న యాస్యామ్యథవాఽరణ్యం యాస్యామి కామసాగరే । తత్ర త్వత్కామనాం కృత్వా త్యక్ష్యామి చ కలేవరమ్
లేదంటే, నేను అడవిలోకూ వెళ్లను; కోరికల సముద్రంలోకి వెళ్తాను. అక్కడ నిన్ను కోరుకుంటూ, ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను.
యథాఽఽకాశో యథాఽఽత్మా చ యథా చన్ద్రో థా రవిః । తథా త్వం యాసి మత్పార్శ్వే నిబద్ధో వసనాఞ్చలే
ఎలా ఆకాశం, ఆత్మ, చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎప్పుడూ ఉంటారో, అలాగే నువ్వు కూడా నా పక్కనే, నా వస్త్రపు అంచుకు బంధించబడి ఉంటావు.
అధునా యాసి నైరాశ్యం కృత్వా మే దీనవత్సల । న యుక్తం హి పరిత్యక్తుం దీనాం మాం శరణాగతామ్
ఇప్పుడు నువ్వు నిరాశ వైపు పోతున్నావు, బాధపడే వారికి దయ చూపే వాడవు. నీకే ఆశ్రయమైన, బలహీనురాలిని వదిలిపెట్టడం తగదు.
యత్పాదపద్మం ధయాయన్తే బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । త్వాం మాయయా గోపవేషం కథం జానామి మత్సరీ
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు ధ్యానించే నీ పదపద్మాలను, నీ మాయతో గోపరూపంలో నిన్ను చూసే నేను ఎలా తెలుసుకోగలను, ఓ అసూయావంతుడా?
కృతం యద్దేవ దుర్నీతమపరాధసహస్రకమ్ । యదుక్తం పతిభావేన చాభిమానేన తత్క్షమ
ప్రభూ! నేను చేసిన దుర్మార్గాలు, సహస్రాదిక అపరాధాలు, భార్యగా గర్వంతో అన్న మాటలు అన్నీ క్షమించు.
చూర్ణోభూతశ్చ మద్గర్వో దూరీభూతో మనోరథః । విజ్ఞాతుమాత్మసౌభాగ్యం కిమన్యత్కథయామి తే
నా గర్వం పూర్తిగా నశించింది, నా కోరికలు దూరమయ్యాయి. ఇప్పుడు నా అదృష్టాన్ని తెలుసుకున్న తర్వాత, నీకు ఇంకేం చెప్పగలను?
జ్ఞాత్వా గర్గముఖచ్ఛ్రుత్వా మోహితా తవ మాయయా । త్వాం చ వక్తుం న శక్నోమి ప్రేమ్ణా వా భక్తిపాశతః
గర్గుడు చెప్పిన మాటలు విని, నీ మాయ వల్ల మాయలో పడిపోయాను. ప్రేమతో, భక్తిబంధంతో, నీతో మాట్లాడలేకపోతున్నాను.
యాసి చేన్మాం పరిత్యజ్య సకలఙ్కో భవిష్యసి । త్వత్పుత్రపౌత్రా నశ్యన్తి బ్రహ్మమోపానలేన చ
నువ్వు నన్ను విడిచిపోతే, నిందకు లోనవుతావు. నీ కుమారులు, మనవళ్లు కూడా బ్రహ్మాగ్ని వల్ల నశిస్తారు.
క్షణం యుగశతం మన్యే త్వాం వినా ప్రాణవల్లభమ్ । కథం శతాబ్దం త్వాం త్యక్త్వా బిభర్మి జీవనం ప్రభీ
ప్రాణప్రియుడా! నిన్ను లేకుండా ఒక్క క్షణం కూడా నాకు వంద యుగాల్లా అనిపిస్తుంది. నిన్ను కోల్పోయి, వంద సంవత్సరాలు ఎలా బ్రతకగలను ప్రభూ?
ఇత్యుక్త్వా రాధికా మోపాత్పపాత ధరణీతలే । మూర్చ్ఛం సంప్రాప సహసా జహార చేతనాం మునే
ఇలా చెప్పి, రాధికా భూమిపై పడిపోయింది. ఆమె ఒక్కసారిగా మూర్చిపోయి, తన చైతన్యాన్ని కోల్పోయింది, ఓ మునీశ్వరా.
కుష్ణస్తాం మూర్చ్ఛితాం దృష్ట్వా కృపయా చ కృపానిధిః । చేతనాం కారయిత్వా చ వాసయామాస వక్షసి
కృష్ణుడు, ఆమెను మూర్చలో చూసి, దయామయుడైన వాడు, ఆమెకు చైతన్యం తెచ్చి, తన వక్షస్సుపై ఉంచాడు.
బోధయామాస వివిధం యోగైఃశోకవిఖణ్డనైః । తథాఽపి శోకం త్యక్తుం చ న శశాక శుచిస్మితా
వివిధ యోగమార్గాలతో, శోకాన్ని తొలగించే విధంగా ఆమెను మేల్కొల్పాడు. అయినా, ఆ సుందరస్మితురాలు తన దుఃఖాన్ని వదలలేకపోయింది.
సామాన్యవస్తువిశ్లేషీనృణాం శోకాయ కేవలమ్। దేహాత్మనోశ్చ విచ్ఛేదః క్వ సుఖాయ ప్రకల్పతే
సాధారణ వస్తువుల నుంచి వేరుపడటం మనుషులకు దుఃఖమే కలిగిస్తుంది. మరి శరీరం-ఆత్మల విడిపోవడం ఎప్పుడు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది?
న యయౌ తత్ర దివసే వ్రజరాజో వ్రజం పతి । క్రీడాసరోవరాభ్యాశం ప్రయయౌ రాధాయా సహ
ఆ రోజు, వ్రజరాజు అక్కడికి వెళ్లలేదు; వ్రజపతి కూడా వెళ్లలేదు. ఆయన రాధతో కలిసి క్రీడాసరోవర తీరానికి వెళ్లాడు.
తత్ర గత్వా పునః క్రీడాం చకార చ తయా సహ । విజహౌ క్రిహజ్వాలాం రాసే రాసేశ్వరీ ముదా
అక్కడికి వెళ్లి, ఆమెతో మళ్లీ క్రీడలు చేశాడు. రాసలీలలో, రాసేశ్వరి ఆనందంతో తన హృదయవేదనను వదిలేసింది.
రాధా సా స్వామినా సార్ధం పుష్పచన్దనచర్చితా । పుష్పచన్దనతల్పే చ తస్థౌ రహసి నారద
రాధా తన ప్రభుతో కలిసి, పుష్పాలు, గంధంతో అలంకరించబడి, పుష్పగంధపు మంచంపై, ఏకాంతంగా ఉండింది, ఓ నారదా.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మo మహాo శ్రీకృష్ణజన్మాఖo ఉత్తo నారదనాo రాధాశోక- విమోచనం నామాష్టషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త పురాణంలో, శ్రీకృష్ణుని జనన భాగంలో, నారదుడు చెప్పిన 'రాధా శోక విమోచనం' అనే అరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
అథైకోనసప్తతితమోఽధ్యాయః నారద ఉవాచ అతః పరం కిం రహస్యం రాధాకేశవయోర్వద । నిగూఢతత్వామస్పష్టం తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి
ఇప్పుడు అరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతోంది. నారదుడు ఇలా అడిగాడు: రాధా, కేశవుల మధ్య ఇంకా ఏదైనా రహస్యముంటే దయచేసి నాకు చెప్పు. దాని అసలు తత్వం నాకు స్పష్టంగా లేదు, దయచేసి వివరించు.
నారాయణ ఉవాచ శృణు నారద వక్ష్యామి రహస్యం పరమాద్భుతమ్ । గోపనీయం చ వేదేషు పురాణేషు పురావిదామ్
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: నారదా, విను. నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన రహస్యాన్ని చెబుతాను. ఇది వేదాల్లో, పురాణాల్లో, పూర్వకాల మునులలో దాచబడి ఉంది.
పునః సకామో భగవాన్కృష్ణః స్వేచ్ఛామయో విభుః । రేమే స రమయా సార్ధం విదగ్ధశ్చ విదగ్ధయా
మళ్లీ, స్వేచ్ఛతో ఉండే భగవంతుడు శ్రీకృష్ణుడు, తన కోరికతో, రమాతో కలిసి, ఆమెతో ఆనందంగా విహరించాడు.
చతుఃషష్టికలాశక్త్యా యథా కాన్తా కలావతీ । కామశాస్త్రేషు నిపుణా విదగ్ధా రసికేశ్వరీ
అమ్మాయి ఆరుబయట కళల్లో నిపుణురాలిగా, ప్రియురాలిగా, ప్రేమకళల్లో నైపుణ్యం కలిగి, ఆనందంలో రాజ్ఞిగా ఉండేది.
శృఙ్గారలీలానిపుణా శశ్వత్కామా చ కాముకీ । సున్దరీ సున్దరీష్వేవ శశ్వత్సుస్థిరయౌవనా
ఆమె ప్రేమలీలల్లో నైపుణ్యం కలిగి, ఎప్పుడూ కోరికతో, అందమైనవారిలో అందంగా, యవ్వనంలో స్థిరంగా ఉండేది.
పితణాం మానసీ కన్యా ధన్యా మాన్యా చ మానినీ । శంభోః శిష్యా జ్ఞానయుతా శతకల్పాన్తజీవినీ
పితనుడి మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె, అదృష్టశాలిగా, గౌరవించబడేలా, గర్వంగా ఉండేలా, శంభువు శిష్యురాలిగా, జ్ఞానంతో నిండినదిగా, వంద కల్పాల వరకు జీవించేలా ఉండేది.
వేదవేదాఙ్గనిపుణా యోగనీతివిశారదా । నానారూపధరా సాధ్వీ ప్రసిద్ధా సిద్ధయోగినీ
ఆమె వేదాలు, వాటి శాఖల్లో నైపుణ్యం కలిగి, యోగశాస్త్రంలో ప్రావీణ్యం కలిగి, అనేక రూపాలు ధరించగలిగే సద్గుణవంతురాలిగా, ప్రసిద్ధి చెందిన సిద్ధయోగినిగా ఉండేది.
తత్కన్యా రాధికా దేవీ మాతృతుల్యా చ కాముకీ । చకార నానాభావం సా సుశీలా స్వామినం ప్రతి
ఆ కుమార్తె రాధాదేవి, తల్లితో సమానంగా, కోరికతో, తన ప్రభువుకు వివిధ భావాలు చూపుతూ, మంచి స్వభావంతో ఉండేది.
చతుఃషష్టికలామానం శ్రృఙ్గారం చ చకార సః । త్యా విశిష్టయా సాకం రాసే రామరసోత్సుకః
ఆయన ఆమెతో కలిసి అరవై నాలుగు కళల ప్రేమకళలను ప్రదర్శించాడు. రాసలీలలో ఆనందానికి అతిగా ఉత్సాహంగా ఉండేవాడు.
తాం నఖాగ్రక్షతశ్రోణీం నఖక్షతపయోధరామ్ । లుప్తచన్దనసిందూరాం కబరీశిథిలాం సతీమ్
ఆమె నఖాలతో తొక్కబడిన నితంబాలు, నఖాల ముద్రలు ఉన్న వక్షోజాలు, చెక్కబడిన చందనం, సింధూరం లేకుండా, జడలు వదిలిపడి, పతివ్రతగా కనిపించింది.
సుఖసంభోగమగ్నాం చ నగ్నాం చ శోకమూర్చ్ఛితామ్ । పులకాఞ్చితసర్పాఙ్గీం నిద్రాదేవీ సమాయయౌ
ఆమె అనందసమ్యోగంలో మునిగిపోయి, నగ్నంగా, శోకంతో మూర్చిపోయి, పులకాంశితమైన శరీరంతో ఉండగా, నిద్రాదేవి ఆమెను చేరింది.
దృష్ట్వా తాం నిద్రితాం కృష్ణఃకృపయా చ కృపానిధిః । రురోద మాయయా మాయీ మయేశో లోకశిక్షయా
ఆమె నిద్రలో ఉన్నదాన్ని చూసి, కృష్ణుడు, కరుణామయుడు, దయతో కన్నీళ్లు పెట్టాడు. మాయలో నిపుణుడైన ఆయన, లోకానికి బోధించేందుకు అలా చేశాడు.
కృత్వా వక్షసి రాధాం చ చుచుమ్బ చ పునః పునః । స్నాతాం చ నేత్రసలిలైః ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవతామ్
రాధను తన ఛాతీపై పెట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ముద్దిచ్చాడు. తన కన్నీటి నీటితో, ప్రాణాధికారిణి అయిన ఆమెను స్నానం చేయించాడు.