క్రీడాకనోవరే రమ్యే యదువాచ కృపానిధిః । శోకార్తాం రాధికాం తచ్చ కథాయామి నిశామయ
ఆ అందమైన క్రీడావనంలో, దయామయుడు అయిన యదు ఇలా అన్నాడు: శోకంతో బాధపడుతున్న రాధికా కథను నేను చెబుతాను, విను.
విరసం రసికాం దృష్ట్వా వాసయిత్వా చ వక్షసి । ఉవాచాఽఽధ్యాత్మికం కించిద్యోగినీం యోగినాం గురుః
రసాన్ని ఆస్వాదించే రాధా ఇప్పుడు నిరాసక్తురాలై ఉన్నదాన్ని చూసి, తన వక్షస్సునకు ఆలింగనం చేసి, యోగులకు గురువైనవాడు ఆ యోగినికి కొంత ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం చెప్పాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ జాతిస్మరే స్మరాఽఽత్మానం కథం విస్మరసి ప్రియే । సర్వం గోలోకవృత్తాన్తం సుదామ్నః శాపమేవ చ
శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు: జన్మల్ని గుర్తు చేసుకునే నీవు, ప్రియమైనవాడా! నిన్ను నీవు ఎలా మర్చిపోతున్నావు? గోలోకంలో జరిగిన సంగతులన్నీ, సుదాముని శాపం కూడా నీకు తెలుసు.
శాపాత్కించిద్దినం దీనే త్వద్విచ్ఛేదో మయా సహ । భవిష్యతి మహాభాగే మేలనం పునరావయోః
శాపం వల్ల, మహాభాగే! కొద్దిరోజులు మనిద్దరికి విడిపోవడం జరుగుతుంది. కానీ త్వరలో మళ్లీ మన కలయిక జరుగుతుంది.
పునరేవ గమిష్యామి గోలోకం తం నిజాలయమ్ । గత్వా గోపాఙ్గనాభిశ్చ గోపైర్గోలోకవాసిభిః
మళ్ళీ నేను నా స్వస్థలమైన గోలొకానికి వెళ్ళిపోతాను. అక్కడ ఉన్న గోపికలు, గోపులు, గోలొకవాసులతో కలిసి అక్కడికి చేరుకుంటాను.
అధునాఽఽధ్యాత్మికం కించిత్తవాం వదామి నిశామయ । శోకధ్నం హర్షదం సారం సుఖదం మానసస్య చ
ఇప్పుడు నేను నీకు పరమాత్మ తత్వాన్ని కొంత చెప్పబోతున్నాను. విను. ఇది మనసుకు సుఖాన్ని ఇస్తుంది, బాధను తొలగిస్తుంది, ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
అహం సర్వాన్తరాత్మా చ నిర్లిప్తః సర్వకర్మసు । విద్యమానశ్చ సర్వేషు సర్వత్రాదృష్ట ఏవ చ
నేనే అందరిలో అంతరాత్మను. అన్ని క్రియలకు అతీతుడిని. ప్రతి జీవిలో, ప్రతిచోటా ఉన్నాను కానీ ఎవరికీ కనిపించను.
వాయుశ్చరతి సర్వత్ర యథైవ సర్వవస్తుషు । న చ లిప్తస్తథైవాహం సాక్షీ చ సర్వకర్మణామ్
ఎలా వాయువు అన్ని వస్తువుల మధ్య తిరుగుతూ ఏదీ అంటుకోకుండా ఉంటుందో, అలాగే నేను కూడా అన్ని క్రియలకు సాక్షిగా ఉంటాను కానీ వాటిలో లిప్తుడను కాను.
జీవో మత్ప్రతిబిమ్బశ్చ సర్వత్ర సర్వజీవిషు । భోక్తా శుభాశుభానాం చ కర్తా చ కర్మణాం సదా
ప్రతి జీవిలో జీవుడు నా ప్రతిబింబం. అతడు శుభాశుభ ఫలితాలను అనుభవించేవాడు, ఎప్పుడూ కర్మలకు కర్త కూడా.
యథా చలఘటేష్వేవ మణ్డలం చన్ద్రముర్యయోః । భగ్నేషు తేషు సంశ్లిష్టస్తయోరేవ తథా మయి
ఎలా కదిలే గడాలలో చంద్రుని ప్రతిబింబం కనిపించి, అవి పగిలిపోతే ఆ ప్రతిబింబం చంద్రునితో కలిసిపోతుందో, అలాగే నా విషయమూ అదే.
జీవః శ్లిష్టస్తథా కాలే మృతేషు జీవిషు ప్రియే । ఆవాం చ విద్యమానౌ చ సతతం సర్వజన్తుషు
అదే విధంగా, ప్రియమైనవాడా, జీవుడు కొంతకాలం జీవులతో కలిసిపోతాడు. మనిద్దరం కూడా అన్ని ప్రాణుల్లో ఎప్పుడూ ఉంటాం.
ఆధారశ్చాహమాధేయం కార్య చ కారణం వినా । అయే సర్వాణి ద్రవ్యాణి నశ్వరాణి చ సున్దరి
నేనే ఆధారం, ఆధేయం, ఫలితం, కారణం కూడా. అందమైనవాడా, ఈ లోకంలోని అన్ని పదార్థాలు నశించేవే.
ఆవిర్భావాధికాః కుత్ర కుత్రచిన్న్యూనమేవ చ । మమాంశాః కేఽపి దేవాశ్చ కేచిద్దేవాఃకలాస్తథా
నా భాగాలు కొన్ని చోట్ల ఎక్కువగా, కొన్ని చోట్ల తక్కువగా కనిపిస్తాయి. కొంతమంది దేవతలు నా భాగాలు, మరికొందరు నా శక్తుల భాగాలు.
కేచిత్కలాః కలాంశాంశాస్తదంశాంశాశ్చ కేచన । మదంశా ప్రకృతిః సూక్ష్మా సాచ మూర్త్యాచ పఞ్చధా
కొంతమంది శక్తుల భాగాలు, మరికొందరు ఆ భాగాల భాగాలు. నా స్వంత భాగం సూత్రమైన ప్రకృతి, అది ఐదు రూపాలలో కూడా కనిపిస్తుంది.
సరస్వతీ చ కమలా దుర్గా త్వం చాపి వేదసూః । సర్వే దేవాః ప్రాకృతికా యావన్తో మూర్తిధారిణః
సరస్వతి, కమల, దుర్గ, వేదమాత నువ్వు, ఇంకా రూపమున్న అన్ని దేవతలు ప్రకృతిలో నుండే ఉద్భవించారు.
అహమాత్మా నిత్యదేహీ భక్తధ్యానానురోధతః । యే యే ప్రకృతికా రాధే తే నష్టాః ప్రాకృతే లయే
నేనే ఆత్మ, శాశ్వతమైన రూపంలో ఉన్నాను, భక్తుల ధ్యానం, భక్తికి అనుగుణంగా స్పందిస్తాను. రాధా, ప్రకృతికి సంబంధించినవారు ప్రకృతి లయమైనప్పుడు నశిస్తారు.
అహమేవాఽఽసమేవాగ్రే పశ్చాదప్యహమేవ చ । యథాఽహం చ తథా త్వం చ యథా ధావల్యదుగ్ధయోః
ముందుగా నేనే ఉన్నాను, తరువాత కూడా నేనే ఉంటాను. నేను ఎలా ఉన్నానో, నువ్వూ అలాగే ఉన్నావు. పాలు తెల్లగా ఉన్నట్టు.
భేదః కదాఽపి న భవేన్నిశ్చితం చ తథాఽఽవయోః । అహం మహాన్విరాట్ సుషటౌ విశ్వాని యస్య లోమసు
మనిద్దరికి ఎప్పుడూ ఎలాంటి తేడా ఉండదు, ఇది నిశ్చయం. నేను మహావిశ్వరూపుడిని, నా రోమరంధ్రాల్లో అన్ని లోకాలు ఉంటాయి.
అంశస్త్వం తత్ర మహతీ స్వాంశేన తస్య కామినీ । ఆహం క్షుద్రవిరాట్ సృష్టౌ విశ్వం యన్నాభిపద్మతః
అక్కడ నువ్వు గొప్పదైన నా భాగంగా ప్రియురాలివి. సృష్టిలో నేను చిన్న విశ్వరూపుడిని, నా నాభికమలంలో నుంచి లోకం పుట్టింది.
అయం విష్ణోర్లోమకూపే వాసో మే చాంశతః సతి । తస్య స్త్రీ త్వం చ బృహతీ స్వాశనే సుభగా తథా
ఈ విశ్వం విష్ణువు రోమరంధ్రంలో నివసిస్తుంది, నేను అక్కడ భాగంగా ఉన్నాను. నువ్వు, సుభగే, అతని గొప్ప భార్యవు, నీ స్వంత భాగంతో.
తస్య విశ్వే చ ప్రత్యేకం బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః । బ్రహ్మవిష్ణుశివా అంశాశ్చాన్యే చాపి చ మత్కలాః
ప్రతి విశ్వంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైనవారు ఉంటారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు నా భాగాలు, ఇతరులు నా శక్తుల భాగాలు.
మత్కలాంశాంశకలయా సర్వే దేవి చరాచరాః । వైకుణ్ఠే త్వం మహాలక్ష్మీరహం తత్ర చతుర్భుజః
నా శక్తుల భాగభాగాల వల్ల, దేవీ, చరాచరమై ఉన్నవన్నీ ఉనికిలో ఉన్నాయి. వైకుంఠంలో నువ్వు మహాలక్ష్మివి, నేను అక్కడ నాలుగు చేతులవాడిని.
స చ విశ్వాద్బహిశ్చోర్ధ్వం యథా గోలోక ఏవ చ । సరస్వతీ త్వం సత్యే చ సావిత్రీ బ్రహ్మణః ప్రియాః
నీవు ఈ సృష్టికి బయట, పైగా, గోలొకంలో ఉన్నట్లే ఉన్నావు. సత్యలోకంలో నీవు సరస్వతిగా, బ్రహ్మదేవునికి ప్రియమైన సావిత్రిగా వెలుగుతున్నావు.
శివలోకే శివా త్వ్రం చ మూలప్రకృతిరీశ్వరీ । వినాశ్య దుర్గం దుర్గా చ సర్వదుర్గతినాశినీ
శివలోకంలో నీవు శివగా, మూల ప్రకృతిగా, పరమేశ్వరిగా వెలుగుతున్నావు. దుర్గను సంహరించే దుర్గగా, అన్ని కష్టాలను తొలగించే దుర్గగా ఉన్నావు.
స ఏవ దక్షకన్యా చ సా ఏవ శైలకన్యకా । కైలాసే పార్వతీ తేన సౌభాగ్యా శివవక్షసి
నీవే దక్షుని కుమార్తె, నీవే పర్వత కుమార్తె. కైలాసంలో నీవు పార్వతిగా, శివుని వక్షస్సుపై సౌభాగ్యంగా వెలుగుతున్నావు.
స్వాంశేన త్వం సిన్ధుకన్యా క్షీరోదే విష్ణువక్షసి । అహం స్వాశేన సృష్టౌ చ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
నీ స్వాంశంతో నీవు సింధు నదీ కుమార్తె, క్షీరసాగరంలో విష్ణువు వక్షస్సుపై వెలుగుతున్నావు. నా స్వాంశంతో సృష్టిలో నేను బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడిని.
త్వం చ లక్ష్మీ శివా ధాత్రీ సావిత్రీ చ పృథక్పృథక్ । గోలోకే చ స్వయం రాధా రాసే రాసేశ్వరీ సదా
నీవు లక్ష్మి, శివ, ధాత్రి, సావిత్రి — ఒక్కొక్కరుగా భిన్నంగా వెలుగుతున్నావు. గోలొకంలో నీవే రాధ, ఎల్లప్పుడూ రాసలీలకు అధిపతిగా ఉన్నావు.
వృన్దా దృన్దావనే రమ్యే విరజా విరజాతటే । సా త్వం సుదామశాపేన భారతం పుణ్యమాగతా
వృందావనంలో నీవు వృందగా, విరజానది తీరంలో విరజగా ఉన్నావు. సుదామ శాపంతో నీవు భారతదేశం అనే పవిత్ర భూమికి వచ్చావు.
పూతం కర్తుం భారతం చ వృన్దారణ్యం చ సున్దరి । త్వత్కలాంశాంశకలయా విశ్వేషు సర్వయోషితః
సుందరి! భారతదేశాన్ని, వృందావనాన్ని పవిత్రం చేయడానికి, నీ కళా అంశాల ద్వారా ఈ లోకాల్లోని అన్ని స్త్రీలు నీ రూపాలే.
యాయోషిత్సా చ భవతీ యః పుమాన్సోఽహమేవ చ । అహం చ కలయా వహ్నిస్త్వం స్వాహా దాహికా ప్రియా
ప్రతి స్త్రీ నీవే, ప్రతి పురుషుడు నేనే. నా కళతో నేను అగ్ని, నీవు స్వాహా, అగ్నికి ప్రియమైనవాడవు.