నాన్తర్బాహ్యే హరిర్యస్య తస్య కిం తపసాఽనఘ
పాపరహితుడా, లోపల బయట హరి లేని వాడికి తపస్సు వల్ల ఏమి లాభం?
యత్ర తత్ర కృతం కృష్ణసేవనం పరమం తపః
ఎక్కడైనా కృష్ణుని సేవ జరిగితే, అదే గొప్ప తపస్సు.
గృహీ భవ మునిశ్రేష్ఠ గృహిణాం సర్వదా సుఖమ్
మునిశ్రేష్ఠా, నీవు గృహస్థుడవు కావాలి. గృహస్థులకు ఎప్పుడూ సుఖమే.
తద్దర్శనముపస్పర్శం వాఞ్ఛన్త్యేవ ముముక్షవః
అటువంటి వాడిని చూడాలని, లేదా తాకాలని ముక్తికాంక్షలు ఎప్పుడూ కోరుకుంటారు.
తతః సుఖతమం పుత్రదర్శనం స్పర్శనం మునే
కాబట్టి మునీ, కుమారుడిని చూడటం, తాకడం — ఇదే గొప్ప సుఖం.
పుత్రప్రయోజనా కాన్తా శతకాన్తాప్రియః సుతః
భార్య కుమారుని కోసం. వంద మంది భార్యలకన్నా కుమారుడే మిన్న.
సర్వేభ్యో జయమన్విచ్ఛేత్పుత్రాదేకాత్పరాజయమ్
ప్రతి ఒక్కరిని జయించాలి, కానీ తన కుమారుని చేత ఓడిపోవాలి.
అతః ప్రియతమే పుత్రే న్యసేదాత్మపరం ధనమ్ ఉవాచ వచనం తాతం నారదో జ్ఞానినాం వరః ।। 1.24.
అందుకే, ప్రియమైన కుమారునిలోనే నీ గొప్ప ధనాన్ని పెట్టు. ఇలా జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు తన తండ్రికి చెప్పాడు.
నారద ఉవాచ ప్రవర్త్తయత్యసన్మార్గే స దయాలుః కథం పితా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: దయగల తండ్రి తన కుమారుని తప్పు మార్గంలో ఎలా నడిపించగలడు?
జలబుద్బుదవత్సర్వం సంసారమతినశ్వరమ్
ఈ లోక జీవితం నీటిమీద బుడగలా, చాలా తక్కువకాలమే ఉంటుంది.
విహాయ హరిదాస్యం చ విషయే యన్మనశ్చలమ్
హరిదాస్యం వదిలిపెట్టి మనసు లోక విషయాలలో తిరుగుతూ ఉంటుంది.
కా వా కస్య ప్రియా పుత్రో బన్ధుః కో వా భవార్ణవే
ఈ సంసారసముద్రంలో ఎవరు ఎవరికీ నిజంగా ప్రియులు? ఎవరు కొడుకు, ఎవరు బంధువు?
సుకర్మ కారయేద్యో హి తన్మిత్రం స పితా గురుః
ఎవరైనా మంచి పనులు చేయించేవాడు స్నేహితుడు, తండ్రి, గురువు కూడా అతడే.
ఇత్యేవం కథితం తాత వేదబీజం యథాగమమ్
ఇలా వేదబీజాన్ని సంప్రదాయానుసారం వివరించాను, తాత.
ఆదౌ యాస్యామి భగవన్నరనారాయణాశ్రమమ్
ముందుగా నేను నరనారాయణ ఆశ్రమానికి వెళ్తాను, ప్రభూ.
ఇత్యేవముక్త్వా స మునిర్విరరామ పితుః పురః
ఇలా చెప్పి ఆ ముని తన తండ్రి ఎదుట మౌనంగా నిలిచాడు.
క్షణం పితుః పురః స్థిత్వా నారదో మునిసత్తమః
తండ్రి ముందు క్షణం నిలబడి, నారదుడు ఆ మహాముని—
శ్రీనారద ఉవాచ తత్సమ్బన్ధి చ యజ్జ్ఞానం యత్ర తద్గుణవర్ణనమ్।। 1.24.
శ్రీనారదుడు ఇలా అన్నాడు: దానికి సంబంధించిన జ్ఞానం, దాని గుణాల వివరాలు—
తతః పశ్చాత్కరిష్యామి త్వత్ప్రీత్యా దారసంగ్రహమ్
అంతటితో కాదు, మీ ఆనందార్థం తరువాత భార్యను సంపాదిస్తాను.
నారదస్య వచః శ్రుత్వా ప్రహృష్టః కమలోద్భవః
నారదుని మాటలు విని కమలంలో పుట్టినవాడు ఆనందించాడు.
బ్రహ్మోవాచ వివిక్తాశ్రమిణాం చైవ న మన్త్రః సుఖదాయకః
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: ఒంటరిగా ఆశ్రమంలో ఉండేవారికి ఎలాంటి మంత్రం సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
నిషేకాల్లభ్యతే మన్త్రో గురుర్భర్త్తా చ కామినీ
గర్భధారణతో పాటు మంత్రం, గురువు, భర్త, భార్య లభిస్తారు.
మహేశ్వరస్తవ గురుః ప్రాక్తనో నః పురాతనః
మహేశ్వరుడు నీకు గురువు, మునుపు మాకూ ఆయనే పురాతన గురువు.
తత ఏవ భవాన్మన్త్రం జ్ఞానం లబ్ధ్వా పురాతనాత్
అందువల్ల నువ్వు కూడా ఆ పురాతనుని నుండి మంత్రం, జ్ఞానం పొందావు.
ఇత్యుక్త్వా జగతాం ధాతా విరరామ చ శౌనక
ఇలా చెప్పి లోకాలకు కర్త అయినవాడు మౌనంగా నిలిచాడు, శౌనకా.
సౌతిరువాచ ఊర్ధ్వం ధ్రువాద్యోజనలక్షమీప్సితం మహార్హరత్నౌఘవినిర్మితం మహత్
సౌతీ ఇలా అన్నాడు: ధ్రువుని పైన, లక్ష యోజనాల వెడల్పుతో, అమూల్య రత్నాలతో నిర్మించబడిన గొప్ప లోకం ఉంది.
నిరాశ్రయే యోగబలేన శమ్భునా ధృతం విచిత్రం వివిధాలయాన్వితమ్
అది ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా, శంభువు యోగబలంతో నిలబెట్టాడు; అది విచిత్రంగా, ఎన్నో వాసస్థలాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
మయూఖశూన్యం రవిచన్ద్రయోర్మునే హుతాశనైర్వేష్టితమేవ కేవలమ్
ఆ లోకానికి సూర్య చంద్రుల కిరణాలు లేవు, మునీశ్వరా! అది కేవలం అగ్నితో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
పురం వరం యోజనలక్షవిస్తృతం త్రికోటిరత్నేన్ద్రగృహాన్వితం సదా
అది లక్ష యోజనాల పొడవున్న గొప్ప నగరం. అక్కడ మూడు కోట్ల మణిమయమైన ఇంద్రుని భవనాలు ఎప్పుడూ ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాయి.
మాణిక్యముక్తామణిదర్పణైర్యుతం నస్వప్నదృష్టం ద్విజ విశ్వకర్మణః
ఆ నగరమంతా మాణిక్యాలు, ముత్యాలు, రత్నాలు, అద్దాలతో నిండిపోయి ఉంది. ద్విజుడా! మనకంటే కలలో కూడా చూడని ఆ నగరాన్ని విశ్వకర్మ నిర్మించాడు.