హరిదేవుడు సంతోషిస్తాడు, ఆయన సంతోషిస్తే దేవతలు సంతోషిస్తారు. కానీ గురువు శిష్యుల పట్ల తన కుమారుడిలా మమకారం చూపకూడదు.
లభతే బ్రహ్మహత్యాం చ భుఙ్క్తే కృత్వా చ నాఽఽశిషమ్ । స్వధర్మనిరతో విప్రో బ్రాహ్మణశ్చ సదా శుచిః
అలా చేస్తే బ్రహ్మహత్య పాపం కలుగుతుంది, ఆశీర్వాదం లేకుండా బాధపడతాడు. తన ధర్మంలో నిబద్ధుడైన బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ పవిత్రుడే.
విష్ణుసేవీ సదా విప్రస్తదన్యోఽప్యశుచిః సదా । బ్రాహ్మణో వృషవాహశ్చ శూద్రాణాం సూపకారకః
విష్ణువు సేవలో ఎప్పుడూ నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు పవిత్రుడు. ఇతరులు ఎప్పుడూ అపవిత్రులు. బ్రాహ్మణుడు వృషభాన్ని మోసేవాడు, శూద్రుడు వంటచేసేవాడు.
బ్రాహ్మణో దేవలశ్చైవ సంధ్యాహీనశ్చ దుర్బలః । బ్రాహ్మణశ్చ దివాశాయీ శూద్రశ్రాద్ధాన్నభోజనః
దేవళుని వలె ఉన్నా, సంధ్యావందనం చేయని బ్రాహ్మణుడు బలహీనుడు. పగలు నిద్రించే బ్రాహ్మణుడు, శూద్రుని శ్రాద్ధాన్నం తినేవాడు కూడా అలాగే బలహీనుడే.
శూద్రాణాం శవదాహీ చ తే చ శూద్రసమా ద్విజాః । శాలగ్రామమహామన్త్రం కృత్వా పూజాం విధానతః
శూద్రులకు శవాలను దహించే వారు, అలాగే శూద్రులవలె ప్రవర్తించే ద్విజులు, శాలగ్రామ మహామంత్రంతో నియమానుసారం పూజను నిర్వహిస్తారు.
భుఙ్క్తే నంవేద్యశేషం చ తత్పాదోదకమేవ చ । హరేః పాదోదకం పీత్వా తీర్థస్నాయీ భవేన్నరః
వారు నైవేద్యంగా సమర్పించని దానిని లేదా మిగిలిపోయిన అన్నాన్ని తినరు; హరిదేవుని పాదోదకాన్ని మాత్రమే తాగుతారు. ఆ పాదోదకాన్ని తాగితే, ఆ మనిషి తీర్థస్నానం చేసినవాడిగా మారతాడు.
ముచ్యతే సర్వపాపేమ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి । స స్నాతః సర్వతీర్థేషు సర్వయజ్ఞేషు దీక్షితః
అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడు. అతడు అన్నీ తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడిగా, అన్నీ యజ్ఞాలలో దీక్ష పొందినవాడిగా పరిగణించబడతాడు.
శాలగ్రామశిలాతోయైర్యోఽభిషేకం సమాచరేత్ । గఙ్గాజలాద్దశగుణం శాలగ్రామజలం వ్రజ
ఎవరైనా శాలగ్రామ శిలా నీటితో అభిషేకం చేస్తే, ఆ శాలగ్రామ జలం గంగాజలానికి పదిరెట్లు పవిత్రంగా ఉంటుంది.
నిత్యం భుఙ్క్తే చ యో విప్రో జీవన్ముక్తః సురైః సమః । విప్రాణాం నిత్యకృత్యం చ విష్ణోర్నైవేద్యభోజనమ్
దినసరి ఆ నైవేద్యాన్ని భోజనం చేసే బ్రాహ్మణుడు బ్రతికుండగానే ముక్తుడవుతాడు, దేవతలకు సమానంగా ఉంటాడు. విష్ణుని నైవేద్యాన్ని భుజించడం బ్రాహ్మణుల నిత్యకర్తవ్యంగా చెప్పబడింది.
యత్నేన పూజనం తస్య తత్పాజోదకమేవనమ్ । నిత్యం త్రిసంధ్యం కురుతే భక్త్యా చ మమ పూజనమ్
అతనికి శ్రద్ధతో పూజ చేయాలి, అతని పూజలో ఉపయోగించిన పాదోదకాన్ని మాత్రమే తీసుకోవాలి. అతడు ప్రతిరోజూ మూడు సంధ్యాకాలాలలో భక్తితో నా పూజను నిర్వహిస్తాడు.
ఏకాదశ్యాం న భుఙ్క్తే చ మమ వై జన్మవాసరే । శివరాత్రౌ చ హే తాత శ్రీరామనవమీదినే
అతడు ఏకాదశి రోజున, నా జన్మదినాన, శివరాత్రి రోజున, శ్రీరామ నవమి రోజున భోజనం చేయడు.
న చ భుఙ్క్తే వ్రతీ యో హి జీవన్ముక్తో హి స ద్విజః । పృథివ్యాం యాని తీర్థాని తస్య పాదే చ తాని చ
వ్రతాలు ఆచరించి, ఆ రోజుల్లో భోజనం చేయని ద్విజుడు బ్రతికుండగానే ముక్తుడవుతాడు. భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలు అతని పాదాల వద్ద ఉంటాయి.