ఇతి ధర్మః క్షత్రియాణాం కథితో బ్రహ్మణా పురా । వాణిజ్యం చైవ వైశ్యానాం స్వధర్మో ధర్మసంచయః
ఇలా క్షత్రియుల ధర్మాన్ని బ్రహ్మ దేవుడు పురాతన కాలంలో చెప్పాడు. వైశ్యులకు వ్యాపారమే వారి ధర్మం, అది పుణ్యాన్ని కూడగట్టే మార్గం.
శూద్రాణాం విప్రసేవా చ పరో ధర్మేం విధీయతే । సర్వన్యాసో హరౌ భూవ ధర్మః సంన్యాసినాం ధ్రువమ్
శూద్రులకు బ్రాహ్మణులకు సేవ చేయడమే గొప్ప ధర్మంగా నిర్ణయించబడింది. సన్న్యాసులకు అన్ని విషయాలను హరిలో వదిలేయడమే నిజమైన ధర్మం.
రక్తైకవాసా దణ్డీ చ బిభర్తి మృత్కమణ్డలుమ్ । సర్వత్ర సమదర్శో చ స్మరేన్నానాయణం సదా
ఒక్క ఎర్ర వస్త్రం ధరించి, దండం పట్టుకుని, మట్టి కుండ తీసుకుని, అందరినీ సమంగా చూసేవాడు ఎప్పుడూ పరమాత్మ స్వరూపాలను ధ్యానిస్తాడు.
కరోతి భ్రమణం నిత్యం గేహే గేహే న తిష్ఠతి । విద్యామన్త్రం చ కస్మైచిన్న దదాతి చ లోభతః
అతడు ఎప్పుడూ తిరుగుతూ ఉంటాడు, ఏ ఇంట్లోనూ ఉండడు. లోభంతో ఎవరికీ విద్య, మంత్రం ఇవ్వడు.
కరోతి నాఽఽశ్రమం భిక్షుః కరోతి నాన్యవాసనామ్ । కరోతి నాన్యసఙ్గం చ నిర్మోహ సఙ్గవర్జితః
భిక్షువు ఆశ్రమాన్ని స్థాపించడు, ఇతర వస్త్రాలు ధరించడు, ఇతరులతో అనురాగం పెంచుకోడు. అతడు మోహం, ఆసక్తి లేని వాడు.
న స్వాదుభుఙ్క్తే లోభాచ్చా స్త్రీముఖం న హి పశ్యతి । న వాఞ్ఛితం భక్ష్యవస్తు యాచతే గుహిణాం వ్రతీ
అతడు లోభంతో తీపి పదార్థాలు తినడు, స్త్రీ ముఖాన్ని చూడడు, ఇష్టమైన భోజనం కోసం గృహస్థులను అడగడు. వ్రతంలో స్థిరంగా ఉంటాడు.
ఇతి సంన్యాసినాం ధర్మ ఇత్యాహ కమలోద్భవః । ఇతి తే కథితం పుత్ర గచ్ఛ వత్స యథాసుఖమ్
ఇలా సన్న్యాసుల ధర్మాన్ని కమలజుడు వివరించాడు. నీవు అడిగినదంతా చెప్పాను కుమారా, ఇప్పుడు నీవు సుఖంగా పోవచ్చు.
ఇత్యుక్త్వా చ మహేన్ద్రాణీ విరరామ చ వర్త్మని । ఉవాచ నహుషో రాజా శచీం వక్రప్రకంధరః
ఇలా చెప్పి మహేంద్రుడి భార్య తన మాట ఆపింది. తరువాత వంకర మెడతో నహుషుడు శచీదేవిని ఇలా అడిగాడు.
నహుష ఉవాచ త్వయా యత్కథితం దేవీ సర్వ తతు విపర్యయమ్ । యథార్థధర్మం వేదోక్తం నిబోధ కథాయామి తే
నహుషుడు ఇలా అన్నాడు: దేవీ! నువ్వు చెప్పింది అన్నీ విరుద్ధంగా ఉంది. ఇప్పుడు వేదాల్లో చెప్పిన యథార్థ ధర్మాన్ని నేను చెబుతాను, విను.
కర్మణాం ఫలభోగశ్చ సర్వేషాం సురసున్దరి । నైవ స్వర్గే న పాతాలే నాన్యద్వీపే శ్రుతౌ శ్రుతమ్
దేవతలలో అందమైనవాడివి! అన్ని ప్రాణులకు కర్మఫల అనుభవం స్వర్గంలోనూ, పాతాళంలోనూ, మరే ద్వీపంలోనూ ఉండదని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
కృత్వా శుభాశుభం కర్మ పుణ్యక్షేత్రే చ భారతే । అన్యత్ర తత్ఫలం భుఙ్క్తే కర్మీ కర్మనిబన్ధనాత్
భారతదేశంలో మంచి లేదా చెడు పనులు చేసినవాడు, ఆ ఫలితాలు వేరే చోట అనుభవించాల్సి వస్తుంది. ఎందుకంటే, మనం చేసిన పనులకు అనుగుణంగా ఫలితాలు అనుభవించాల్సిందే.
హిమాలయాదాసముద్రం పుణ్యక్షేత్రం చ భారతమ్ । శ్రేష్ఠం సర్వస్థలానాం చ మునీనాం చ తపఃస్థలమ్
హిమాలయాల నుంచి సముద్రం వరకు విస్తరించిన ఈ భారతదేశం పవిత్రమైన భూమి. ఇది అన్ని ప్రాంతాల్లో ఉత్తమమైనది, మునులు తపస్సు చేసిన ప్రదేశం కూడా.
తత్ర లబ్ధ్వా జన్మ జీవీ వఞ్చితో విష్ణుమాయయా । శశ్వత్కరోతి విషయం విహాయ సేవనం హరేః
అక్కడ జన్మ పొందిన జీవి విష్ణుమాయ వల్ల మోసపోయినా, భోగాల్ని విడిచిపెట్టి ఎప్పుడూ హరిని సేవించడంలో నిమగ్నమవుతాడు.
కృత్వా తత్ర మహత్పుణ్యం స్వర్గ గచ్ఛతి పుణ్యవాన్ । గృహీత్వా సర్వకన్యాశ్చ చిరం స్వర్గే ప్రమోదతే
అక్కడ గొప్ప పుణ్యాన్ని సంపాదించినవాడు స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు. అందమైన యువతులను వెంటబెట్టుకుని, స్వర్గంలో చాలా కాలం ఆనందంగా గడుపుతాడు.
స్వర్గమాగచ్ఛతి నరో విహాయ మానవీం తనుమ్ । స్వశరీరేణాఽఽగతోఽహం మత్పుణ్యం పశ్య సున్దరి
మనిషి తన మానవ శరీరాన్ని వదిలి స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు. నేను నా స్వరూపంతో ఇక్కడికి వచ్చాను. నా పుణ్యాన్ని చూడు, సుందరివి.
అనేకజన్మపుణ్యేన చాఽఽగతః స్వర్గమీప్సితమ్ । తతః కిం కేన పుణ్యేన దర్శనం మే త్వయా సహ
ఎన్నో జన్మల్లో చేసిన పుణ్యంతో నేను కోరుకున్న స్వర్గానికి వచ్చాను. మరి, నీవు నాతో కలవడానికి ఏ పుణ్యం చేశావో చెప్పు.
న హి కర్మస్థలమిదం స్వభోగస్థలమేవ చ । సారం చ సర్వభోగానాం వరస్త్రీభోగమేవ చ
ఇది పనులు చేసే స్థలం కాదు, కేవలం ఆనందించడానికి మాత్రమే ఉన్నది. ఇక్కడ అన్ని ఆనందాల సారం, ఉత్తమమైన స్త్రీలతో కూడిన ఆనందమే.
భోగస్థలే భోగవస్తు న హి త్యక్తుం ప్రశస్యతే । భావానురక్తా రసికా భోగ్యా త్వం భోగినామిహ
ఆనందాల లోకంలో, ఆనందించదగిన వస్తువులను వదిలిపెట్టడం మంచిది కాదు. భావపూరితురాలైన నీవు, ఇక్కడ ఆనందించేవారికి అనుకూలంగా ఉన్నావు.
ద్రవ్యమస్వామికం భోగ్యం సుఖం త్యజతి సన్దధీః । అవిరోధసుఖత్యాగీ పశురేవ న సంశయః
ఎవరైనా యజమాని లేని ధనాన్ని, సుఖాన్ని మనసు నిశ్చలంగా వదిలేస్తే, ఎలాంటి వ్యతిరేకత లేకుండా ఆనందాన్ని వదిలిపెడితే, అతడు జంతువులాంటి వాడే, సందేహం లేదు.
గచ్ఛ కాన్తే గుహం గత్వా కురు తల్పం మనోహరమ్ । రమణీయం చ రహసి వరం రతికరం పరమ్
ప్రియమైనవాడా, గుహలోకి వెళ్లి, ఆకర్షణీయమైన మంచాన్ని సిద్ధం చేయు. ఒంటరిగా ఉండే ఆ ప్రదేశాన్ని ఎంతో సుందరంగా, ఆనందించదగినదిగా తయారు చేయు.
త్యజ ద్వైధం చ మనసో నిశ్చితం వరవర్ణిరి । వరాననే మయా సార్ధం మోదస్వ వరమన్దిరే
మనసులోని అన్ని సందేహాలను వదిలిపెట్టు, ఉత్తమవర్ణముతో ఉన్నవాడివి. అందమైన ముఖముతో ఉన్నవాడివి, ఈ అద్భుతమైన మందిరంలో నాతో కలిసి ఆనందించు.
అమూల్యరత్నమాలాం చ మణిరాజవిరాజితామ్ । భిక్షాం కృత్వా చ దాస్యామి లక్ష్మీవక్షసి శోభితామ్
అమూల్యమైన రత్నాల మాలను, అందులో రాజరత్నం మెరిసేలా, లక్ష్మీదేవి వక్షస్సుపై ప్రకాశించేలా, దానిని నేను నీకు దానం చేస్తాను.
మణిం చానన్తశిరసః సర్వేషామతిదుర్లభమ్ । దుష్ప్రాప్యం త్రిషులోకేషు తుభ్యం దాస్యామి సున్దరి
అనంతుని తలపై ఉన్న, మూడు లోకాలలో అందరికీ దొరకని, చాలా అరుదైన రత్నాన్ని నేను నీకు ఇస్తాను, సుందరివి.
మణిరత్నం కౌస్తుభం చ యో నారాయణవక్షసి । భిక్షాం కృత్వా తు దాస్యామి కృత్వా నారాయణవ్రతమ్
నారాయణుని వక్షస్సుపై మెరిసే కౌస్తుభ రత్నాన్ని, నారాయణ వ్రతం చేసి, దానిని నీకు దానం చేస్తాను.
చన్ద్రశేఖరమౌలేశ్చ యదర్ధం చన్ద్రభూషణమ్ । జరామృత్యువ్యాధిహరం శక్తం క్రీడాకరం వరమ్
చంద్రశేఖరుని తలపై ఉన్న అర్ధచంద్రాన్ని, అది ముసలితనం, మరణం, వ్యాధిని తొలగించగలదు, ఆటలకు ఎంతో అనుకూలమైనదాన్ని నీకు ఇస్తాను.
అతీవ విశ్వదుష్ప్రాప్యం విశ్వవన్ద్యం చ సున్దరమ్ । విశ్వనాథవ్రతం కృత్వా తుభ్యం దాస్యామి నిశ్చితమ్
ఈ లోకంలో అందరికీ దొరకని, అందరూ పూజించే అందమైన ఆభరణాన్ని, విశ్వనాథుని వ్రతం చేసి, ఖచ్చితంగా నీకు ఇస్తాను.
దాస్యామి తే శ్రీసూర్యస్య మణిశ్రేష్ఠం స్యమన్తకమ్ । భక్త్యా సూర్యవ్రతం కృత్వా త్రిషు లోకేషు దుర్లభమ్
శ్రీ సూర్యునికి చెందిన అత్యుత్తమమైన స్యామంతక రత్నాన్ని, మూడు లోకాలలో దొరకని దానిని, భక్తితో సూర్య వ్రతం చేసి నీకు ఇస్తాను.
అష్టౌ భారాన్సువర్ణం చ యశ్చ నిత్యం ప్రసూయతే । జరాసృత్యుహరం చవ పరం క్రీడాకరం ప్రియే
ఎప్పుడూ ఉత్పత్తి అయ్యే ఎనిమిది భారాల బంగారాన్ని, అది ముసలితనాన్ని, మరణాన్ని తొలగించగలదని, ఆటలకు ఎంతో అనుకూలమైనదాన్ని, ప్రియమైనవాడా, నీకు ఇస్తాను.
అమూల్యరత్ననిర్మాణం పాత్రరత్నం మనోహరమ్ । సంతతం మధృపూర్ణం చ దాస్యామి మదనస్య చ
అమూల్యమైన రత్నాలతో తయారైన, చూడగానే మనసు దోచే రత్నపాత్రను, ఎప్పుడూ తేనెతో నిండినదాన్ని, మదనునికి చెందినదాన్ని నేను నీకు ఇస్తాను.
అమూల్యరత్ననిర్మాణం సుర్యతుల్యం చ తేజసా । నానచిత్రవిచిత్రాఢ్యం నిర్మాణమీశ్వరేచ్ఛయా
అమూల్యమైన రత్నాలతో తయారై, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఎన్నో అద్భుతమైన అలంకారాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, పరమేశ్వరుని సంకల్పంతో నిర్మించబడింది.