త్వయా సహ సమర్థోఽహం నాలం దగ్ధుం చ త్వాం వినా । అహం దీప్తిమతాం సూర్యః కలయా త్వం ప్రభాకరీ
నీవు నాతో ఉంటేనే నాకు శక్తి, నీవు లేకుండా నేను కాల్చలేను. ప్రకాశవంతులందరిలో నేను సూర్యుడు, నా కళతో నీవు వెలుగునిచ్చేవాడవు.
సంజ్ఞా త్వం చ త్వయా భామి త్వాం వినాఽహం న దీప్తిమాన్ । అహం చ కలయా చన్ద్రస్త్వం చ శోభా చ రోహిణీ
నీవు సంజ్ఞ, నీవు ఉండగా నేనూ ప్రకాశిస్తాను. నీవు లేకపోతే నాకు తేజస్సు లేదు. నా కళతో నేను చంద్రుడు, నీవు రోహిణి, అందాన్ని ప్రసాదించేవాడవు.
మనోహరస్త్వయా సార్ధం త్వాం న చ సున్దరః । అహమిన్ద్రశ్చ కలయా స్వర్గలక్ష్మీశ్చ త్వం శచీ
నీవు నాతో ఉంటేనే నేను మనోహరుడిని, నీవు లేకపోతే నాకు అందం లేదు. నా కళతో నేను ఇంద్రుడు, నీవు శచీ, స్వర్గ లక్ష్మిగా వెలుగుతున్నావు.
త్వయా సార్ధం దేవరాజో హతశ్రీశ్చ త్వయా వినా । అహంధర్మశ్చ కలయా త్వం చ మూర్తిశ్చ ధర్మిణీ
నీవు నాతో ఉంటే దేవేంద్రుడికి మహిమ ఉంటుంది, నీవు లేకపోతే అతనికి మహిమ ఉండదు. నా కళతో నేను ధర్ముడు, నీవు ధర్మమూర్తిగా వెలుగుతున్నావు.
నాహం శక్తో ధర్మకృత్యో త్వాం చ ధర్మక్రియాం వినా । అహం యజ్ఞశ్చ కలయా త్వం చ స్వాంశేన దక్షిణా
నీవు చేసే ధర్మక్రియ లేకుండా నేను ధర్మకార్యాలు చేయలేను. నా కళతో నేను యజ్ఞం, నీ స్వాంశంతో నీవు దక్షిణగా వెలుగుతున్నావు.
త్వయా సార్ధం చ ఫలదోఽప్యకమర్థస్త్వయా వినా । కలయా పిదృలోకోఽహం స్వాంశేన త్వం స్వధా సతీ
నీవు నాతో ఉంటేనే నేను ఫలితాలిచ్చేవాడిని, నీవు లేకపోతే నాకు ప్రయోజనం ఉండదు. నా కళతో నేను పితృలోకం, నీ స్వాంశంతో నీవు పవిత్రమైన స్వధా.
త్వయాఽలం కవ్యదానే చ సదా నాలం త్వయా వినా । అహం పుమాంస్త్వం ప్రకృతిర్న స్రష్టాఽహం త్వయా వినా
నీవు నాతో ఉంటేనే నేను పితృదేవతలకు కవ్యములు సమర్పించగలను, నీవు లేకపోతే చేయలేను. నేను పురుషుడు, నీవు ప్రకృతి; నీవు లేకుండా నేను సృష్టికర్తను కాను.
త్వం చ సంవత్స్వరూపాఽహమీశ్వరశ్చ త్వయా సహ । లక్ష్మీయుక్తస్త్వయా లక్ష్మయా నిః శ్రీకశ్చ త్వయా దినా
నీవు సంవత్సరరూపిణిగా ఉంటే, నేను నీవు తోడుగా ఉన్నప్పుడు ఇశ్వరుడిని. నీవు లక్ష్మిగా నాతో ఉంటే నాకు ఐశ్వర్యం, నీవు లేకపోతే నాకు ధనం ఉండదు.
యథా నాలం కులాలశ్చ ఘటం కర్తుం మృదా వినా । అహం శేషశ్చ కలయా స్వాంశేన త్వం వసుంధరా
మట్టి లేకుండా కుంచెడు గడను చేయలేనట్లు, నా కళతో నేను శేషుడు, నీ స్వాంశంతో నీవు vasuṃdharāగా వెలుగుతున్నావు.
త్వాం సస్యరత్నాధారాం చ బిభర్మి మూర్ధ్ని సున్దరి । త్వం చ కాన్తిశ్చ శాన్తిశ్చ భూతిర్మూర్తిమతీ సతీ
సుందరి! నీవు ధాన్యాలకూ, రత్నాలకూ ఆధారంగా ఉండి, నేను నిన్ను నా తలపై మోస్తున్నాను. నీవే కాంతి, శాంతి, ఐశ్వర్యం, సంపదకు మూర్తిరూపిణివి.
తుష్టిః పుష్టిః క్షమా లజ్జా క్షుధా తృష్ణా పరా దయా । నిద్రా శ్రద్ధా చ తన్ద్రా చ మూర్చ్ఛా చ సంనతిః క్రియా
సంతుష్టి, పోషణ, క్షమ, లజ్జ, ఆకలి, దాహం, పరమ దయ, నిద్ర, విశ్వాసం, అలసట, మూర్చ, వినయం, చర్య — ఇవన్నీ జీవులలో ఉంటాయి.
మూర్తిరూపా భక్తిరూపా దేహినాం దేహరూపిణీ । మమాఽఽధారా సదా త్వం చ తవాఽత్మాఽహం పరస్పరమ్
ఇవి రూపం దాల్చి, భక్తి రూపంగా, శరీరధారుల శరీరంలో నివసిస్తాయి. నీవు ఎప్పుడూ నాకు ఆధారం, నేను నీకు ప్రాణస్వరూపుడను — మనిద్దరం ఒకరికి ఒకరం ఇలా ఉన్నాం.
యథా త్వం చ తథాఽహం చ సమౌ ప్రకృతిపూరుషౌ । న హి సృష్టిర్భవేద్దేవి ద్వయోరేకతరం వినా
నీవు ఎలా ఉన్నావో, నేనూ అలాగే ఉన్నాను. మనిద్దరం ప్రకృతి, పురుషులం. ఓ దేవీ, మనిద్దరిలో ఎవరో ఒకరు లేకుంటే ఈ సృష్టి ఉండదు.
ఇత్యుక్త్వా పరమాత్మా చ రాధాం ప్రాణాధికాం ప్రియామ్ । కృత్వా వక్షసి సుప్రీతో బోధయామాస నారద
ఇలా చెప్పి, పరమాత్మ తన ప్రాణకంటే ప్రియమైన రాధను హృదయానికి హత్తుకుని, ఎంతో ఆనందంతో ఆమెకు బోధించసాగాడు, ఓ నారదా.
స చ కీడానియుక్తశ్చ బభూవ రత్నమన్దిరే । తథా చ రాధాయా సార్ధం కాముక్యా సహ కాముకః
ఆయన ఆటలలో మునిగి, రత్నాల మందిరంలో రాధతో కలిసి, ప్రియుడు తన ప్రియురాలితో ఆనందంగా ఉన్నాడు.
అథాష్టషష్టితమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ కృత్వా క్రీడాం సముత్థాయ పుష్పతల్పాత్పురాతనః । నిద్రితాం ప్రాణసదృశీం బోధయామాస తత్క్షణమ్
అష్టషష్టితమ అధ్యాయము. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆటలాడి, పుష్పాల పరుపు మీద నుండి పురాతనుడు లేచి, తనకు ప్రాణప్రియమైన నిద్రలో ఉన్న ఆమెను ఆ క్షణంలో మేల్కొలిపాడు.
వస్త్రాఞ్చలేన సంస్కృత్య కృత్వా తన్నిర్మలం ముఖమ్ । ఉవాచ మధురం శాన్తం శాన్తాం చ మధుసూదనః
ఆమె స్వచ్ఛమైన ముఖాన్ని వస్త్రపు అంచుతో సున్నితంగా సరిచేసి, మధుసూదనుడు మధురంగా, శాంతంగా ఆమెతో పలికాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ అయి తిష్ఠక్షణం రాధే రాసేశ్వరి శుచిస్మితే । వ్రజ బృన్దావనం వాఽపి వ్రజం వ్రజ వ్రజేశ్వరి
శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు: ఓ రాధే, రాసలీలా అధిష్ఠాత్రి, నిర్మలమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, ఒక క్షణం నిలుచు; వృందావనానికి వెళ్ళు, లేక గోపాల గ్రామానికి వెళ్ళు, వెళ్ళు ఓ వ్రజేశ్వరి.
రాసాధిష్ఠాతృతేవి త్వం రాసం రాసే కురు క్షణమ్ । గ్రామే గ్రామే యథా సన్తి సర్వత్ర గ్రామదేవతాః
ఓ రాసలీలా దేవతా, ఒక క్షణం రాసను నిర్వహించు. ప్రతి గ్రామంలో గ్రామదేవతలు ఉన్నట్లే, ఇక్కడ కూడా అలాగే.
ప్రియారలినివహైః సార్ధం క్షణం చన్దనకాననమ్ । క్షణం వా చమ్పకవనం ఘచ్ఛ వా తిష్ఠ సున్దరి
ప్రియ సఖులతో కలిసి, ఓ సుందరి, ఒక క్షణం చందనవనానికి వెళ్ళు, లేక ఒక క్షణం చంపకవనానికి వెళ్ళు, లేక నీకు నచ్చినట్లు ఇక్కడే ఉండు.
క్షణం గృహం చ యాస్యామి విశిష్టం కార్యమస్తి మే । విదాయం దేహి మే ప్రీత్యా క్షణం మాం ప్రాణవల్లభే
ఒక క్షణం నేను ఇంటికి వెళ్ళాలి, నాకు ఒక ప్రత్యేకమైన పని ఉంది. ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పు, ఓ ప్రాణవల్లభే, కేవలం ఒక క్షణం.
ప్రాణాధిష్ఠాతృదేవీ త్వం ప్రాణాశ్చ త్వయి సన్తి మే । ప్రాణీ విహాయ ప్రణాంశ్చ కుత్ర స్థాతుం క్షమః ప్రియే
నీవే నా ప్రాణాధిష్ఠాత్రి దేవత, నా ప్రాణాలు నీవులోనే ఉన్నాయి. ప్రాణాలు వదిలినవాడు ఎక్కడ ఉండగలడు, ఓ ప్రియమైనవాడా?
త్వయి మే మానసం శశ్వత్తవం మే సంసారవాసనా । త్వత్తో మమ ప్రియా నాస్తి త్వమేవ శంకరాత్ప్రియా
నా మనసు ఎప్పుడూ నీవులోనే ఉంది, నా లోకాసక్తి కూడా నీవులోనే ఉంది. నీవు కాకుండా నాకు మరెవ్వరూ ప్రియులు లేరు, నీవే నాకు శంకరుడికన్నా ప్రియమైనవాడివి.
ప్రాణా మే శంకరః సత్యం త్వం చ ప్రాణాధికా సతి । ఇత్యుక్త్వా తాం సమాశ్లిష్య భగవాన్ గన్తుసుద్యతః
శంకరుడు నా ప్రాణం, నీవు ప్రాణకంటే ప్రియమైనవాడివి. ఇలా చెప్పి భగవంతుడు ఆమెను హత్తుకుని, వెళ్ళడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
అక్రూరాగమనం జ్ఞాత్వా సర్వజ్ఞః సర్వసాధనః । ఆత్మా పాతా చ సర్వేషాం సర్వోపకారకారకః
అక్రూరుడు రానున్నాడని తెలుసుకుని, సర్వజ్ఞుడు, సర్వశక్తిమంతుడు, అందరికీ ఆత్మగా, రక్షకుడిగా, సర్వమంగళకరుడిగా ఉన్నవాడు సిద్ధమయ్యాడు.
దృష్ట్వా తమేవ గచ్ఛన్తముత్సుకం భిన్నమానసమ్ । ఉవాచ రాధికా దేవీ హృదయేన విదూయతా
ఆయన వెళ్ళిపోతున్నాడని, మనసు కలవరంతో ఉన్నాడని చూసి, రాధికా దేవి, హృదయం బాధతో నిండిపోయి మాట్లాడింది.
రాధికోవాచ హే నాథ రమణప్రేష్ఠ శ్రేష్ఠశ్చ ప్రేయసాం మమ । హే కృష్ణ హే రమానాథ వ్రజేశ మా ద్రజ వ్రజమ్
రాధికా ఇలా అన్నది: ఓ నాథా, నా ప్రియులలో శ్రేష్ఠుడా, నా ప్రాణప్రియుడా, ఓ కృష్ణా, ఓ రమానాథా, ఓ వ్రజేశా, గ్రామానికి వెళ్ళవద్దు.
అధునా త్వాం ప్రాణనాథ పశ్యామి భిన్నమానసమ్ । గతే త్వయి మమ ప్రేమ గతం సౌభాగ్యమేవ చ
ఇప్పుడు, ఓ ప్రాణనాథా, నిన్ను మనస్సు కలవరంతో చూస్తున్నాను. నీవు వెళ్ళిపోతే, నా ప్రేమ కూడా, నా అదృష్టం కూడా పోతాయి.
క్వ యాసి మాం వినిక్షిప్య గమ్భీరే శోకసాగరే । విరహవ్యాకులాం దీనాం త్వయ్యేవ శరణాగతామ్
నన్ను విడిచిపెట్టి, ఈ లోతైన శోకసముద్రంలో నన్ను ఒంటరిగా వదిలేసి, నువ్వు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? నీకే ఆశ్రయం తీసుకున్న, విరహ బాధతో ఉన్న, బలహీనురాలినైన నన్ను.
న యాస్యామి పునర్గేహం యాస్యామి కాననాన్తరమ్ । కృష్ణ కృష్ణేతి కృష్ణేతి గాయం గాయం దివానిశమ్
నేను మళ్లీ ఇంటికి వెళ్లను; అడవిలోకి వెళ్లిపోతాను. రాత్రింబవళ్ళు 'కృష్ణా, కృష్ణా' అని పాడుతూ పాడుతూ జీవిస్తాను.