పాకే చ పితృదేవానామధికారో న తద్భవేత్ । యద్గ్రామయాజినామన్నం శూద్రశ్రాద్ధాన్నభోజనమ్
అతడికి పితృదేవతలకు వంట చేయడానికి హక్కు ఉండదు. గ్రామ యాజమానుల ఆహారం, శూద్ర శ్రాద్ధ భోజనం తినడం కూడా నిషిద్ధం.
భుక్త్వా చ నరకం యాతి యావచ్చన్ద్రదివాకరౌ । శూద్రాణాం శ్రాద్ధదివసే తదన్నం భుఞ్జతే ద్ధిజాః
అలాంటి ఆహారం తిన్నవారు చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంత కాలం నరకంలో ఉంటారు. శూద్ర శ్రాద్ధ దినాన బ్రాహ్మణులు ఆహారం తింటే ఇదే ఫలితం.
కుమ్భీపాకే చ పచ్యన్తే యావద్వై బ్రహ్మణః శతమ్ । యః శూద్రేణాభ్యనుజ్ఞాతో భుఙ్క్తే శ్రాద్ధదినేఽన్యతః
బ్రహ్మదేవుని వంద సంవత్సరాల పాటు వారు కుంభీపాక నరకంలో ఉడికించబడతారు. శూద్రుడు అనుమతిచ్చి, శ్రాద్ధ దినాన ఎక్కడైనా తినేవారు కూడా ఇదే దుస్థితిని పొందుతారు.
సురాపీతి స విజ్ఞేయః సర్వధర్మబహిష్కృతః । అసిజీవీ మషీజీవీ దేవలో వృషవాహకః
అతడు మద్యపానికుడిగా, అన్ని ధర్మాలనుండి బహిష్కృతుడిగా పరిగణించాలి. కత్తితో జీవనం సాగించేవాడు, ముద్రతో జీవించే వాడు, దేవాలయ పూజారి, ఎద్దును నడిపేవాడు — వీరందరికీ ఇదే వర్తిస్తుంది.
శూద్రాణాం శవదాహీ చ యో హి శూద్రాపతిద్ధిజః । స శూద్రవద్వహిష్కార్యస్తదన్నం విట్సమం సతామ్
శూద్రుల శవాన్ని దహనం చేసే బ్రాహ్మణుడు లేదా శూద్రులకు నాయకుడైనవాడు, శూద్రుడిలా బహిష్కరించాలి. అలాంటి ఆహారం సద్గుణులకి మలంతో సమానం.
నోపతిష్ఠతి యః పూర్వాం నోపాస్తే యస్తు పశ్చిమామ్ । స శూద్రవద్బహిష్కార్యః సవంస్మాద్ద్విజకర్మణః ।। ౭౦ సంధ్యాహీనోఽశుచిర్నిత్యమనర్హః సర్వకర్మసు । యదహ్నాకురుతే కర్మ న తస్య ఫలభాగ్భవేత్
ఉదయం సంధ్య, సాయంత్ర సంధ్య చేయని వాడు, బ్రాహ్మణ కర్తవ్యాలనుండి శూద్రుడిలా బహిష్కరించాలి. సంధ్యావందనం లేని వాడు ఎప్పుడూ అపవిత్రుడు, ఏ కార్యానికీ అర్హుడు కాదు. ఆ రోజు చేసిన పనులకు ఫలితం ఉండదు.
వామమన్త్రోపాసకశ్చ బ్రాహ్మాణో నరకం వ్రజేత్ । నదీగర్భే చ గర్తే చ దృక్షమూలే జలాన్తికే
ఎడమవైపు మంత్రాలతో పూజ చేసే బ్రాహ్మణుడు నరకానికి వెళ్తాడు. నదిలో, గుంతలో, చెట్టు వేరులో, నీటి దగ్గర మలవిసర్జన చేసినవాడికీ ఇదే ఫలితం.
దేవాన్తికే సస్యభూమౌ పురీషం నోత్సృజేద్బుధః । వల్మీకమూషకోత్ఖాతాం మృదమన్తర్జలాం తథా
దేవతల దగ్గర, పంట పొలంలో, పుట్టలో, ఎలుక బిల్లులో, మురికి నీటిలో మలవిసర్జన చేయకూడదు.
శౌచావశిష్టాం గేహాచ్చ నాఽఽదద్యాల్లేపసంభవామ్ । అన్తఃప్రాణిపిపీల్యాం చ హలోత్ఖాతాం వ్రజేశ్వర
వ్రజేశ్వరా, శౌచానికి మిగిలిన మట్టిని, ఇంట్లో అపవిత్రమైన మట్టిని, లోపల పురుగులు ఉన్న మట్టిని, లేదా కలపతో త్రవ్విన మట్టిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తీసుకోకూడదు.
ఆలవాలోత్థితాం చైవ సస్యక్షేత్రోత్థితాం తథా । వృక్షమూలోత్థితాం నన్ద నదీగర్భోత్థితాం తథా
నందా, గడ్డి మొలిచిన మట్టిని, పంట పొలాల మట్టిని, చెట్టు వేరుల దగ్గర మట్టిని, నది అడుగున ఉన్న మట్టిని కూడా తీసుకోకూడదు.
పరిత్యజేన్మృదస్త్వేతాః సకలాః శౌచసాధనే । కూష్మాణ్డఘాతికా యా స్త్రీ దీవనిర్వాణకః పుమాన్
శౌచానికి ఈ రకమైన మట్టిని పూర్తిగా వదిలేయాలి. అలాగే, గుమ్మడికాయలు నూరే మహిళ, దీపం ఆర్పే పురుషుడు—
సప్తజన్మ భవేద్రోగీ దరిద్రో జన్మజన్మని । ప్రదీపం శివలిఙ్గంచ శాలగ్రామం మణింతథా
—వారు ఏడు జన్మలు వ్యాధిగ్రస్తులుగా, ప్రతి జన్మలో దరిద్రులుగా ఉంటారు. దీపాన్ని, శివలింగాన్ని, శాలగ్రామ శిలను, రత్నాన్ని వదిలేయకూడదు—
ప్రతిమాం యజ్ఞసూత్రం చ సువర్ణ శఙ్ఖమేవ చ । హీరకం చ తథా ముక్తాం గోమూత్రం గోమయం ఘృతమ్
—మూర్తిని, యజ్ఞసూత్రాన్ని, బంగారాన్ని, శంఖాన్ని, వజ్రాన్ని, ముత్యాన్ని, ఆవుపిసిని, ఆవు పేడను, నెయ్యిని కూడా వదిలేయకూడదు.
శాలగ్రామశిలాతోయం భూమౌ త్యక్త్వా వ్రజేదధః । దరిద్రః కృపణః కుష్ఠీ వంశహీనోఽప్యభార్యకః
శాలగ్రామ శిల నుంచి తీసిన నీటిని నేలపై వదిలేస్తే, అతడు నరకానికి పోతాడు; దరిద్రుడు, దయనీయుడు, కుష్టురోగి, వంశహీనుడు, భార్య లేనివాడవుతాడు.
భూమిహీనః ప్రజాహీనో బన్ధుహీనశ్చ కుత్సితః । అన్ధః పఙ్గుర్వా ఖర్వశ్చ ఖఞ్జశ్చైవాఙ్గహీనకః
అతడు భూమిలేనివాడవుతాడు, సంతానంలేనివాడవుతాడు, బంధువులేనివాడవుతాడు, అందరూ తక్కువగా చూసేవాడవుతాడు; అంధుడు, లంగడు, చిన్నవాడు, ముడతలు పడ్డవాడు, అవయవాలు లేనివాడవుతాడు.
భవేత్కమేణ పాపీ స హ్యేతాన్భూమౌ త్యజేతు యః । దివసే సంధ్యయోర్నిద్రాం స్త్రీసంభోగం కరోతి యః
ఈ వస్తువులను నేలపై వదిలేవాడు క్రమంగా పాపిష్టుడవుతాడు. సంధ్యాకాలాల్లో నిద్రపోయేవాడు లేదా స్త్రీతో సంభోగించేవాడు—
సప్తజన్మ భవేద్రోగీ దరిద్రః సప్తజన్మసు । ఉదితే జగతీనాథే యః కుర్యాద్దన్తధావనమ్
—ఏడు జన్మలు వ్యాధిగ్రస్తుడవుతాడు, ఏడు జన్మలు దరిద్రుడవుతాడు. లోకనాధుడు ఉదయించేటప్పుడు ఎవడు పళ్ళు తోముతాడో—
స పాపిష్ఠః కథం బ్రూతే పూజయామి జనార్దనమ్ । మృద్భస్మగోసకృత్విణ్డైస్తథా బాలుకయాఽపి వా
—అటువంటి గొప్ప పాపిష్టుడు, 'నేను జనార్దనుడిని పూజిస్తున్నాను' అని ఎలా చెప్పగలడు? మట్టితోనైనా, బస్మతోనైనా, ఆవుపేడతోనైనా, ఇసుకతోనైనా—
కృత్వా లిఙ్కం సకృత్పూజయ వసేత్కల్పశతం దివి । సహస్రపూజనాత్సోఽపి లభతే వాఞ్ఛితం ఫలమ్
—ఒకసారి లింగాన్ని తయారు చేసి పూజిస్తే, వంద కల్పాలు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు; వెయ్యి సార్లు పూజిస్తే, తాను కోరిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
లక్షం చ పూజయేద్యస్తు శివత్వం లభతే ధ్రువమ్ । జీవన్ముక్తో భవేద్విప్రో లిఙ్గమభ్యర్చయేతు యః
ఎవరైనా లక్షసార్లు పూజిస్తే, ఖచ్చితంగా శివత్వాన్ని పొందుతాడు. లింగాన్ని పూజించే బ్రాహ్మణుడు జీవన్ముక్తుడవుతాడు.
శివపూజావిహీనశ్చ బ్రాహ్మణో నరకం వ్రజేత్ । మత్పూజితం ప్రియతమం శివం నిన్దన్తి యే నరాః
శివపూజను నిర్లక్ష్యం చేసే బ్రాహ్మణుడు నరకానికి పోతాడు. నేను ఎంతో ఇష్టపడే, నేను పూజించే శివుని నిందించే వారు—
పచ్యన్తే నిరయే తావద్యావద్వై బ్రహ్మణః శతమ్ । పూజితే శివలిఙ్గే చ యది స్యాత్కేశవాలుకా
—బ్రహ్మదేవుని వంద సంవత్సరాల వరకు నరకంలో పడి బాధపడతారు. శివలింగాన్ని పూజిస్తున్నప్పుడు వెంట్రుకలు లేదా ఇసుక ఉంటే—
స మహాన్ధో వాలుకయా కేశేన యవనో భవేత్ । క్షుద్రో దరిద్రః కృపణో వ్యాధిః స్యాత్కుత్సితే యథా
—అతడు పూర్తిగా అంధుడవుతాడు, లేదా ఆ ఇసుక, వెంట్రుకల వల్ల మ్లేచ్ఛుడవుతాడు; అతడు నీచుడు, దరిద్రుడు, దయనీయుడు, వ్యాధిగ్రస్తుడు, తక్కువగా కనిపించే వాడవుతాడు.
సర్వేభ్యో మానహానిః స్యాజ్జాయతే నీచయోనిషు । సర్వేషు ప్రియపాత్రేషు బ్రహ్మణశ్చ మమ ప్రియః
అతడికి అందరి నుండి గౌరవహాని కలుగుతుంది, తక్కువ జాతుల్లో జన్మిస్తాడు. అన్ని ప్రియమైన వస్తువుల్లో, బ్రహ్మదేవునికి మరియు నాకు ఇష్టమైనవారిలో—
బ్రహ్మణాచ్చ ప్రియా లక్ష్మీః సతతం వక్షసి స్థితా । తతోఽధికా ప్రియా రాధా ప్రియా భక్తాస్తతోఽధికాః
—బ్రహ్మదేవుని వక్షస్సుపై ఎప్పుడూ ఉండే లక్ష్మీదేవి ఎంతో ఇష్టమైనది; ఆమెకంటే రాధాదేవి మరింత ఇష్టమైనది, కానీ నా భక్తులు అందరికంటే ఎక్కువగా నాకు ఇష్టమైనవారు.
తతోఽధికః శంకరో మే నాస్తి మే శంకరాత్ప్రియః । మహాదేవ మహాదేవ మహాదేవేతి వాదిరః
అందరికంటే నాకు శంకరుడు ఎక్కువగా ఇష్టమైనవాడు; శంకరుని కన్నా నాకు ఇష్టమైనవాడు లేడు. ఎవడు 'మహాదేవా, మహాదేవా, మహాదేవా' అని జపిస్తాడో—
పశ్చాద్యామి చ సంతృప్తో నామశ్రవణలోభతః । మనో మే భక్తమూలే చ ప్రాణా రాధాత్మకా ధ్రువమ్
తర్వాత నేను తృప్తిగా ఉన్నా, నా పేరును వినాలనే ఆశతో నా మనసు భక్తిలో నిమగ్నమై ఉంటుంది. నా ప్రాణమే రాధా స్వరూపంగా నిలిచింది.
ఆత్మా మే శంకరస్థానం శివః ప్రాణాధికశ్చ యః । ఆద్యా నారాయణీ శక్తిః సృష్టిస్థిత్యన్తకానిణీ
నా ఆత్మ శంకరుని నివాసస్థానం, ఆయన నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడు. ఆద్య శక్తి నారాయణి, ఆమె సృష్టి, స్థితి, లయలను నిర్వహిస్తుంది.
కనోమి చ యథా సృష్టిం యయా బ్రహ్మాదిదేవతాః । యయా జయతి విశ్వం చ యయా సృష్టిఃప్రజాయతే
ఆమె వల్లనే నేను సృష్టిని చేయగలుగుతాను, ఆమె వల్లే బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ఉన్నారు, ఆమె వల్లే జగత్తు విజయవంతమవుతుంది, ఆమె వల్లే సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది.
యయా వినా జగన్నాశ్తి మయా దత్తా శివాయ సా । దయా నిద్రా చ క్షుత్తృప్తిస్తృష్ణ శ్రద్ధా క్షమా ధృతిః
ఆమె లేకుండా ఈ జగత్తు ఉండదు. నేను ఆమెను శివునికి ఇచ్చాను. ఆమెే దయ, నిద్ర, ఆకలి తీరుట, దాహం, విశ్వాసం, క్షమ, ధైర్యం.