కుష్ణస్తాం మూర్చ్ఛితాం దృష్ట్వా కృపయా చ కృపానిధిః । చేతనాం కారయిత్వా చ వాసయామాస వక్షసి
కృష్ణుడు, ఆమెను మూర్చలో చూసి, దయామయుడైన వాడు, ఆమెకు చైతన్యం తెచ్చి, తన వక్షస్సుపై ఉంచాడు.
బోధయామాస వివిధం యోగైఃశోకవిఖణ్డనైః । తథాఽపి శోకం త్యక్తుం చ న శశాక శుచిస్మితా
వివిధ యోగమార్గాలతో, శోకాన్ని తొలగించే విధంగా ఆమెను మేల్కొల్పాడు. అయినా, ఆ సుందరస్మితురాలు తన దుఃఖాన్ని వదలలేకపోయింది.
సామాన్యవస్తువిశ్లేషీనృణాం శోకాయ కేవలమ్। దేహాత్మనోశ్చ విచ్ఛేదః క్వ సుఖాయ ప్రకల్పతే
సాధారణ వస్తువుల నుంచి వేరుపడటం మనుషులకు దుఃఖమే కలిగిస్తుంది. మరి శరీరం-ఆత్మల విడిపోవడం ఎప్పుడు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది?
న యయౌ తత్ర దివసే వ్రజరాజో వ్రజం పతి । క్రీడాసరోవరాభ్యాశం ప్రయయౌ రాధాయా సహ
ఆ రోజు, వ్రజరాజు అక్కడికి వెళ్లలేదు; వ్రజపతి కూడా వెళ్లలేదు. ఆయన రాధతో కలిసి క్రీడాసరోవర తీరానికి వెళ్లాడు.
తత్ర గత్వా పునః క్రీడాం చకార చ తయా సహ । విజహౌ క్రిహజ్వాలాం రాసే రాసేశ్వరీ ముదా
అక్కడికి వెళ్లి, ఆమెతో మళ్లీ క్రీడలు చేశాడు. రాసలీలలో, రాసేశ్వరి ఆనందంతో తన హృదయవేదనను వదిలేసింది.
రాధా సా స్వామినా సార్ధం పుష్పచన్దనచర్చితా । పుష్పచన్దనతల్పే చ తస్థౌ రహసి నారద
రాధా తన ప్రభుతో కలిసి, పుష్పాలు, గంధంతో అలంకరించబడి, పుష్పగంధపు మంచంపై, ఏకాంతంగా ఉండింది, ఓ నారదా.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మాఖo ఉత్తo నారదనాo రాధాశోక- విమోచనం నామాష్టషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త పురాణంలో, శ్రీకృష్ణుని జనన భాగంలో, నారదుడు చెప్పిన 'రాధా శోక విమోచనం' అనే అరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథైకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః నారద ఉవాచ అతః పరం కిం రహస్యం రాధాకేశవయోర్వద । నిగూఢతత్వామస్పష్టం తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
ఇప్పుడు అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతోంది. నారదుడు ఇలా అడిగాడు: రాధా, కేశవుల మధ్య ఇంకా ఏదైనా రహస్యముంటే దయచేసి నాకు చెప్పు. దాని అసలు తత్వం నాకు స్పష్టంగా లేదు, దయచేసి వివరించు.
నారాయణ ఉవాచ శృణు నారద వక్ష్యామి రహస్యం పరమాద్భుతమ్ । గోపనీయం చ వేదేషు పురాణేషు పురావిదామ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: నారదా, విను. నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన రహస్యాన్ని చెబుతాను. ఇది వేదాల్లో, పురాణాల్లో, పూర్వకాల మునులలో దాచబడి ఉంది.
పునః సకామో భగవాన్కృష్ణః స్వేచ్ఛామయో విభుః । రేమే స రమయా సార్ధం విదగ్ధశ్చ విదగ్ధయా
మళ్లీ, స్వేచ్ఛతో ఉండే భగవంతుడు శ్రీకృష్ణుడు, తన కోరికతో, రమాతో కలిసి, ఆమెతో ఆనందంగా విహరించాడు.
చతుఃషష్టికలాశక్త్యా యథా కాన్తా కలావతీ । కామశాస్త్రేషు నిపుణా విదగ్ధా రసికేశ్వరీ
అమ్మాయి ఆరుబయట కళల్లో నిపుణురాలిగా, ప్రియురాలిగా, ప్రేమకళల్లో నైపుణ్యం కలిగి, ఆనందంలో రాజ్ఞిగా ఉండేది.
శృఙ్గారలీలానిపుణా శశ్వత్కామా చ కాముకీ । సున్దరీ సున్దరీష్వేవ శశ్వత్సుస్థిరయౌవనా
ఆమె ప్రేమలీలల్లో నైపుణ్యం కలిగి, ఎప్పుడూ కోరికతో, అందమైనవారిలో అందంగా, యవ్వనంలో స్థిరంగా ఉండేది.
పితణాం మానసీ కన్యా ధన్యా మాన్యా చ మానినీ । శంభోః శిష్యా జ్ఞానయుతా శతకల్పాన్తజీవినీ
పితనుడి మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె, అదృష్టశాలిగా, గౌరవించబడేలా, గర్వంగా ఉండేలా, శంభువు శిష్యురాలిగా, జ్ఞానంతో నిండినదిగా, వంద కల్పాల వరకు జీవించేలా ఉండేది.
వేదవేదాఙ్గనిపుణా యోగనీతివిశారదా । నానారూపధరా సాధ్వీ ప్రసిద్ధా సిద్ధయోగినీ
ఆమె వేదాలు, వాటి శాఖల్లో నైపుణ్యం కలిగి, యోగశాస్త్రంలో ప్రావీణ్యం కలిగి, అనేక రూపాలు ధరించగలిగే సద్గుణవంతురాలిగా, ప్రసిద్ధి చెందిన సిద్ధయోగినిగా ఉండేది.
తత్కన్యా రాధికా దేవీ మాతృతుల్యా చ కాముకీ । చకార నానాభావం సా సుశీలా స్వామినం ప్రతి
ఆ కుమార్తె రాధాదేవి, తల్లితో సమానంగా, కోరికతో, తన ప్రభువుకు వివిధ భావాలు చూపుతూ, మంచి స్వభావంతో ఉండేది.
చతుఃషష్టికలామానం శ్రృఙ్గారం చ చకార సః । త్యా విశిష్టయా సాకం రాసే రామరసోత్సుకః
ఆయన ఆమెతో కలిసి అరవై నాలుగు కళల ప్రేమకళలను ప్రదర్శించాడు. రాసలీలలో ఆనందానికి అతిగా ఉత్సాహంగా ఉండేవాడు.
తాం నఖాగ్రక్షతశ్రోణీం నఖక్షతపయోధరామ్ । లుప్తచన్దనసిందూరాం కబరీశిథిలాం సతీమ్
ఆమె నఖాలతో తొక్కబడిన నితంబాలు, నఖాల ముద్రలు ఉన్న వక్షోజాలు, చెక్కబడిన చందనం, సింధూరం లేకుండా, జడలు వదిలిపడి, పతివ్రతగా కనిపించింది.
సుఖసంభోగమగ్నాం చ నగ్నాం చ శోకమూర్చ్ఛితామ్ । పులకాఞ్చితసర్పాఙ్గీం నిద్రాదేవీ సమాయయౌ
ఆమె అనందసమ్యోగంలో మునిగిపోయి, నగ్నంగా, శోకంతో మూర్చిపోయి, పులకాంశితమైన శరీరంతో ఉండగా, నిద్రాదేవి ఆమెను చేరింది.
దృష్ట్వా తాం నిద్రితాం కృష్ణఃకృపయా చ కృపానిధిః । రురోద మాయయా మాయీ మయేశో లోకశిక్షయా
ఆమె నిద్రలో ఉన్నదాన్ని చూసి, కృష్ణుడు, కరుణామయుడు, దయతో కన్నీళ్లు పెట్టాడు. మాయలో నిపుణుడైన ఆయన, లోకానికి బోధించేందుకు అలా చేశాడు.
కృత్వా వక్షసి రాధాం చ చుచుమ్బ చ పునః పునః । స్నాతాం చ నేత్రసలిలైః ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవతామ్
రాధను తన ఛాతీపై పెట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ముద్దిచ్చాడు. తన కన్నీటి నీటితో, ప్రాణాధికారిణి అయిన ఆమెను స్నానం చేయించాడు.
ప్రాణాధికాం ప్రియతమాం ధారయామాస వాససీ । వహ్నిశుద్ధేఽతిసూక్ష్మే చామూల్యే విశ్వముదుర్లభే
ప్రాణం కన్నా ప్రియమైన తన ప్రేయసికి, అగ్నిలో శుద్ధి చేసిన, చాలా మెత్తగా, విలువలేనిది, లోకంలో దొరకని వస్త్రాలు ధరింపజేశాడు.
కబరీం చ దదౌ కుఙ్కుమచన్దనమ్ । తద్గాత్రే చ గలే హారమమూల్యం రత్ననిర్మితమ్
ఆమె జడలో కుంకుమం, చందనం అలంకరించాడు. ఆమె శరీరానికీ, మెడలోను, అమూల్యమైన రత్నాల హారాన్ని ధరింపజేశాడు.
సిన్దూరం చ దదౌ తస్యాః సీమన్తాధఃస్థలేఽమలే । దాడిమీకుసుమాకారం యుక్తం చన్దనబిన్దుభి
ఆమె తలవెనుక భాగంలో, పomegranates పువ్వు ఆకారంలో, చందనపు బిందువులతో అలంకరించిన సింధూరాన్ని పెట్టాడు.
చకార పద్మకం గణ్డే నానాచిత్రవిచిత్రకమ్ । దదౌ తత్పాదపద్మే చ రత్నమఞ్జీరరఞ్జితమ్
ఆమె చెంపపై పద్మం ఆకారంలో, అనేక రకాల అందమైన చిత్రాలతో అలంకరించాడు. ఆమె పాదాలపై రత్నాల మంజీరాలు ధరింపజేశాడు.
పాదాఙ్గులినఖాగే చ సున్దరాలక్తకం దదౌ । నానాసువేషోజ్జ్వలితాం తాం నిద్రాకులితాం విభుః
ఆమె అందమైన వేళ్లకు, నఖాలకు ఎర్రటి రంగు అద్దాడు. రకరకాల అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ, అద్భుతమైన వస్త్రాలు ధరించి, ఆమె నిద్రలో మునిగిపోయింది.
పునశ్చకార మోహేన గాఢాలిఙ్గనమీప్సితమ్ । పునశ్చ చుమ్బనం కృత్వా నివేశ్య చ స్వవక్షసి
ఆయన మాయలో మునిగి, మరలా గాఢంగా ఆలింగనం చేయాలని ఆకాంక్షించాడు. మళ్లీ ముద్దిచ్చి, ఆమెను తన వక్షస్సుపై ఉంచాడు.
సుష్వాప జగతాం స్వామీ కాన్తావిరహకాతరః । ఏతస్మిన్నన్తరే కానే బ్రహ్మా లోకపితామహః
ప్రపంచాలకు అధిపతి అయిన ఆయన, ప్రియురాలి విరహంతో బాధపడుతూ, లోతైన నిద్రలో మునిగిపోయాడు. ఇదే సమయంలో, అరణ్యంలో లోకపితామహుడు బ్రహ్మ వచ్చాడు.
శివశేషాదిభిర్దేవైర్మునీన్ద్రైః సార్ధమాయయౌ । ఆగత్య నత్వా సిరసా తుష్టావ సంపుటాఞ్జలిః
శివుడు, శేషుడు, ఇతర దేవతలు, మహర్షులతో కలిసి బ్రహ్మ అక్కడికి వచ్చాడు. వచ్చి, తలవంచి, చేతులు జోడించి ప్రభువును స్తుతించాడు.
సామవేదోక్తస్తోత్రేణ పరిపూర్ణతమం విభుమ్
సామవేదంలో చెప్పిన స్తోత్రంతో, పరిపూర్ణంగా ప్రభువును బ్రహ్మ స్తుతించాడు.
బ్రహ్మోవాచ జయ జయ జగదీశ వన్దితచరణ నిర్గుణ నిరాకార స్వేచ్ఛామయ భక్తానుగ్రహ నిత్యవిగ్రహ
బ్రహ్మ ఉవాచ: జయ జయ జగదీశా! నీ పాదాలను అందరూ వందిస్తున్నారు. నీవు గుణరహితుడు, రూపరహితుడు, స్వేచ్ఛావంతుడు, భక్తులకు ఎప్పుడూ అనుగ్రహించే వాడు, నిత్యమూర్తివంతుడు.