స పుమాన్న రి కర్మార్హోం దైవే పిత్ర్యే చ కర్మణి । అధమః స చ సర్వేషాం నిన్దితశ్చ యశస్కరః
అటువంటి వాడు దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు చేసే ఏ కార్యానికి కూడా అర్హుడు కాదు. అతడు అందరిలోనూ అత్యంత నిందితుడు, అపఖ్యాతి పొందినవాడు.
ద్వితీయే దివసే నారీం యో వ్రజేచ్చ రజస్వలామ్ । కామతః పరిపూర్ణాఞ్చ గోహత్యాం లభతే ధ్రువమ్
రెండవ రోజున రజస్వలురాలైన స్త్రీను, కోరికతో చేరిన వాడు, గోవధ పాపాన్ని తప్పకుండా పొందుతాడు.
ఆజీవనం నాధికారీ పితృవిప్రసురార్చనే । అమనుష్యోఽయశస్యః స్యాదిత్యాఙ్గిరసభాషితమ్
అతడు జీవితాంతం పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, దేవతలను పూజించడానికి అర్హుడు కాదు. అతడు అపవిత్రుడు, అపఖ్యాతి పొందినవాడవుతాడు — అంగిరసుడు చెప్పినదీ ఇదే.
దృతీయే దివసే జాయాం యో హి గచ్ఛేద్రజస్వలామ్ । స మూఢో భ్రూణహత్యాం చ లభతే నాత్ర సంశయాః
మూడవ రోజున తన భార్యను చేరిన వాడు, ఆ మూర్ఖుడు గర్భహత్య పాపాన్ని తప్పకుండా పొందుతాడు.
పూర్వవత్పతితః సోఽపి న చార్హః సర్వకర్మసు । అసచ్ఛూద్రా చతుర్థేఽహ్ని న గచ్ఛేత్తాం విచక్షణః
అలాగే, అతడు పతితుడవుతాడు, అన్ని కార్యాలకు అర్హుడు కాదు. నాల్గవ రోజున కూడా ఆమెను చేరరాదు, ఎందుకంటే ఆమె శుద్రేతరురాలిగా ఉంటుంది.
ఋతావతీతే దివసే గమనం చ కరిష్యసి । శచ్యాశ్చ వచనం శ్రుత్వా ప్రహస్య నహుషస్తయా
ఋతువు ముగిసిన తరువాత మాత్రమే కలయిక జరగాలి. శచీ మాటలు విని, నహుషుడు నవ్వాడు.
ఉవాచ మధురం శాన్తః శక్రకాన్తాం చ సువ్రతామ్ । దేవపత్నీ సదా శుద్ధా తన్న్యూనం మానవం ప్రతి
ఆ శాంత స్వభావుడైనవాడు, ఇంద్రుని భార్య అయిన సతీశీలురాలైన శచిని మధురంగా పలికాడు. దేవతల భార్య ఎప్పుడూ పవిత్రురాలే, ఈ విషయంలో ఆమె మానవ స్త్రీకన్నా తక్కువ కాదు.
శయనే భోజనే దేవీ నాశుద్ధా మానవం ప్రతి । రజస్వలాయాః సంభోగే కర్మక్షేత్రే చ భారతే
భారతా, పడకగదిలోనైనా, భోజన సమయంలోనైనా ఆ దేవతా మానవునికి అపవిత్రురాలు కాదు. అపవిత్రత అనేది రజస్వల స్త్రీతో సంయోగంలో లేదా కర్మభూమిలో మాత్రమే కలుగుతుంది.
త్వయోక్తం చ భవేత్పా పం నాత్ర దు (స్వ)ర్గే చ సున్దరి । కర్మక్షేత్రేఽపి తత్కర్మ యద్వేదోక్తం శుభాశుభమ్
సుందరివా, నీవు పాపమని చెప్పింది ఇక్కడ స్వర్గంలో వర్తించదు. కర్మభూమిలోనూ, వేదం చెప్పిన విధంగా ఏ కార్యమైనా, అది శుభమైనా, అశుభమైనా, అలాగే జరుగుతుంది.
న భవేద్వైష్ణవానాం చ జ్వలతాం బ్రహ్మతేజసా । యథా ప్రదీప్తే వహ్నౌ చ శుష్కాణి చ తృణాని చ
బ్రహ్మతేజస్సుతో ప్రకాశించే వైష్ణవులకు పాపం అంటదు. అది ఎలా అంటే, మండుతున్న అగ్నిలో పొడి గడ్డి ఎలా కాలిపోతుందో అలా.
భవన్తి భస్మీభూతాని తథా పాపాని వైష్ణపే । వహ్నిసూర్యబ్రాహ్మణేభ్యస్తేజయాన్వైష్ణపః సదా
అలాగే, వైష్ణవునికి పాపాలు బూడిదైపోతాయి. వైష్ణవుడు ఎప్పుడూ అగ్ని, సూర్యుడు, బ్రాహ్మణుల కంటే ఎక్కువ తేజస్సుతో ఉంటాడు.
రక్షితో విష్ణుచక్రేణ స్వతన్త్రో మత్తకుంజరః । న విచారో న భోగశ్చ పైష్మవానాం స్వకర్మణామ్
విష్ణువు చక్రంతో రక్షింపబడే స్వతంత్రుడైన, ఉన్మత్త ఏనుగులా ఉండే వైష్ణవుని కర్మలకు విచారణా, అనుభవం ఉండదు.
నిఖితం సామ్ని కౌథుమ్యాం కురు ప్రశ్నం బృహస్పతీమ్ । అస్మాంశ్చ సర్వే జానన్తి చన్ద్రవంశ్యాంశ్చ వైష్ణవాన్
సామవేదంలో, కౌథుమీ పద్ధతిలో నిపుణుడైన బృహస్పతిని నీవు అడుగు. ఈ విషయాన్ని చంద్రవంశీయులందరూ, వైష్ణవులందరూ తెలుసు.
దేవమన్యం న సేవన్తే చన్ద్రవంశ్యా హరిం వినా । సద్వంశప్రభవో యో హి బ్రహ్మణః క్షత్రియోఽథవా
చంద్రవంశీయులు హరివిన ఇతర దేవతను పూజించరు. వారు సద్గోత్రంలో పుట్టినవారైనా, బ్రాహ్మణులైనా, క్షత్రియులైనా, మరెవ్వరినీ పూజించరు.
విష్ణుమన్త్రం న గృణ్హాతి వఞ్చితో దేవమాయయా । కో వా మన్త్రశ్చ కే దేవా న హి శాస్తా యమో మమ
విష్ణుమంత్రము జపించని వాడు దేవమాయ వల్ల మోసపోతాడు. మంత్రం అంటే ఏమిటి? దేవతలు ఎవరు? యముడు నాకు అధిపతి కాదు.
సర్వాఞ్ఛాస్తుం సమర్థోఽహం బ్రహ్మవిష్ణుశివాన్వినా । శయ్యాం కృరు గుహం గత్వా శీఘ్రం యాస్యామి తే గృహమ్
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులను తప్పించి, మిగతా కోరికలన్నీ నెరవేర్చగలను. నీవు నీ పడకగదికి లేదా ఏదైనా గుప్త స్థలానికి వెళ్ళు, నేను త్వరగా నీ ఇంటికి వస్తాను.
ఋతుపాపం మయి భవేత్తవ కిం గచ్ఛ శోభనే । ఇత్యుక్త్వా నహుషో రాజా ప్రఫుల్లవదనేక్షణః
ఓ శోభనే, ఋతుపాపం నీకు కాకుండా నాకే కలగనీ. అని చెప్పి, నహుషుడు హర్షంతో ముఖం వికసించి ఆమెను చూశాడు.
రత్నయానం సమారుహ్య యయౌ నన్దనకాననమ్ । న యయౌ సా శచీ గేహం ప్రజగామ గురోర్గృహమ్
అతడు రత్నాలతొ అలంకృతమైన రథంపై ఎక్కి నందనవనానికి వెళ్లాడు. కానీ శచి ఇంటికి వెళ్లకుండా తన గురువు ఇంటికి వెళ్లింది.
గత్వ కూశాసనస్యం చ దదర్శ చ బృహస్పతిమ్ । తారాసేవితపాదాబ్జం జ్వలన్తం బ్రహ్మతేజసా
ఆమె అక్కడకు వెళ్లి, కూశాసనంపై కూర్చున్న బృహస్పతిని చూచింది. ఆయన పాదాలను తారా సేవిస్తూ, బ్రహ్మతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నారు.
జపమాలాకరం శశ్వజ్జపన్తం కృష్ణమీప్సితమ్ । పరమం పరమానన్దం పరమాత్మానమీశ్వరమ్
ఆయన చేతిలో జపమాల పట్టుకుని, ఎప్పుడూ తన మనసులో ఉన్న కృష్ణుని నామాన్ని జపిస్తూ ఉన్నాడు. ఆయన పరమానంద స్వరూపుడు, పరమాత్మ, పరమేశ్వరుడు.
నిర్గుణం చ నిరీహం చ స్వతన్త్రం ప్రకృతేః పరమ్ । స్వేచ్ఛామయం పరం బ్రహ్మ భక్తానుగ్రహవిగ్రహమ్
ఆయన గుణరహితుడు, కోరికలేని వాడు, స్వతంత్రుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు. తన ఇష్టానుసారంగా రూపాన్ని ధరించిన పరబ్రహ్మ, భక్తులకు అనుగ్రహమయమైన స్వరూపుడు.
తమానన్దాశ్రునేత్రం చ ననామ శినకా భువి । రుదతీ సాశ్రునేత్రా కా మజ్జన్తీ భక్తిసాగరే
ఆమె ఆనందబాష్పాలతో కళ్లు నిండిపోయి, భూమిపై నమస్కరించింది. కన్నీళ్లు పారుస్తూ, భక్తిసముద్రంలో మునిగిపోయింది.
శోకార్ణవే నిమజ్జన్తీ హృదయేన విదూయతా । తుష్టావ భీతా స్వగురుం బ్రహ్మిష్ఠం చ కృపానిధిమ్
శోకసముద్రంలో మునిగిపోతూ, హృదయం బాధతో నిండిపోయి, భయంతో తన గురువైన బ్రహ్మనిష్ఠుడిని, కరుణాసాగరుడిని స్తుతించింది.
శచ్యువాచ రక్ష రక్ష మహాభాగ మాం భీతాం శరణాగతామ్ । త్వమీశ్వరః స్వదాసీం చ నిమగ్నాం శోకసాగరే
శచి ఇలా చెప్పింది: 'మహాభాగా! భయపడుతున్న నాకు ఆశ్రయం కల్పించు, రక్షించు. నీవు ప్రభువు, నేను నీ దాసురాలిని. శోకసముద్రంలో మునిగిపోతున్నాను.'
అనీశ్వరశ్చేశ్వరో వా బరవాన్వా సుదుర్బలః । స్వశిష్యభార్యాం పుత్రాంశ్చ శాసితుం చ సదా క్షమః
బలహీనుడైనా, బలవంతుడైనా, శక్తివంతుడైనా, బలహీనుడైనా, తన శిష్యులను, భార్యను, కుమారులను ఎప్పుడూ క్రమంలో ఉంచగలగాలి.
దూరీభూతః స్వరాజ్యాచ్చ స్వశిష్యశ్చ కృతస్త్వయా । శాన్తిర్బభూవ దోషస్య చాధునాఽనుగ్రహం కురు
నీవు నా రాజ్యాన్ని, నా శిష్యుడిని నన్నుంచి దూరం చేసావు. ఇప్పుడు నా తప్పు మన్నించబడినందున, దయచూపు.
అనాథాం సర్వశూన్యాం మాం శున్యాం తామమరావతీమ్ । సంపచ్ఛూన్యమాశ్రమం మే పశ్య రక్ష కృణానిధే
నన్ను, అన్నీ కోల్పోయిన వాడిని, ఈ అమరావతిని శూన్యంగా మారినదిగా చూడు. నా ఆశ్రమం సంపద లేని స్థితిలో ఉంది. దయాసముద్రా! నన్ను కాపాడు.
దస్యుగ్రస్తాం చ మాం రక్ష దేశం కింకరమానయ । దత్తవా చరణరేణూంస్తం శుభాశీర్వచనం కురు
దొంగల చేత బాధపడుతున్న నన్ను కాపాడు. ఈ దేశానికి ఒక సేవకుని తెచ్చి పెట్టు. నీ పాదధూళిని అందుకొని, మంగళకరమైన ఆశీర్వచనాలు పలుకు.
సర్వేషాం చ సురుణాం చ జన్మదాతా పరో గురుః । పితుః శతగుణా మాతా పూజ్యా వన్ద్యా గరీయసీ
అందరు దేవతల్లో, జన్మనిచ్చే పరమగురువు గొప్పవాడు. తండ్రికంటే తల్లి వంద రెట్లు ఎక్కువ గౌరవానికి, పూజకు, నమస్కారానికి అర్హురాలు.
విద్యాదాతా మన్త్రదాతా జ్ఞానదో హరిభక్తిదః । పూజ్యో వన్ద్యశ్చ సేవ్యశ్చ మాతుః శతగుణో గురుః
విద్యను, మంత్రాన్ని, జ్ఞానాన్ని, హరిభక్తిని ఇచ్చేవాడు గురువు. అలాంటి గురువు తల్లికంటే వంద రెట్లు ఎక్కువ పూజకు, గౌరవానికి, సేవకు పాత్రుడు.