శివపూజావిహీనశ్చ బ్రాహ్మణో నరకం వ్రజేత్ । మత్పూజితం ప్రియతమం శివం నిన్దన్తి యే నరాః
శివపూజను నిర్లక్ష్యం చేసే బ్రాహ్మణుడు నరకానికి పోతాడు. నేను ఎంతో ఇష్టపడే, నేను పూజించే శివుని నిందించే వారు—
పచ్యన్తే నిరయే తావద్యావద్వై బ్రహ్మణః శతమ్ । పూజితే శివలిఙ్గే చ యది స్యాత్కేశవాలుకా
—బ్రహ్మదేవుని వంద సంవత్సరాల వరకు నరకంలో పడి బాధపడతారు. శివలింగాన్ని పూజిస్తున్నప్పుడు వెంట్రుకలు లేదా ఇసుక ఉంటే—
స మహాన్ధో వాలుకయా కేశేన యవనో భవేత్ । క్షుద్రో దరిద్రః కృపణో వ్యాధిః స్యాత్కుత్సితే యథా
—అతడు పూర్తిగా అంధుడవుతాడు, లేదా ఆ ఇసుక, వెంట్రుకల వల్ల మ్లేచ్ఛుడవుతాడు; అతడు నీచుడు, దరిద్రుడు, దయనీయుడు, వ్యాధిగ్రస్తుడు, తక్కువగా కనిపించే వాడవుతాడు.
సర్వేభ్యో మానహానిః స్యాజ్జాయతే నీచయోనిషు । సర్వేషు ప్రియపాత్రేషు బ్రహ్మణశ్చ మమ ప్రియః
అతడికి అందరి నుండి గౌరవహాని కలుగుతుంది, తక్కువ జాతుల్లో జన్మిస్తాడు. అన్ని ప్రియమైన వస్తువుల్లో, బ్రహ్మదేవునికి మరియు నాకు ఇష్టమైనవారిలో—
బ్రహ్మణాచ్చ ప్రియా లక్ష్మీః సతతం వక్షసి స్థితా । తతోఽధికా ప్రియా రాధా ప్రియా భక్తాస్తతోఽధికాః
—బ్రహ్మదేవుని వక్షస్సుపై ఎప్పుడూ ఉండే లక్ష్మీదేవి ఎంతో ఇష్టమైనది; ఆమెకంటే రాధాదేవి మరింత ఇష్టమైనది, కానీ నా భక్తులు అందరికంటే ఎక్కువగా నాకు ఇష్టమైనవారు.
తతోఽధికః శంకరో మే నాస్తి మే శంకరాత్ప్రియః । మహాదేవ మహాదేవ మహాదేవేతి వాదిరః
అందరికంటే నాకు శంకరుడు ఎక్కువగా ఇష్టమైనవాడు; శంకరుని కన్నా నాకు ఇష్టమైనవాడు లేడు. ఎవడు 'మహాదేవా, మహాదేవా, మహాదేవా' అని జపిస్తాడో—
పశ్చాద్యామి చ సంతృప్తో నామశ్రవణలోభతః । మనో మే భక్తమూలే చ ప్రాణా రాధాత్మకా ధ్రువమ్
తర్వాత నేను తృప్తిగా ఉన్నా, నా పేరును వినాలనే ఆశతో నా మనసు భక్తిలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. నా ప్రాణమే రాధా స్వరూపంగా నిలిచింది.
ఆత్మా మే శంకరస్థానం శివః ప్రాణాధికశ్చ యః । ఆద్యా నారాయణీ శక్తిః సృష్టిస్థిత్యన్తకానిణీ
నా ఆత్మ శంకరుని నివాసస్థానం, ఆయన నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడు. ఆద్య శక్తి నారాయణి, ఆమె సృష్టి, స్థితి, లయలను నిర్వహిస్తుంది.
కనోమి చ యథా సృష్టిం యయా బ్రహ్మాదిదేవతాః । యయా జయతి విశ్వం చ యయా సృష్టిఃప్రజాయతే
ఆమె వల్లనే నేను సృష్టిని చేయగలుగుతాను, ఆమె వల్లే బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ఉన్నారు, ఆమె వల్లే జగత్తు విజయవంతమవుతుంది, ఆమె వల్లే సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది.
యయా వినా జగన్నాశ్తి మయా దత్తా శివాయ సా । దయా నిద్రా చ క్షుత్తృప్తిస్తృష్ణ శ్రద్ధా క్షమా ధృతిః
ఆమె లేకుండా ఈ జగత్తు ఉండదు. నేను ఆమెను శివునికి ఇచ్చాను. ఆమెే దయ, నిద్ర, ఆకలి తీరుట, దాహం, విశ్వాసం, క్షమ, ధైర్యం.
తుష్టిః పుష్టిస్తథా శాన్తిర్లజ్జాధిదేవతా హి సా । వైసుణ్ఠే సా మహాలక్ష్మీర్గోలోకే రాధికా సతీ
ఆమె తృప్తి, పోషణ, శాంతి, లజ్జకు అధిపతిగా ఉంది. వైకుంఠంలో ఆమె మహాలక్ష్మి, గోలొకంలో రాధికా, సతీ స్వరూపిణి.
మర్త్యే లక్ష్మీశ్చ క్షీరోదే దక్షకన్యా సతీ య సా । సా దుర్గా మేనకాకన్యా దైత్యదుర్గతినాశినీ
భూమిపై ఆమె లక్ష్మి, క్షీరసాగరంలో దక్షుని కుమార్తె సతీ, ఆమె దుర్గ, మేనకా కుమార్తె, దానవుల దుర్గతిని నాశనం చేసేవారు.
స్వర్గలక్ష్మీశ్చ దుర్గా సా శక్రాదీనాం గృహే గృహే । సా వాణీ సా చ సావిత్రీ విద్యాధిష్ఠాతృదేవతా
స్వర్గంలో ఆమె లక్ష్మి, శక్రుడు మొదలైన దేవతల ఇళ్లలో దుర్గ. ఆమె వాణి, సావిత్రి, విద్యకు అధిపతిగా ఉంది.
వహ్నౌ స దాహికాశక్తిః ప్రభాశక్తిశ్చ భాస్కరే । శోభాశక్తిః పూర్ణచన్ద్రే జలే శక్తిశ్చ శీతతా
అగ్నిలో ఆమె కాల్చే శక్తి, సూర్యునిలో కాంతి శక్తి, పూర్ణచంద్రునిలో అందం శక్తి, జలంలో చల్లదనం శక్తిగా ఉంది.
సస్యప్రసూతా శక్తిశ్చ ధారణా చ ధరాసు సా । బ్రాహ్మణ్యశక్తిర్విప్రేషు దేవశక్తిఃసురేషు సా
ఆమె ధాన్యాలను పుట్టించే శక్తి, భూమిలో నిలిపే శక్తి. బ్రాహ్మణుల్లో బ్రాహ్మణ్య శక్తి, దేవతల్లో దైవశక్తిగా ఉంది.
తపస్వినాం తపస్యా కా గృహిణాం గృహదేవతా । ముక్తిశక్తిశ్చ ముక్తానామాశా సాంసారికస్య సా
తపస్సు చేసే వారికి తపస్సే ఆమె, గృహస్తులకు గృహదేవత. ముక్తులకు మోక్షశక్తి, సంసారంలో ఉన్నవారికి ఆశ ఆమె.
మద్భక్తానాం భక్తిశక్తిర్మయి భక్తిప్రదా సదా । నృపాణాం రాజ్యలక్ష్మీశ్చ వణిజాం లభ్యరూపిణీ
నా భక్తుల్లో భక్తి శక్తిగా ఉంది, ఎప్పుడూ నన్ను భజించేందుకు భక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. రాజులకు రాజ్యలక్ష్మి, వ్యాపారులకు లాభస్వరూపిణి.
పరి సంసారసిన్ధూనాం త్రయీతత్త్వా తు తారిణీ । సత్సు సద్బుద్ధిరూపా సా మేధాశక్తిస్వరూపిణీ
త్రయీ తత్త్వంతో సంసారసాగరాన్ని దాటించేది ఆమె. సద్గుణులలో సద్బుద్ధిగా, మేధాశక్తి స్వరూపిణిగా ఉంది.
వ్యాఖ్యాశక్తిః శ్రుతౌ శాస్త్రే దాతృశక్తిశ్చ దాతృషు । క్షత్త్రాదీనాం విప్రభక్తిః పతిభక్తిః సతీసు చ
వేదాల్లో, శాస్త్రాల్లో వివరణ శక్తి ఆమె, దాతల్లో దానం చేసే శక్తి. క్షత్రియాదులలో బ్రాహ్మణ భక్తిగా, సతీలలో భర్త భక్తిగా ఉంది.
ఏవం రూపా చ యా శక్తిర్మయా దత్తా శివాయ సా । ఏవం తే కథితం సర్వం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
ఇలా ఉన్న శక్తిని నేను శివునికి ఇచ్చాను. నీకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాను. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
అథ షట్సప్తతితమోఽధ్యాయః నన్ద ఉవాచ యేషాం చ దర్శనే పుణ్యం పాపం యస్య చ దర్శనే । తత్సర్వ వద సర్వేశ శ్రోతుం కౌతూహరం మమ
నందుడు ఇలా అడిగాడు: ఎవరి దర్శనంతో పుణ్యం కలుగుతుందో, ఎవరి దర్శనంతో పాపం కలుగుతుందో, ఆ సంగతి మొత్తం చెప్పు ప్రభూ. నాకు వినాలనే ఆసక్తి ఉంది.
శ్రీభగవానువాచ సుబ్రాహ్మణానాం తీర్థానాం వైష్ణవానాం చ దర్శనే । దేవతాప్రతిమాదర్శీ తీర్థస్నాయీ భవేన్నరః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: మంచి బ్రాహ్మణులు, తీర్థాలు, వైష్ణవులు, దేవతా విగ్రహాలను దర్శించటం వల్ల మనిషి తీర్థస్నానం చేసినట్లే ఫలితం పొందుతాడు.
సూర్యస్య దర్శనే భక్త్యా మతీనాం దర్శనే తథాః । సంన్యాసినాం యతీనాం చ తథైవ బ్రహ్మచారిణామ్
భక్తితో సూర్యుని దర్శించటం, అలాగే జ్ఞానుల దర్శనం, సంయాసులు, తపస్సు చేసే వారు, బ్రహ్మచారులు వీరి దర్శనం కూడా పుణ్యదాయకం.
భక్త్యా గవాం చ వహ్నీనాం గురూణాం చ విశేషతః । గజేన్ద్రాణాం చ సింహానాం శ్వేతాశ్వానాం తథైవ చ
భక్తితో ఆవులు, అగ్ని, ముఖ్యంగా గురువులను దర్శించటం, అలాగే ఏనుగులు, సింహాలు, తెల్లగుర్రాలు వీటిని చూడటం కూడా శుభదాయకం.
శుకానాం చ పికానాం చ ఖఞ్జనానాం తథైవ చ । హంసానాం చ మయూరాణాం చాషాణాం శఙ్ఖపక్షిణామ్
పచ్చిపక్షులు, కోయిలలు, బల్లపిట్టలు, హంసలు, నెమళ్లు, కాకులు, శంఖపక్షులు వీటిని చూడటం కూడా శుభప్రదం.
వత్సప్రయుక్తధేనూనాసశ్వత్థానాం తథైవ చ । పతిపుత్రవతీనాం చ నరాణాం తీన్థయాయినామ్
పిల్లదూడలు నడిపే ఆవులు, గుర్రములు, భర్తలు, కుమారులు ఉన్న స్త్రీలు, పవిత్రస్థలాలకు వెళ్లే పురుషులు వీరి దర్శనం కూడా మంగళకరం.
ప్రదీపానాం సువర్ణానాం మణీనాం చ విశేషతః । ణుక్తానాం హీరకాణాం చ మాణిక్యానాం మహాశయ
దీపాలు, బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, వజ్రాలు, మాణిక్యాలు వీటిని చూడటం విశేషంగా పుణ్యప్రదం.
తులసీశుక్లపుష్పాణాం దర్శనం పాపనాశమ్ । ఫలాని శుక్లధాన్యాని ఘృతం దధి మధూని చ
తులసి తెలుపు పువ్వులు చూడటం పాపాలను తొలగిస్తుంది; పండ్లు, తెలుపు ధాన్యాలు, నెయ్యి, పెరుగు, తేనె కూడా శుభప్రదం.
పూర్ణకుమ్భం చ లాజాంశ్చ రాజేన్ద్రం దర్పణం జలమ్ । మాలాం చ శుక్లపుష్పాణాం దృష్ట్వా పుణ్యం లభేన్నరః
పూర్తిగా నిండిన కుంభం, లాజలు, అద్దం, నీరు, తెలుపు పువ్వుల మాల వీటిని చూసినవారికి పుణ్యం లభిస్తుంది.
గోరోచనం చ కర్పూరం రజతం చ సరోవరమ్ । పుష్పోద్యానం పుష్పితాం చ దృష్ట్వా పుణ్యం లభేన్నరః
గోరుచన, కర్పూరం, వెండి, సరస్సు, పుష్పాలతో నిండిన తోట వీటిని చూసినవారికి పుణ్యం కలుగుతుంది.