భగవానపి తత్రైవ క్షణం స్థిత్వా స్వమన్దిరమ్ । జగామ యత్ర నన్దశ్చ సానన్దో నన్దనన్దనః
భగవంతుడు అక్కడ కొంతసేపు ఉండి, తన ఇంటికి వెళ్లాడు. అక్కడ నందుడు, ఆనందంగా ఉన్న నందుని కుమారుడు ఉన్నారు.
అథ కంసో నిశాయాం చ నిద్రాయాం భయవిహ్వలః । దదర్శ దుఃఖదుఃస్వప్నమాత్మనో మృత్యుసూచకమ్
అదే సమయంలో కంసుడు రాత్రిపూట భయంతో నిద్రలో ఉండగా, తన మరణాన్ని సూచించే భయంకరమైన చెడు కలను చూశాడు.
దదర్శ సూర్యం భూమిస్థం చతుఃఖణ్డం నభశ్చ్యుతమ్ । దశఖణ్డే చన్ద్రబిమ్బం భూమిస్థం ఖాచ్చ్యుతం మునే
అతడు భూమిపై పడిపోయిన సూర్యుడిని, నాలుగు ముక్కలుగా విభజించబడినదాన్ని, పది ముక్కలుగా విరిగిన చంద్రబింబాన్ని భూమిపై పడిపోయినదిగా చూశాడు.
పురుషాన్వికృతాకారాన్రజ్జుహస్తాన్దిగమ్బరాన్ । విధవాం శూద్రపత్నీం చ నగ్నాం చ చ్ఛిన్ననాసికామ్
వింత రూపాలతో, చేతుల్లో కట్టులు పట్టుకున్న, నగ్నంగా ఉన్న పురుషులను, వితంతువును, శూద్రుని భార్యను, ముక్కబడ్డ ముక్కుతో నగ్నంగా ఉన్నవారిని చూశాడు.
హసన్తీం చూర్ణతిలకాం శ్వేతకృష్ణోచ్చమూర్ధజామ్ । ఖడ్గఖర్పరహస్తాం చ లోలజిహ్వాం చ బిభ్రతీమ్
పొడి చందనపు బొట్టు పెట్టుకున్న, తెలుపు నలుపు జుట్టుతో, చేతిలో ఖడ్గం, ఖపాలాన్ని పట్టుకుని, నోరు తిప్పుతూ నవ్వుతున్న ఒక స్త్రీని చూశాడు.
రుణ్డమాలాసమాయుక్తాం గర్దభం మహిషం వృషమ్ । భల్లూకం సూకరం కాకం గృధ్రం కహ్కం చ వానరమ్
తలలు కోసిన మాల ధరించినవారిని, తోడిక్కు, మహిషం, ఎద్దు, జింక, పంది, కాకి, గద్ద, గుడ్లగూబ, కోతి వంటి జంతువులతో కూడినవారిని చూశాడు.
విరజం కుక్కురం నక్రం శృగాలం భస్మపుఞ్జకమ్ । అస్థిరాశిం తాలఫలం కేశం కార్పాసముల్బణమ్
కుక్క, మొసలి, నక్క, బూడిద ముద్ద, ఎముకల గుట్ట, తాటి పండు, జుట్టు, ముదురు పత్తి వంటి వాటిని చూశాడు.
నిర్వాణాఙ్గారమిల్కాం చ శవం సర్త్యం చితాశ్రితమ్ । కులాలతైలకారాణాం చక్రం వక్రం కపర్దకమ్
ఆవిరైపోయిన బొగ్గు, పాలను, చితపై ఉంచిన శవాన్ని, మడమ తిరిగిన కుండలు, నూనె గిన్నెలు, గడగడల చిప్పను చూశాడు.
శ్మశానం దగ్ధకాష్ఠం చ శుష్కకాష్ఠం కుణం తృణామ్ । గచ్ఛన్తం చ కబన్ధం చ నదన్తం మృతమస్తకమ్
శ్మశానం, కాలిన దండు, పొడి దండు, గడ్డి గుట్ట, తల లేని శరీరం నడుస్తూ, మృత తల అరుస్తూ ఉన్న దృశ్యాలను చూశాడు.
దగ్ధస్థానం భస్మయుతం తడాగం జలవర్జితమ్ । దగ్ధమత్స్యం చ లోహం చ నిర్వాణదగ్ధకాననమ్
కాలిన స్థలం, బూడిదతో నిండినదాన్ని, నీరు లేని చెరువును, కాలిన చేపను, ఇనుమును, పూర్తిగా కాలిపోయిన అడవిని చూశాడు.
గలత్కుష్ఠం చ వృషలం నగ్నం చ సుక్తసూర్ధచమ్ । అతీవ రూపటం విప్రం చ శపన్తం గురుమీదృశామ్
చర్మ వ్యాధితో బాధపడుతున్నవారిని, నీచుడిని, నగ్నంగా జటలు వేసుకున్నవారిని, అతి భయంకరమైన రూపం గల బ్రాహ్మణుడిని, గురువును దూషిస్తున్నవారిని చూశాడు.
అతీవరుష్టం భిక్షుం చ యోగినం వైష్ణవం నరమ్ । ఏవం దృష్ట్వా సముత్థాయ కథయామాస మాతరమ్
చాలా కోపంగా ఉన్న భిక్షుకుడిని, యోగిని, వైష్ణవుని, ఒక మనిషిని చూశాడు. ఇవన్నీ చూసి లేచి తల్లితో చెప్పాడు.
పితరం భ్రాతరం పత్నీం రుదతీం ప్రేమవిహ్వలమ్
తండ్రిని, అన్నను, భార్యను—all ప్రేమతో ఏడుస్తూ ఉన్నవారిని చూశాడు.
మల్లసైన్యం చ యోద్ధారం కారయామాస మఙ్గలమ్ । సభాం చ కారయామాస పుణ్యం స్వస్త్యయనం శివమ్
మల్లయోధులను, యోధులను కూడగట్టి, శుభకార్యాలు చేయించాడు. పుణ్యమైన, మంగళకరమైన సభను ఏర్పాటు చేశాడు.
యత్నేన యోజయామాస యోగే యుక్తం పురోహితమ్ । ఉవాస మఞ్చకే రమ్యే ధృత్వా ఖడ్గం విలక్షణమ్
ఆ యోగంలో లీనమైన పురోహితుడిని శ్రమతో అందంగా అలంకరించిన మంచంపై కూర్చోబెట్టి, అతని చేతిలో విశేషమైన ఖడ్గాన్ని పెట్టాడు.
రణే నియోజయామాస యోద్ధారం యుద్ధకోవిదమ్ । వాసయామాస రాజేన్ద్రాన్బ్రాహ్మణాంశ్చ మునీశ్వరాన్
పోరాటంలో నిపుణుడైన యోధుడిని యుద్ధానికి నియమించి, రాజులను, గొప్ప బ్రాహ్మణులను, మహర్షులను సదుపాయంగా ఉంచాడు.
బ్రాహ్మణాశ్చ సుహృద్వర్గాన్ధర్మిష్ఠాన్రణకోవిదాన్ । అథాఽఽజగమ గోవిన్దో రామేణ సహ నారద
బ్రాహ్మణులను, స్నేహితులను, ధర్మంలో నిలిచిన యోధులను సత్కరించాడు. అంతలో గోవిందుడు రాముడితో, నారదునితో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు.
మహేశస్య ధనుర్మధ్యం బభఞ్జ తత్ర లీలయా । శబ్దేన తస్య మథురా బధిరా చ బభూవ హ
అక్కడ మహేశుని ధనుస్సును మధ్యలో ఆటగా విరిచాడు. ఆ ధ్వనితో మథురా నగరం మొత్తం చెవులు మూసుకుపోయినట్టు అయింది.
విషాదం ప్రాప కంసశ్చ ముదం చ దేవకీసుతః । ఉపస్థితః సభామద్ధే గజం మల్లం నిహత్య చ
కంసుడు నిరాశతో నిండిపోయాడు, దేవకీపుత్రుడు ఆనందంతో ఉప్పొంగాడు. సభలోకి ప్రవేశించి, ఏనుగును, మల్లయోధునిని సంహరించాడు.
యథా హృత్పద్మమధ్యస్థం తాదృశం బహిరేవ చ । రాజేన్ద్రరూపం రాజానః శాస్తారం దణ్డధారిణా మ్
హృదయపద్మంలో ఉన్నట్టే, బయట కూడా అలానే ప్రత్యక్షమయ్యాడు. రాజులు ఆయనను శిక్షాధికారిగా, పాలకుడిగా చూశారు.
పితా మాతా దుగ్ధముఖం స్తనాన్ధం బాలకం యథా । కామిన్యః కోటికన్దర్పలీలాలావప్యధారిణమ్
తల్లిదండ్రులు పాలుతాగే, చూపు లేని చిన్నవాడికి ఎలా ఉంటారో, అలాగే మహిళలకు కోటికందర్పుల లీలలను కలిగిన ప్రియుడిగా కనిపించాడు.
కంసశ్చ కాలపురుషం వైరిణం తస్య బాన్ధవాః । మల్లా మృత్యుప్రదం చైవ ప్రాణతుల్యం చ యాదవాః
కంసుడు ఆయనను కాలపురుషుడిగా, శత్రువుగా చూశాడు; అతని బంధువులు కూడా అలాగే చూశారు. మల్లయోధులు మరణదాతగా, యాదవులు ప్రాణప్రియుడిగా చూశారు.
నమస్కృత్య మునీన్విప్రాన్పితరం మాతరం గురుమ్ । జగామ మఞ్చకామ్యాశం హస్తే కృత్వా సుదర్శనమ్
మహర్షులను, బ్రాహ్మణులను, తండ్రిని, తల్లిని, గురువును నమస్కరించి, చేతిలో సుదర్శనం పట్టుకొని మంచం వైపు వెళ్లాడు.
దృష్టావా భక్తం భక్తబన్ధుః కృపయా చ కృపానిధిః । ఆకృష్య మఞ్చకాత్కంకం జఘాన లీలయా మునే
తన భక్తుడిని చూసి, భక్తులకు మిత్రుడైన కృపాసముద్రుడు, దయతో కంసును మంచం మీద నుంచి లాగి, ఆటగా సంహరించాడు, ఓ మునీ!
రాజా దదర్శ విశ్వం చ సర్వం కృష్ణమయం పరమ్ । పురతో రత్నయానం చ హీరకాహారభూషితమ్
రాజు మొత్తం విశ్వాన్ని, అన్నీ కృష్ణమయం అయినట్లు చూశాడు. తన ముందర వజ్రాల హారంతో అలంకరించిన రత్నరథాన్ని చూశాడు.
యయౌ విష్ణుపదం స్ఫీతో దిబ్యరూపం విధాయ చ । తేజో వివేశ పరమం కృష్ణపాదామ్బుజే మునే
అతడు దివ్యమైన రూపాన్ని ధరించి, విష్ణుపదాన్ని చేరాడు. అతని తేజస్సు పరమమైన కృష్ణపాదపద్మంలో లీనమైంది, ఓ మునీ!
నివృత్య తస్య సత్కారం బ్రాహ్మణేమ్యో ధరం దదౌ । దదౌ రాజ్యం రాజఛత్రముగ్రసేనాయ ధీమతే
అతనికి యథావిధిగా గౌరవం చేసి, భూమిని బ్రాహ్మణులకు అప్పగించాడు. రాజ్యం, రాజఛత్రాన్ని ధీరుడైన ఉగ్రసేనునికి ఇచ్చాడు.
స బభూవ నృపేన్ద్రశ్చ చన్ద్రవంశసముద్భవః । విలలాప కంసమాతా పత్నీవర్గశ్చ తత్పితా
చంద్రవంశంలో పుట్టిన ఆ రాజు స్థిరపడ్డాడు. కంసుని తల్లి, అతని భార్యలు, తండ్రి—allరు విలపించారు.
బాన్ధవా మాతృవర్గశ్చ భగినీ భ్రాతృకామినీ । దర్శనం దేహి రాజేన్ద్ర సముత్తిష్ఠ నృపాసనే
బంధువులు, తల్లులు, అక్కచెల్లెళ్లు, అన్నదమ్ములు, ప్రియులు—అందరూ: 'ఓ రాజేంద్రా! మాకు నీ దర్శనం ఇవ్వు, రాజాసనంపై లేవు!' అని విలపించారు.
రాజ్యం రక్ష ధనం రక్ష బాన్ధవం బలమేవ చ । క్వ యాసి బాన్ధవాన్హిత్వా త్వమనాథాన్మహాబల
'రాజ్యాన్ని రక్షించు, ధనాన్ని కాపాడు, బంధువులను, బలాన్ని కాపాడు. ఓ మహాబలుడా! బంధువులను వదిలేసి ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?' అని ఏడ్చారు.