హతప్రజః ప్రజాలాభం ప్రతిష్ఠాం చాప్రతిష్ఠితః । యశః ప్రాప్నోతి విపులమయశస్వీ చ లీలయా
పిల్లలు మరణించినవారికి మళ్లీ సంతానం కలుగుతుంది, స్థిరపడని వారికి స్థిరత లభిస్తుంది, అపఖ్యాతి ఉన్నవారు కూడా సులభంగా మంచి పేరు పొందుతారు.
అథ సుష్వాప సమయే పరం సంహృష్టమానసః । రమ్యే చమ్పకతల్పే చ కృష్ణం కృత్వా స్వవక్షసి
తర్వాత, సరైన సమయంలో, ఆనందంతో మనసు నిండినవాడు, అందమైన చంపకపు పూల మంచంపై, కృష్ణుణ్ని తన హృదయంపై ఉంచుకుని మధురంగా నిద్రించాడు.
ప్రాతరుథాయ సహసా కృత్వాఽఽఙ్నికమనుత్తమమ్ । స్వరథే స్థాపయామాస రామం కృష్ణం జగత్పతిమ్
ఉదయం త్వరగా లేచి, శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని చేసి, రాముడిని, కృష్ణుడిని—ఈ జగత్పతిని—తన రథంలో కూర్చోబెట్టాడు.
గవ్యం పఞ్చప్రకారం చ నానాద్రవ్యం సుదుల్రభమ్ । వృషభానం చ నన్దం చ సునన్దం చన్దభానకమ్
ఆయన ఐదు రకాల పాలు పదార్థాలు, ఎన్నో అరుదైన వస్తువులు, వృషభానుడు, నందుడు, సునందుడు, చందభానుడు—ఇవన్నీ కూడగట్టాడు.
నానాప్రకారం వాద్యం చ మృదఙ్గమురజాదికమ్ । పటహం పణవం చైవ ఢక్కాం దుందుభిమానకమ్
వివిధ రకాల వాద్యాలు, మృదంగం, మురజం, పటాహం, పణవం, ఢక్కా, దుండుభి, మానకం వంటి వాద్యాలను కూడగట్టాడు.
సజ్జాం సంనహనీం కాస్యపట్టమర్దలమణ్డవీమ్ । వాదయామాస సానన్దం నన్దగోపో వ్రజేశ్వరః
ఉత్సవ సభను, కాంస్యపు పలకలు, అలంకరణలు వేసి సిద్ధం చేశాడు. ఆ సమయంలో నందగోపుడు, వ్రజేశ్వరుడు, ఆనందంగా వాద్యాలు వాయించాడు.
శ్రుత్వా వాద్యం చ గోప్యశ్చ గమనం రామకృష్ణయోః । దృష్ట్వా కృష్ణం రథస్థం తమాయయుః కోపపీడితాః
వాద్యాల ధ్వని, రామకృష్ణుల ప్రయాణ వార్త విని, గోపికలు, కృష్ణుణ్ని రథంపై చూసి, కోపంతో బాధపడుతూ అక్కడికి వచ్చారు.
కృష్ణేన వారితాః సర్వాః ప్రేరితా రాధాయా ద్విజః । బభఞ్జురీశ్వరరథం పాదాఘాతేన లీలయా
అందరినీ కృష్ణుడు ఆపాడు, రాధా ప్రేరణతో, గోపికలు తమ కాళ్లతో ఆడుతూ, ఈశ్వరుని రథాన్ని పగలగొట్టారు.
తత్ర సర్వేషు గోపేశ హాహాకారం కృతేషు చ । ప్రయయుర్బలవత్యశ్చ కృష్ణం కృత్వా స్వవక్షసి
అక్కడ గోపులు హాహాకారం చేస్తుండగా, బలమైన గోపికలు కృష్ణుణ్ని తీసుకుని తమ హృదయంపై ఉంచుకున్నారు.
కాచిత్క్రూరం తమక్రూరం భర్త్సయామాస కోపతః । కాశ్చిద్వద్ధ్వా చ వస్త్రేణ చాకూరం ప్రయయుస్తతః
కొంతమంది కోపంతో క్రూరుడైన అక్రూరుని దూషించారు; మరికొందరు వస్త్రంతో కట్టేసి, అక్రూరుని అక్కడి నుండి పంపించారు.
కాచిత్తం తాడయామాస కఙ్కణేన కరేణ చ । తద్వస్త్రం హారయామాస కృత్వా వివసనం మునే
ఒకరు తన చేతిలోని కంకణంతో అతనిని కొట్టింది; ఇంకొకరు అతని వస్త్రాన్ని తీసేసి, అక్రూరుని అడ్డంగా నిలువబెట్టారు, మునివరా!
క్షతవిక్షతసర్వాఙ్గం దృష్ట్వాఽక్రూరం చ మాధవః । జగామ రాధానికటం బోధయామాస తాం పునః
అక్రూరుడు గాయాలతో, శరీరం మొత్తం నొప్పులతో ఉన్నాడని చూసి, మాధవుడు రాధా దగ్గరికి వెళ్లి, ఆమెను మళ్లీ ఓదార్చాడు.
ఆధ్యాత్మికేన యోగేన వినయేన చ సాదరమ్ । అక్రూరం బోధయామాస వోధయామాస తాం పునః
ఆధ్యాత్మిక యోగంతో, వినయంతో, గౌరవంగా, అక్రూరుని ఓదార్చాడు; మళ్లీ ఆమెను సాంత్వనపరిచాడు.
ఆకాశాత్పతితం దివ్యం సన్త్రప్రస్థాపితం రథమ్ । విచిత్రవస్త్రసంయుక్తం దదర్శ పురతో హరిః
ఆకాశం నుండి దివ్యమైన, వింత వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన రథం అక్కడికి వచ్చిందని హరి తన ముందే చూశాడు.
ఖచితం మణిరాజేన రచితం విశ్వకర్మణా । తం దృష్ట్వా మాతృభవనమాజగామ జగత్పతిః
అదంతా రత్నాలతో మెరిసిపోయి, విశ్వకర్మ చేతి పనిగా తయారై ఉంది. దాన్ని చూసి జగత్పతి తల్లి ఇంటికి వెళ్లాడు.
భుక్త్వా పీత్వా సుఖం సుప్త్వా భగవాన్సహబాన్ధవః । తస్థౌ మునీన్ద్రదేవేన్ద్రబ్రహ్మేశశేషవన్దితః
భగవంతుడు తన బంధువులతో కలిసి తినిపించి, తాగిపించి, సుఖంగా నిద్రపోయాడు. ఆ సమయంలో మునిశ్రేష్ఠులు, ఇంద్రుడు, బ్రహ్మ, శేషుడు—all వారు ఆయనకు నమస్కరించారు.
ముషుపుర్గోంపికాః సర్వాః పరం సంహృష్టమానసాః । పుష్పతల్పే చ రమ్యే చ రాధయా సహ నారద
అందరు గోపికలు హృదయాలు ఆనందంతో నిండిపోయి, రాధా తో కలిసి అందమైన పువ్వుల మంచంపై విశ్రాంతిగా పడుకున్నారు, నారదా.
సర్వే చాఽఽనన్దయుక్తాశ్చ జనా గోకులవాసినః । కేచిద్గోపాశ్చ ననృతుః కేచిత్సంగీతతత్పరాః
గోకులంలో నివసించే ప్రజలు అందరూ ఆనందంతో మునిగిపోయారు; కొంతమంది గోపులు నాట్యం చేశారు, మరికొందరు పాటలు పాడటంలో తలమునకయ్యారు.
అథైకసప్తతితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ రాధికాయాం చ సుప్తాయాం సుప్తాసు గోపికాసు । పుష్పచన్దనతల్పే చ వాయునా సురభీకృతే
నారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: రాధా నిద్రలో ఉండగా, గోపికలు కూడా నిద్రపోతుండగా, పువ్వులు మరియు గంధపు చెక్కతో అలంకరించిన మంచంపై, గాలి పరిమళాన్ని పంచుతూ వీస్తోంది.
తృతీయప్రహరేఽతీతే నిశాయాం చ శుభే క్షణే । శుభచన్ద్రర్క్షయోగే చామృతయోగసమన్వితే
రాత్రి మూడవ పహరులో, శుభమైన సమయాన, చంద్రుడు నక్షత్రాలతో కలిసిన శుభయోగంలో, అమృతసమానమైన యోగం కలిగిన వేళలో,
సౌమ్యస్వామియుతే లగ్నే సౌమ్యగ్రహవిలోకితే । పాపగ్రహసమాసక్తదుష్టదోషాదివర్జితే
శుభగ్రహాధిపతి లగ్నంలో ఉండగా, శుభగ్రహాలు దృష్టి వేసి, పాపగ్రహాలు మరియు చెడు దోషాలు లేని సమయములో,
యశోదాం బోధయామాస కారయామాస మఙ్గలమ్ । వన్ధూనాశ్వాసయామాస సముత్థాయ హరిః స్వయమ్
హరి తానే లేచి, యశోదను మేల్కొలిపి, మంగళకార్యాలు చేయించి, బంధువులను ఓదార్చాడు.
వాద్యం నిషేధయామాస రాధికాభయభీతవత్ । స్వతన్త్రో విశ్వకర్తా చ పాతా భర్తా స్వతన్త్రవత్
రాధా భయపడుతుందేమోనని సంగీతాన్ని ఆపమని చెప్పాడు; అయినా, జగత్తు సృష్టికర్త, రక్షకుడు, పోషకుడు అయినవాడు, ఇతరుల ఇష్టానికి లోబడినవాడిలా ప్రవర్తించాడు.
ప్రక్షాల్య పాదయుగలం ధృతవా ధౌతే చ వాససీ । ఉవాస సంస్కృతే స్థానే విలిప్తే చన్దనాదినా
తన రెండు పాదాలను శుభ్రంగా కడిగి, పరిశుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, గంధపు చెక్కతో అలంకరించిన పవిత్ర స్థలంలో కూర్చున్నాడు.
ఫలపల్లవసంయుక్తం సంస్కృతం చన్దనాదిభిః । వామే కృత్వా పూర్ణకుమ్భం వహ్నిం విప్రం స్వదక్షిణే
తన ఎడమవైపు పూర్ణమైన నీటి కుంభాన్ని, పండ్లు, కొత్త ఆకులు, ఇవన్నీ గంధపు చెక్కతో అలంకరించి ఉంచాడు; కుడివైపు అగ్ని మరియు బ్రాహ్మణుడిని ఉంచాడు.
పతిపుత్రవతీం దీపం దర్పణం పురతస్తథా । దూర్వాకాణ్డం చ సుస్నిగ్ధం పుష్పం ధాన్యం సితం శుభమ్
తన ముందుగా దీపం, అద్దం, కుమారుడున్న స్త్రీ, మృదువైన దర్భ, శుభ్రమైన పువ్వులు, తెల్లని ధాన్యాన్ని ఉంచాడు.
గురుదత్తం గుహీత్వా చ ప్రదధౌ మస్తకోపరి । ధృతం దదర్శ మాధ్వీకం రజతం కాఞ్చనం దధి
గురువు ఇచ్చిన దానిని తీసుకుని తలపై ఉంచాడు; తేనె, వెండి, బంగారం, పెరుగు అన్నీ అమర్చినవిగా చూశాడు.
చన్దనం లేపనం కృత్వా పుష్పమాలాం గలే దదౌ । గురువర్గం బ్రాహ్మణం చ వన్దయామాస భక్తితః
గంధపు చెక్కను పూసుకుని, పువ్వుల హారాన్ని మెడలో వేసుకుని, గురువులను, బ్రాహ్మణుడిని భక్తితో వందనం చేశాడు.
శఙ్ఖధ్వనిం వేదపాఠం సంగీతం మఙ్గలాష్టకమ్ । విప్రశీర్వచనం రమ్యం శుశ్రావ పరమాదరమ్
శంఖధ్వని, వేదపఠనం, సంగీతం, మంగళాశ్టకం, బ్రాహ్మణుని మధురమైన ఆశీర్వచనాన్ని పరమాదరంతో వినాడు.
ధ్యాత్వా మఙ్గలరూపం చ సర్వత్ర మఙ్గలప్రదమ్ । చిక్షేప దక్షిణాం పాదం సున్దరం స్వాత్మవిగ్రహమ్
ప్రతి చోట మంగళాన్ని ప్రసాదించే మంగళరూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, తన అందమైన కుడిపాదాన్ని ముందుకు చాపాడు.