గలత్కుష్ఠం చ వృషలం నగ్నం చ సుక్తసూర్ధచమ్ । అతీవ రూపటం విప్రం చ శపన్తం గురుమీదృశామ్
చర్మ వ్యాధితో బాధపడుతున్నవారిని, నీచుడిని, నగ్నంగా జటలు వేసుకున్నవారిని, అతి భయంకరమైన రూపం గల బ్రాహ్మణుడిని, గురువును దూషిస్తున్నవారిని చూశాడు.
అతీవరుష్టం భిక్షుం చ యోగినం వైష్ణవం నరమ్ । ఏవం దృష్ట్వా సముత్థాయ కథయామాస మాతరమ్
చాలా కోపంగా ఉన్న భిక్షుకుడిని, యోగిని, వైష్ణవుని, ఒక మనిషిని చూశాడు. ఇవన్నీ చూసి లేచి తల్లితో చెప్పాడు.
పితరం భ్రాతరం పత్నీం రుదతీం ప్రేమవిహ్వలమ్
తండ్రిని, అన్నను, భార్యను—all ప్రేమతో ఏడుస్తూ ఉన్నవారిని చూశాడు.
మల్లసైన్యం చ యోద్ధారం కారయామాస మఙ్గలమ్ । సభాం చ కారయామాస పుణ్యం స్వస్త్యయనం శివమ్
మల్లయోధులను, యోధులను కూడగట్టి, శుభకార్యాలు చేయించాడు. పుణ్యమైన, మంగళకరమైన సభను ఏర్పాటు చేశాడు.
యత్నేన యోజయామాస యోగే యుక్తం పురోహితమ్ । ఉవాస మఞ్చకే రమ్యే ధృత్వా ఖడ్గం విలక్షణమ్
ఆ యోగంలో లీనమైన పురోహితుడిని శ్రమతో అందంగా అలంకరించిన మంచంపై కూర్చోబెట్టి, అతని చేతిలో విశేషమైన ఖడ్గాన్ని పెట్టాడు.
రణే నియోజయామాస యోద్ధారం యుద్ధకోవిదమ్ । వాసయామాస రాజేన్ద్రాన్బ్రాహ్మణాంశ్చ మునీశ్వరాన్
పోరాటంలో నిపుణుడైన యోధుడిని యుద్ధానికి నియమించి, రాజులను, గొప్ప బ్రాహ్మణులను, మహర్షులను సదుపాయంగా ఉంచాడు.
బ్రాహ్మణాశ్చ సుహృద్వర్గాన్ధర్మిష్ఠాన్రణకోవిదాన్ । అథాఽఽజగమ గోవిన్దో రామేణ సహ నారద
బ్రాహ్మణులను, స్నేహితులను, ధర్మంలో నిలిచిన యోధులను సత్కరించాడు. అంతలో గోవిందుడు రాముడితో, నారదునితో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
మహేశస్య ధనుర్మధ్యం బభఞ్జ తత్ర లీలయా । శబ్దేన తస్య మథురా బధిరా చ బభూవ హ
అక్కడ మహేశుని ధనుస్సును మధ్యలో ఆటగా విరిచాడు. ఆ ధ్వనితో మథురా నగరం మొత్తం చెవులు మూసుకుపోయినట్టు అయింది.
విషాదం ప్రాప కంసశ్చ ముదం చ దేవకీసుతః । ఉపస్థితః సభామద్ధే గజం మల్లం నిహత్య చ
కంసుడు నిరాశతో నిండిపోయాడు, దేవకీపుత్రుడు ఆనందంతో ఉప్పొంగాడు. సభలోకి ప్రవేశించి, ఏనుగును, మల్లయోధునిని సంహరించాడు.
యథా హృత్పద్మమధ్యస్థం తాదృశం బహిరేవ చ । రాజేన్ద్రరూపం రాజానః శాస్తారం దణ్డధారిణా మ్
హృదయపద్మంలో ఉన్నట్టే, బయట కూడా అలానే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. రాజులు ఆయనను శిక్షాధికారిగా, పాలకుడిగా చూశారు.
పితా మాతా దుగ్ధముఖం స్తనాన్ధం బాలకం యథా । కామిన్యః కోటికన్దర్పలీలాలావప్యధారిణమ్
తల్లిదండ్రులు పాలుతాగే, చూపు లేని చిన్నవాడికి ఎలా ఉంటారో, అలాగే మహిళలకు కోటికందర్పుల లీలలను కలిగిన ప్రియుడిగా కనిపించాడు.
కంసశ్చ కాలపురుషం వైరిణం తస్య బాన్ధవాః । మల్లా మృత్యుప్రదం చైవ ప్రాణతుల్యం చ యాదవాః
కంసుడు ఆయనను కాలపురుషుడిగా, శత్రువుగా చూశాడు; అతని బంధువులు కూడా అలాగే చూశారు. మల్లయోధులు మరణదాతగా, యాదవులు ప్రాణప్రియుడిగా చూశారు.
నమస్కృత్య మునీన్విప్రాన్పితరం మాతరం గురుమ్ । జగామ మఞ్చకామ్యాశం హస్తే కృత్వా సుదర్శనమ్
మహర్షులను, బ్రాహ్మణులను, తండ్రిని, తల్లిని, గురువును నమస్కరించి, చేతిలో సుదర్శనం పట్టుకొని మంచం వైపు వెళ్లాడు.
దృష్టావా భక్తం భక్తబన్ధుః కృపయా చ కృపానిధిః । ఆకృష్య మఞ్చకాత్కంకం జఘాన లీలయా మునే
తన భక్తుడిని చూసి, భక్తులకు మిత్రుడైన కృపాసముద్రుడు, దయతో కంసును మంచం మీద నుంచి లాగి, ఆటగా సంహరించాడు, ఓ మునీ!
రాజా దదర్శ విశ్వం చ సర్వం కృష్ణమయం పరమ్ । పురతో రత్నయానం చ హీరకాహారభూషితమ్
రాజు మొత్తం విశ్వాన్ని, అన్నీ కృష్ణమయం అయినట్లు చూశాడు. తన ముందర వజ్రాల హారంతో అలంకరించిన రత్నరథాన్ని చూశాడు.
యయౌ విష్ణుపదం స్ఫీతో దిబ్యరూపం విధాయ చ । తేజో వివేశ పరమం కృష్ణపాదామ్బుజే మునే
అతడు దివ్యమైన రూపాన్ని ధరించి, విష్ణుపదాన్ని చేరాడు. అతని తేజస్సు పరమమైన కృష్ణపాదపద్మంలో లీనమైంది, ఓ మునీ!
నివృత్య తస్య సత్కారం బ్రాహ్మణేమ్యో ధరం దదౌ । దదౌ రాజ్యం రాజఛత్రముగ్రసేనాయ ధీమతే
అతనికి యథావిధిగా గౌరవం చేసి, భూమిని బ్రాహ్మణులకు అప్పగించాడు. రాజ్యం, రాజఛత్రాన్ని ధీరుడైన ఉగ్రసేనునికి ఇచ్చాడు.
స బభూవ నృపేన్ద్రశ్చ చన్ద్రవంశసముద్భవః । విలలాప కంసమాతా పత్నీవర్గశ్చ తత్పితా
చంద్రవంశంలో పుట్టిన ఆ రాజు స్థిరపడ్డాడు. కంసుని తల్లి, అతని భార్యలు, తండ్రి—allరు విలపించారు.
బాన్ధవా మాతృవర్గశ్చ భగినీ భ్రాతృకామినీ । దర్శనం దేహి రాజేన్ద్ర సముత్తిష్ఠ నృపాసనే
బంధువులు, తల్లులు, అక్కచెల్లెళ్లు, అన్నదమ్ములు, ప్రియులు—అందరూ: 'ఓ రాజేంద్రా! మాకు నీ దర్శనం ఇవ్వు, రాజాసనంపై లేవు!' అని విలపించారు.
రాజ్యం రక్ష ధనం రక్ష బాన్ధవం బలమేవ చ । క్వ యాసి బాన్ధవాన్హిత్వా త్వమనాథాన్మహాబల
'రాజ్యాన్ని రక్షించు, ధనాన్ని కాపాడు, బంధువులను, బలాన్ని కాపాడు. ఓ మహాబలుడా! బంధువులను వదిలేసి ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?' అని ఏడ్చారు.
బ్రహ్మాదిస్తమ్బపర్యన్తమసంఖ్యం విశ్వమేవ చ । సర్వం చరాచరాధారం యః సృజత్యేవ లీలయా
బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు లెక్కలేనన్ని లోకాలను, చరాచర సమస్తాన్ని, ఆటగా సృష్టించేవాడు ఎవరో—
బ్రహ్మేశశేషధర్మాశ్చ దినేశశ్చ గణేశ్వరః । మునీన్ద్రవర్గో దేవేన్ద్రో ధ్యాయతే యమహర్నిశమ్
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, శేషుడు, ధర్ముడు, సూర్యుడు, వినాయకుడు, మహర్షులు, దేవేంద్రుడు—వారు అందరూ రాత్రింబవళ్ళు ఆయనను ధ్యానిస్తారు.
వేదాః స్తుపన్తి యం కృష్ణం స్తౌతి భీతా సరస్వతీ । స్తౌతి యం ప్రకృతిర్హృష్టా ప్రాకృతం ప్రకృతేః పరమ్
వేదాలు శ్రీకృష్ణుని స్తుతిస్తాయి, సరస్వతి భయంతో ఆయనను ప్రణమిస్తుంది, ప్రకృతి ఆనందంతో ఆయనను పొగిడుతుంది. ఆ శ్రీకృష్ణుడు ప్రకృతికి అతీతుడు, సర్వకారణుడు.
స్వేచ్ఛామయం నిరీహం చ నిర్గుణం చ నిరఞ్జనమ్ । పరాత్పరతరం బ్రహ్మ పరమాత్మానమీశ్వరమ్
ఆయన తన ఇష్టానుసారం ప్రబలుడు, ఎటువంటి కోరికలేని వాడు, గుణరహితుడు, మలినతలేని వాడు, పరమాత్మ, పరమాత్మకన్నా గొప్పవాడు, సర్వాధికుడు, పరమేశ్వరుడు.
నిత్యం జ్యోతిఃస్వరూపం చ భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్ । నిత్యానన్దం చ నిత్యం చ నిత్యమక్షరవిగ్రహమ్
ఆయన ఎప్పటికీ వెలుగుగా ఉంటాడు, భక్తులకు అనుగ్రహరూపుడు, నిత్యానందమూర్తి, శాశ్వతుడు, ఎప్పటికీ క్షయించని రూపాన్ని కలవాడు.
సోఽవతీర్ణోం హి భగవాన్భారావతరణాయ చ । గోపాలబాలవేషశ్చ మాయేశో మాయయా ప్రభుః
ఆ భగవంతుడు భూమిపైన భారాన్ని తీయడానికి గోపబాలుడి రూపంలో అవతరించాడు. ఆయన మాయకు అధిపతి, మాయను తన శక్తిగా ఉపయోగించేవాడు.
స యం హన్తి చ సర్వేశో రక్షితా తస్య కః పుమాన్ । స యం రక్షతి సర్వాత్మా తస్య హన్తా న కోఽపి చ
సర్వలోకాధిపతి ఎవ్వరిని సంహరిస్తే, వారిని ఎవరు కాపాడగలరు? అంతే కాదు, సర్వాంతర్యామి ఎవ్వరిని కాపాడితే, వారిని ఎవ్వరూ హానిచేయలేరు.
ఇత్యేవముక్త్వా సర్వశ్చ విరరామ మహామునే । బ్రాహ్మణాన్భోజయామాస తేభ్యః సర్వం ధనం దదౌ
ఇలా అన్న తర్వాత అందరూ మౌనంగా నిలిచారు. ఆయన బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి, వారికి తన సంపద అంతటినీ ఇచ్చాడు.
భగవానపి సర్వాత్మా జగామ పితురన్తికమ్ । ఛిత్తవా చ లోహనిగడం తయోర్మోక్షం చకార సః
అంతటే భగవంతుడు, సర్వాంతర్యామి, తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లి, ఇరువురి ఇనుప గొలుసులను విరగదీసి వారిని విముక్తులను చేశాడు.
ననామ దణ్డవద్భమౌ మాతరం పితరం తథా । తుష్టావ భక్త్తయా దేవేశో భక్తినమ్రాత్మకంధరః
ఆయన భూమిపై దండవతంగా తల్లి తండ్రులకు నమస్కరించాడు. దేవతల అధిపతి అయిన ఆయన, భక్తితో మనసు వంచి, తల్లిదండ్రులను స్తుతించాడు.