అహమాత్మా చ సర్వేశః సర్వజ్ఞానాత్మకః స్మృతః । మనో బ్రహ్మా చ ప్రకృతిర్బుద్ధిరుపా సనాతనీ
నేనే ఆత్మ, సమస్తానికి అధిపతి, సమస్త జ్ఞానానికి మూలం. మనస్సు బ్రహ్మ, ప్రకృతి శాశ్వతమైన బుద్ధి.
ప్రాణా విష్ణుశ్చేతనా సా పద్మా తు చాధిదేవతా । మయి స్థితే స్థితాః సర్వే గతాస్తేఽపిగతే మయి
ప్రాణం విష్ణువు, చైతన్యం పద్మ, ఆమె అధిదేవత. నేను ఉన్నప్పుడు ఇవన్నీ ఉంటాయి. నేను లేనప్పుడు ఇవన్నీ పోతాయి.
అస్మాభిశ్చ వినా దేహః సద్యః పతతి నిశ్చితమ్ । పాఞ్చభూతో విలీనశ్చ పఞ్చభూతేషు తత్క్షణమ్
నన్ను లేకుండా శరీరం వెంటనే పడిపోతుంది. ఐదు భూతాల కలయిక అయిన ఇది ఆ క్షణంలోనే ఐదు భూతాల్లో కలిసిపోతుంది.
నామసంకేతరూపం చ నిష్ఫలం మోహకారణమ్ । శోకశ్చాజ్ఞానినాం తాత జ్ఞానితాం నాస్తి కించన
పేరు, గుర్తింపు, రూపం—all ఇవన్నీ వ్యర్థం, మాయకు కారణం. తండ్రీ, శోకం అజ్ఞానులకు మాత్రమే. జ్ఞానులకు ఏదీ ఉండదు.
నిద్రాదయః శక్తయశ్చ తాః సర్వాః ప్రకృతే కలాః । లోభాదయో హ్యధర్మాశాస్తథాఽహంకారపఞ్చమః
నిద్ర మొదలైన శక్తులు అన్నీ ప్రకృతిలోని భాగాలే. లోభం వంటి అధర్మాలు, అలాగే ఐదవది అహంకారం కూడా ప్రకృతిలో కలిసిపోయినవే.
తే బ్రహ్మవిష్ణురుద్రాశా గుణాః సత్త్వాదయస్త్రయః । జ్ఞానాత్మకః శివో జ్యోతిరహమాత్మా చ నిర్గుణః
బ్రహ్మ, విష్ణు, రుద్రులు — ఇవే సత్త్వాది మూడు గుణాలు. శివుడు జ్ఞాన స్వరూపుడు, ప్రకాశమయుడు. నేను స్వయంగా నిగుణాత్ముడను.
యదా విశామి ప్రకృతౌ తదాఽహం సగుణః స్మృతః । సగుణా విషయా విష్ణుప్రహ్మరుద్రాదయస్తథా
ప్రకృతిలో నేను ప్రవేశించినప్పుడు, నాకు గుణాలు ఉన్నవాడినిగా భావిస్తారు. గుణాలతో ఉన్నవారు — విష్ణువు, బ్రహ్మ, రుద్రుడు మొదలైనవారు — విషయాల్లా ఉంటారు.
ధర్మో మదంశో విషయీ శోషః సూర్యః కలానిధిః । ఏవం సర్వే సత్కలాంశా మునిమన్వాదయఃసురాః
ధర్మం మదంలో భాగంగా ఉంటుంది, విషయాన్ని ఎండబెట్టేది, సూర్యుడు కళలకు నిలయం. ఇలానే మునులు, మనువులు, దేవతలు — వీరందరూ ఉత్తమమైన భాగాలే.
సర్వదేహే ప్రవిష్టోఽహం న లిప్తః సర్వకర్మసు । జీవన్ముక్తశ్చ మద్భక్తో జన్మమృత్యుజరాహరః
నేను అన్ని శరీరాల్లో ప్రవేశించినా, ఏ కార్యానికీ అంటుకోను. నా భక్తుడు బ్రతికుండగానే ముక్తుడవుతాడు; జననం, మరణం, వృద్ధాప్యం అతనికి దూరం.
సర్వసిద్ధేశ్వరః శ్రీమాన్కీర్తిమాన్పణ़్డితః కవిః । చతుర్స్త్రిశద్విధః సిద్ధః సర్వకర్మోపహారకః
అతడు అన్ని సిద్ధుల అధిపతి, మహిమాన్వితుడు, కీర్తిమంతుడు, పండితుడు, కవి. నలభై నాలుగు విధాలుగా సిద్ధుడై, అన్ని కార్యాలను ప్రసాదించేవాడు.
తముపైమి స్వయం సిద్ధం భక్తస్త్వన్యన్న వాఞ్ఛతి । ద్వావింశతివిధం సిద్ధం సిద్ధిసాధనకారణమ్
నేను స్వయంగా ఆ సిద్ధుని చేరుతాను. భక్తుడు వేరే దేనినీ కోరడు. ఇరవై రెండు విధాలైన సిద్ధులు, సిద్ధిని సాధించడానికి కారణం.
మన్ముఖాచ్ఛూయతాం నన్ద సిద్ధమన్త్రం గృహాణ చ । అణిమా లఘిమా ప్రాప్తిః ప్రాకామ్యం మహిమా తథా
నందా! నా నోటివద్ద నుంచి ఈ సిద్ధమంత్రాన్ని విను, స్వీకరించు. అణిమా, లఘిమా, ప్రాప్తి, ప్రాకామ్యం, మహిమ — ఇవన్నీ.
ఈశిత్వం చ వశిత్వం చ తథా కామావసాయితా । దూరశ్రవణమేవేతి పరకాయప్రవేశనమ్
ఈశిత్వం, వశిత్వం, కామసిద్ధి, దూరంలో వినగలగడం, పరశరీర ప్రవేశం — ఇవన్నీ.
మనోయాయిత్వమేవేతి సర్వజ్ఞత్వమభీప్సితమ్ । వహ్నిస్తమ్భం జలస్తమ్భం చిరంజీవిత్వమేవ చ
మనసుతో ప్రయాణించడం, సర్వజ్ఞత, అగ్ని నిలిపివేయడం, నీరు ఆపడం, దీర్ఘాయువు — ఇవన్నీ కోరతారు.
వాయుస్తమ్భం క్షుత్పిపాసానిద్రాస్తమ్భనమేవ చ । కాయవ్యూహం చ వాక్సిద్ధిం మృతానయనమౌప్సితమ్
గాలి ఆపడం, ఆకలి, దాహం, నిద్ర నిలిపివేయడం, శరీరాన్ని మార్చడం, వాక్సిద్ధి, మరణించినవారిని తిరిగి తీసుకురావడం — ఇవన్నీ కోరతారు.
సృష్టీనాం కరణం చైవ ప్రాణాకర్షణమేవ చ । ఓం సర్వేశ్వరేశ్వరాయ సర్వదిఘ్నవినాశినే మధుసూదనాయ స్వాహేతి
లోకాలను సృష్టించడం, ప్రాణాన్ని ఆకర్షించడం — ఇవన్నీ. 'ఓం! సర్వేశ్వరేశ్వరుడైన, అన్ని దిక్కులను నాశనం చేసే మధుసూదనుడికి స్వాహా'.
అయం సన్త్రో మహాగూఢః సర్వేషాం కల్పపాదపః । సామవేదే చ కథితః మిద్ధానాం సర్వమిద్ధిదః
ఈ మంత్రం అత్యంత రహస్యమైనది, అందరికీ కల్పవృక్షం. ఇది సామవేదంలో చెప్పబడింది. జ్ఞానులకు కావలసిన ఫలితాలన్నీ ఇస్తుంది.
అనేన యోగినః సిద్ధా మునీన్ద్రాశ్చ సురాస్తథా । శతలక్షజపేనైవ మన్త్రసిద్ధిర్భవేత్సతామ్
ఈ మంత్రంతో యోగులు, సిద్ధులు, మునులు, దేవతలు కూడా సిద్ధిని పొందారు. లక్షసార్లు జపిస్తే, సత్పురుషులకు మంత్రసిద్ధి కలుగుతుంది.
యది నారాయణక్షేత్రే హవిష్యాన్నరతో జపేత్ । గత్వా కురు జపం తాతకాశికాం మణికర్ణికామ్
నారాయణక్షేత్రంలో హవిష్యన్నాన్ని తింటూ జపిస్తే, లేదా కాశీ, మణికర్ణికకు వెళ్లి జపం చేస్తే ఫలం కలుగుతుంది.
శ్రృశు నారాయణక్షేత్రై జలాధస్తచ్చతుష్టయమ్ । అత్ర నారాయణః స్వామీ నాన్యః స్వామీ కదాచన
నీటికి అడుగున ఉన్న నాలుగు నారాయణక్షేత్రాల గురించి విను. ఇక్కడ నారాయణుడే ప్రభువు, ఇంకెవరూ ఎప్పుడూ ప్రభువుకారు.
జ్ఞానం చాత్ర మృతే లోకే మూర్తిర్భవతి తస్య వై । వ్రతం వినాఽపి మన్త్రేణ జీవన్ముక్తో న సంశయః
ఇక్కడ, మృతుల లోకంలో జ్ఞానం స్వరూపాన్ని పొందుతుంది. వ్రతం లేకపోయినా, ఈ మంత్రంతో బ్రతికుండగానే ముక్తి లభిస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
వ్రజం కురు పవిత్రం చ వ్రజనాథ వ్రజం వ్రజ । పాపం యద్దర్శనే తాత కథయామి నిశామయ
పవిత్రమైన వ్రజకు వెళ్ళు, వ్రజనాథా! వ్రజకు వెళ్ళు. దాని దర్శనంతో పోయే పాపాన్ని నేను చెబుతాను, విను.
దుఃస్వప్నం పాపబౌజం చ కేవలం విఘ్నకారణమ్ । గోఘ్నం చ బ్రాహ్మణఘ్నం వా కృతఘ్నం కృటిలం తథా
చెడు కల, పాపమైన ఆహారం, అడ్డంకులు కలిగించే పనులు, ఆవును చంపడం, బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేయడం, కృతఘ్నత, మోసం — ఇవన్నీ దోషకరమైనవే.
దేవఘ్నం పితృమాతృఘ్నం పాపం విశ్వవాసఘాతినమ్ । మిథ్యాసాక్షిప్రదాతారం యం చాఽఽతిథ్యవివఞ్చనమ్
దేవతను హత్య చేయడం, తండ్రి లేదా తల్లిని హత్య చేయడం, పాపకార్యం, అందరికీ మేలు చేసే వారిని హత్య చేయడం, అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పడం, అతిథిని మోసం చేయడం — ఇవన్నీ పాపాలు.
గ్రామయాజినమేవేతి దేవవిప్రస్వహారిణమ్ । అశ్వత్థఘాతినం దుష్టం శివవిష్ణువినిన్దకమ్
ఊరికి మాత్రమే యజ్ఞం చేసేవాడు, దేవతలు లేదా బ్రాహ్మణుల దానాన్ని దొంగిలించేవాడు, అశ్వత్థ వృక్షాన్ని నాశనం చేసే చెడ్డవాడు, శివుడు లేదా విష్ణువును నిందించేవాడు — వీరందరూ దోషులు.
అదీక్షితమనాచారం సంధ్యాహీనం ద్విజం తథా । దేవలం వృషవాహం చ శూద్రాణాం సూపకారకమ్
ద్విజుడు దీక్ష లేకుండా, మంచి ఆచారం లేకుండా, సంధ్యావందనం చేయకుండా ఉండడం, దేవాలయ సేవకుడు, ఎద్దును నడిపేవాడు, శూద్రులకు వంట చేసేవాడు — వీరందరూ తప్పు చేసే వారు.
శవదాహం చ శూద్రాణాం శూద్రశ్రాద్ధాన్నభోజినమ్ । అవీరాం ఛిన్ననాసాం చ దేవబ్రాహ్మణనిన్దకామ్
శూద్రుల శవాలను దహనం చేసేవాడు, శూద్రుల శ్రాద్ధ భోజనం తినేవాడు, సద్గుణాలు లేని మహిళ, ముక్కు కోసినవారు, దేవతలను లేదా బ్రాహ్మణులను నిందించే వారు — వీరందరూ పాపులు.
పదిభక్తివిఙీనాం చ విష్ణుభక్తివిహీనకామ్ । శూద్రాణాం విధవాం చైవ చాణ్డాలీం వ్యభిచారిణీమ్
పాదభక్తి లేని వారు, విష్ణుభక్తి లేని వారు, శూద్ర వితంతువు, చాండాల మహిళ, పరస్త్రీ సంబంధం కలిగినవారు — వీరందరూ అపవిత్రులు.
శశ్వత్కోపయుతం దుష్టమృణగ్రస్తం చ జారజమ్ । చౌరం మిథ్యావాదినం చ శరణాగతయాయినమ్
ఎప్పుడూ కోపంతో ఉండేవాడు, చెడ్డవాడు, అప్పులో ఉన్నవాడు, వ్యభిచారంతో పుట్టినవాడు, దొంగ, అబద్ధం చెప్పేవాడు, ఆశ్రయం కోరినవారిని వదిలిపెట్టేవాడు — వీరందరూ దోషులు.
మాంసాపహారిణం చైవ బ్రహ్మణం వృషలీపతిమ్ । బ్రాహ్మణీగామిరం శూద్ర ద్విజం వాధుర్షికం తథా
మాంసం తినేవాడు, బ్రాహ్మణుడు తక్కువ జాతి మహిళను పెళ్లి చేసుకున్నవాడు, బ్రాహ్మణుడు శూద్ర మహిళను చేరేవాడు, ద్విజుడు మాంసకట్టు చేసే వాడు — వీరందరూ పాపులు.