ప్రస్తుతం దేవసైన్యం చ పశ్య వత్స రణోద్యతమ్ । అహం శంభుస్త్వత్సమీపం తదర్థం చ సమాగతౌ
చూడు బిడ్డా, దేవతల సైన్యం యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉంది. నేను, శంభువు నీ దగ్గరకు, ఆ పని కోసం వచ్చాము.
శంభురువాచ చన్ద్రమానయ హే విప్ర యద్యాత్మశివమిచ్ఛసి । సంహరిష్యే సిరస్తస్య త్రిశూరేన చ పాపినః
శంభువు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, నీకు మేలు కావాలంటే చంద్రుణ్ణి ఇక్కడికి తీసుకురా. ఆ పాపికి త్రిశూలంతో తలను తొడుగుతాను.
అన్యథా సంహరిష్యామి సర్వదైత్యాన్క్షణేన చ । మయి రుష్టే రక్షితా కో దైత్యానాం చ భవేద్ద్విజ
లేకపోతే, క్షణంలోనే అన్ని దానవులను నాశనం చేస్తాను. బ్రాహ్మణా, నాకు కోపం వస్తే దానవులను ఎవరు కాపాడగలరు?
సద్యః పాశుపతేనైవ వాయ్వస్త్రేణ చ ర్సాంప్రతమ్ । సురాణాం రిపువర్గం చ హరిష్యామి చ లీలయా
వెంటనే, పాశుపతాస్త్రంతో గానీ, వాయువస్త్రంతో గానీ, దేవతలకు శత్రువులైన వారిని సులభంగా సంహరిస్తాను.
దుర్వాససో మదంశస్య గురుస్తస్యాఙ్గిరా సునిః । పరస్పరాచ్చ సంబన్ధాద్గురుపుత్రో గురుర్మమ
దుర్వాసుడు మదంశుని గురువు, ఆయన గురువు అంగిరసు. వీరి పరస్పర సంబంధం వల్ల, గురుపుత్రుడు కూడా నాకు గురువే.
బృహస్పతిశ్చ తేజస్వీ తం భస్మీకర్తుమీశ్వరః । న చకార కృపాలుశ్చేత్ప్రియశిష్యేణ హేతునా
బృహస్పతి మహాశక్తివంతుడు. ఆయనను భస్మం చేయాలని ఇశ్వరుడు ఉద్దేశించాడు. కానీ ప్రియమైన శిష్యుని కోసం కరుణ చూపాడు.
ఉతథ్యపత్నీం దృష్ట్వా స పురా రేమే స్వకామతః । తత్పతేః శాపతోఽస్యైవ పరగ్రస్తా ప్రియా సతీ
పూర్వంలో, ఉతథ్యుని భార్యను చూసి తన మనసు ప్రకారం ఆమెతో సంభోగించాడు. దానికి భర్త శాపం వల్ల అతని ప్రియమైన భార్యను వేరొకరు తీసుకుపోయాడు.
పత్నీం మద్గురుపుత్రస్య దేహి తార్రాం మనోహరామ్ । మద్వైరిణం చ చన్ద్రం చ భ్రాదృభార్యాపహారిణమ్
నా గురుపుత్రుని భార్య అయిన అందమైన తారను తిరిగి ఇవ్వు. అలాగే నా శత్రువైన చంద్రుణ్ణి, తన అన్నయ్య భార్యను అపహరించిన వాడిని కూడా ఇవ్వు.
శరణాగతదీనార్తం న హి రక్షేద్యదీశ్వరః । పచ్యతే నిరయే తావద్యావదిన్దాశ్చతుదర్శ
ఆశ్రయాన్ని కోరిన దుఃఖితుడిని రక్షించకపోతే, ఇశ్వరుడు నరకంలో పడతాడు. ఇంద్రుడు నాలుగు దిశలను చూసేంతవరకు అక్కడే శిక్ష అనుభవించాలి.
అత్ర నాస్తి విచారో మే పాపిష్ఠే శరణాగతే । పాపీ యం శరణం యాతి స పాపీ చ న సంశయః
ఈ విషయంలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు, పాపాత్ముడా. ఆశ్రయం కోరిన వాడు పాపి అయితే, అతను నిజంగా పాపే — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దేహి తం విప్రశార్దూల పాపినం మాతృగామినమ్ । బహిష్కృత్య స్వాశ్రమాచ్చ తారాసాధ్వీసమన్వితమ్
బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, పరస్త్రీతో సంబంధం పెట్టుకున్న ఆ పాపిని, నీ ఆశ్రమం నుండి బయటకు పంపి, తారతో పాటు అతన్ని అప్పగించు.
శుక్ర ఉవాచ సురాణామసురాణాం చ సర్వేషాం జగతామపి । త్వమేవ శాస్తా భగవాన్కో వా శాస్తి సురేఽసురే
శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలు, దానవులు, అన్ని లోకాలకూ నీవే అధిపతి, భగవంతుడా. దేవతలకు, దానవులకు నీతో పాటు ఇంకెవరు పాలకులు?
కృత్వా సురాణాం సాహాయ్యం కథం దైత్యాన్హనిష్యసి । సంహర్తుః సర్వజగతాం దైత్యౌధే కిం చ పౌరుషమ్
దేవతలకు సహాయం చేసి, ఆ తరువాత దానవులను ఎలా సంహరిస్తావు? అన్ని లోకాల్ని సంహరించగలవాడవు, దానవులను నశింపజేయడంలో ఏమి పరాక్రమం ఉంది?
త్వం జయోతిః పరమం బ్రహ్మ సగుణో నిర్గుణః స్వయమ్ । గుణభేదాన్మూర్తిభేదో బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మకః
నీవే పరమజ్యోతి, పరబ్రహ్మ. నీవు గుణాలతో కూడినవాడవు, గుణరహితుడవు కూడా. గుణభేదం, రూపభేదం వల్ల నీవే బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడవు.
బలిద్వారే గదాపాణిః స్వయమేవ భవాన్ప్రభో । స్వయం ప్రదత్తా శక్రాయ తస్మై శ్రీరపి లీలయా
బలి ద్వారం దగ్గర, ప్రభూ! మీరుごడపాణి రూపంలోごతానే ప్రత్యక్షమయ్యారు. మీ ఇష్టానుసారం, ఇంద్రునికి ఐశ్వర్యాన్ని సులభంగా ఇచ్చారు.
క్షమస్వ భగఞ్ఛంభో హర క్రోధం చ సంహర । కిం పౌరుషం చ భవతో బ్రహ్మణస్యాపి హింసయా
దయచేసి, శంభూ! మీరు కోపాన్ని వదిలేయండి, ఆగ్రహాన్ని తగ్గించండి. బ్రహ్మదేవుడికీ హాని కలిగించే వీరత్వానికి ఏమి ఉపయోగం?
అహం జీవఞ్ఛరీరేణ న దాస్యామి నిశాకరమ్ । శరణాగతదీనార్తం లజ్జిర్వం పాపసంయుతమ్
ఈ శరీరంలో బ్రతికున్నంతవరకు నేను చంద్రుడిని ఇవ్వను. అతను శరణు కోరాడు, బాధతో, లజ్జతో, పాపంతో కూడి ఉన్నాడు.
అహం చ త్వత్పదామ్భోజే శరణం యామి శంకర । యథోచితం కురు విభో జగత్సర్వం తథైవ చ
శంభూ! నేను మీ పాదపద్మాల దగ్గర శరణు కోరుతున్నాను. ప్రభూ! యథావిధిగా మీరు చేయండి, ఎందుకంటే ఈ లోకమంతా అలాగే మీపై ఆధారపడి ఉంది.
శుక్రస్య వచనం శ్రుత్వా ప్రసన్నో భగవాఞ్ఛివః । ఇత్యువాచ నిశానాథం సమానయ శుభం భవేత్
శుక్రుని మాటలు విని, శివుడు సంతోషించి, చంద్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'అతన్ని తీసుకురా, మంగళం కలగనీ.'
ఏతస్మిన్నన్తరే బ్రహ్మా బోధయిత్వా కవిం విభుః । సమానీయ నిశానాథం తారకాసహితం వ్రజ
ఇంతలో, బ్రహ్మదేవుడు ఆ కవిని ఉపదేశించి, నక్షత్రాలతో కూడిన చంద్రుడిని తీసుకువచ్చాడు.
శంభోశ్చ చరణామ్భోజే చకార చ సమర్పణమ్ । శంభుస్తం ప్రీతియుక్తశ్చ వాసయామాస వక్షసి
అతడు శంభువుని పాదపద్మాలకు తనను అర్పించాడు. శంభూ ప్రేమతో అతన్ని తన వక్షస్సుపై ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
దత్తవా తస్మై పాదరేణుం నిష్పాపం చ చకార సః । దత్తవా తన్మస్తకే హస్తం కృపాలురభయం దదౌ
శంభూ తన పాదధూళిని అతనికి ఇచ్చి, అతన్ని పాపరహితుడిగా చేసాడు. దయతో తన చేయిని అతని తలపై ఉంచి, భయమేమీ లేకుండా ఆశీర్వదించాడు.
క్షీరోదే స్నాపయిత్వా చ ప్రాయశ్చిత్తేన శంకరః । చకార చన్ద్రం నిష్పాపం బ్రహ్మణా సహితః శుచిమ్
క్షీరసాగరంలో స్నానం చేయించి, ప్రాయశ్చిత్తం జరిపి, శంభూ బ్రహ్మదేవుడితో కలిసి చంద్రుడిని పాపరహితుడిగా, పవిత్రుడిగా చేశాడు.
యోగేన చన్ద్రం యోగీన్ద్రో ద్విఖణ్డం తం చకార సః । రరక్షార్ధం లలాటే చ సోఽప్యర్ధం బ్రహ్మణః పురః
తన యోగబలంతో, యోగేశ్వరుడు చంద్రుడిని రెండు భాగాలుగా విడగొట్టాడు. ఒక భాగాన్ని తన నుదిటిపై పెట్టుకుని, మరొక భాగాన్ని బ్రహ్మదేవుడి ముందు ఉంచాడు.
అత ఏవ మహాదేవో బభూవ చన్ద్రశేఖరః । మృగాఙ్కో లజ్జితస్తత్ర కలఙ్కీం దేవసంసది
అలా మహాదేవుడు 'చంద్రశేఖరుడు'గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అక్కడ దేవతల సభలో చంద్రుడు లజ్జతో, మచ్చతో కనిపించాడు.
లజ్జయా చ స్వయోగేన దేహత్యాగం చకార సః । తచ్ఛరీరం చ క్షీరోదే బ్రహ్మణా చ సమర్పితమ్
లజ్జతో, తన యోగబలంతో చంద్రుడు తన శరీరాన్ని వదిలేశాడు. ఆ శరీరాన్ని బ్రహ్మదేవుడు క్షీరసాగరంలో సమర్పించాడు.
రురోదాత్రిశ్చ కృబయా శుచా క్షీరోదధేస్తటే । అత్రేశ్చక్షుర్జలం తస్య పపాత చ జలే వ్రజ
అత్రి మహర్షి దయతో, దుఃఖంతో క్షీరసాగర తీరంలో ఏడ్చాడు. అతని కన్నీటి నీరు ఆ సముద్రంలో పడింది, ఓ రాజా!
తస్మాద్బభూవ చన్ద్రశ్చ నిష్పాపో దేవసంసది । బ్రహ్మా చ భగవాఞ్ఛంభురభిషేకం చకార తమ్
అదివల్ల, చంద్రుడు దేవతల సభలో పాపరహితుడిగా మారాడు. బ్రహ్మదేవుడు, శంభూ కలిసి అతనికి అభిషేకం చేశారు.
మహాదేవ ఉవాచ స్వస్థానం గచ్ఛ పుత్ర త్వం కురుష్వ విషయం ముదా । పశ్చాత్తస్యాశ్చ శాపేనయక్ష్మగ్రస్తోభవిష్యసి
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా కుమారా! నీవు నీ స్థలానికి వెళ్లి ఆనందంగా నీ రాజ్యాన్ని పాలించు. కానీ తరువాత ఆమె శాపం వల్ల నీవు క్షయవ్యాధితో బాధపడతావు.'
వ్యర్థం పతివ్రతాశాపం కర్తుమీశశ్చకో భువి । మదాశిషా యక్ష్మణశ్చ ప్రతీకారో భవిష్యతి
పతివ్రత శాపాన్ని భూమిపై వ్యర్థం చేయాలని ప్రభువు అనలేదు. కానీ నా ఆశీర్వాదంతో క్షయవ్యాధికి పరిహారం ఉంటుంది.