అథ సప్తపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః నారాయణ ఉవాచ దేవానాం స్తవనం శ్రుత్వా త్యక్తవా చ రోదనం సతీ । ఉవాచ సుప్రసన్నా తాంస్తేషాం స్తోత్రేణ నారద
తర్వాత, ఏడు పదిహేను అధ్యాయం ప్రారంభమైంది. నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల స్తోత్రాన్ని విని, సతీ తన ఏడుపును మానేసి, ఎంతో సంతోషంతో ఆ స్తోత్రం ద్వారా వారితో మాట్లాడింది, ఓ నారదా.
మహాలక్ష్మీరువాచ త్యజామి దేహం న క్రోధాన్న వైరాగ్యోణ సాంప్రతమ్ । ఇదం హృది సమాలోచ్య దేవాస్తచ్ఛ్ూయతామితి
మహాలక్ష్మి ఇలా చెప్పింది: నేను కోపంతో గానీ, విరక్తితో గానీ ఈ శరీరాన్ని వదిలిపెట్టడం లేదు. ఇది నా హృదయంలో ఆలోచించి చెబుతున్నాను, ఓ దేవతలారా, వినండి.
యస్మిన్సదీశే మహతి సర్వసామ్యో చ నిర్గుణే । సర్వాత్మని సదానన్దే సమతా తృణశైలయోః
అందరిలో సమంగా ఉన్న, గుణరహితుడైన, సర్వాంతర్యామి, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే ఆ పరమాత్మలో, గడ్డి తంతు నుంచి కొండ వరకు అంతా సమమే.
భ్రూభఙ్గలీలయా లక్ష్మీర్లక్షం స్రష్టుమలం చ యః । భృత్యే స్త్రియాం యత్సమతా కిం కార్య తస్చ సేవయా
లక్ష్మి కేవలం కనుబొమ్మను తిప్పితే లక్షలాది సృష్టించగలదు. అలాంటి సమత్వం ఉన్నప్పుడు, సేవకుడి లేదా స్త్రీ సేవ అవసరం ఏముంది?
తత్పత్నీనాం ప్రధానాఽహం నీరస్తా ద్వారిణాఽధునా । తద్భృత్యభృత్యభృత్యేన పరిపూర్ణేన నేప్సితా
ఆయన భార్యలందరిలో నేను ముఖ్యురాలిని, కానీ ఇప్పుడు ద్వారంలోనే నన్ను తిరస్కరించారు. అత్యంత భక్తితో ఉన్న సేవకుడి సేవ కూడా ఆయనకు అవసరం లేదు.
త్యక్ష్యామి జీవనమహమసౌభాగ్యా చ స్వామిని । వహ్నౌ చ కామనాం కృత్వా యథా భద్రం భవేత్పురా
నా భర్తతో నాకు అదృష్టం లేకపోవడంతో, నేను నా ప్రాణాన్ని విడిచిపెడతాను. మునుపు మాదిరిగానే, అగ్నిలో నా కోరికను చెప్పి, శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటాను.
యా స్త్రీ భర్తురసౌభాగ్యా సాఽసౌభాగ్యా చ సర్వతః । శయనేఽభోజనే తస్యా న సుఖం జీవనం వృథా
భర్తతో అదృష్టం లేని స్త్రీకి అన్ని విధాలా దురదృష్టమే. పడకగదిలోనైనా, భోజనంలోనైనా ఆమెకు సుఖం లేదు; ఆమె జీవితం వృథా.
యస్యా నాస్తి ప్రియప్రేమ తస్యా జన్మ నిరర్థకమ్ । తర్త్కి పుత్రే ధనే రుపే సంపత్తౌ యౌవనేఽథవా
ప్రియమైన భర్త ప్రేమ లేని స్త్రీకి, కుమారులు, ధనం, అందం, ఐశ్వర్యం, యవ్వనం ఉన్నా, ఆమె జన్మం వ్యర్థమే.
యద్భక్తిర్నాస్తి కాన్తే చ సర్వప్రియతమే పరే । సాఽశుచిర్ధర్మహీనా చ సర్వకర్మవివర్జితా
తన ప్రియమైన భర్తపై భక్తి లేని స్త్రీ, అతను అత్యంత ప్రియమైనవాడు, పరముడు అయినా, ఆమె అపవిత్రురాలు, ధర్మం లేని, అన్ని కర్తవ్యాలనుండి దూరమైనవారు.
పతిర్బన్ధుర్గతిర్భర్తా దైవతం గురురేవ చ । సర్వక్మాచ్చ పరః స్వామీ న గురుః స్వామినః పరః
భర్తే స్త్రీకి బంధువు, ఆశ్రయం, ప్రభువు, దైవం, గురువు. అన్నింటికంటే భర్తే ప్రధానుడు; భర్త కన్నా గొప్ప గురువు ఎవరూ లేరు.
పితామాతా సుతో భ్రాతా క్లిష్టో దాతుమిదం ధనమ్ । సర్వస్వదాతా స్వామీ చ మూఢానం యోషితాం సురాః
తండ్రి, తల్లి, కుమారుడు, అన్నదమ్ములు ధనం ఇవ్వడంలో వెనుకాడతారు. కానీ, మూర్ఖ స్త్రీలకు భర్తే అన్నింటినీ ఇచ్చేవాడు, ఓ దేవతలారా.
కాచిదేవ హి జానాతి మహాసాధ్వీ చ స్వామినమ్ । అతిసద్వంశజాతా చ సుశీలా కులపాలికా
మహాసతీ, మంచి వంశంలో పుట్టిన, మంచి నడవడిక కలిగి, కుటుంబాన్ని కాపాడే స్త్రీ మాత్రమే తన భర్తను నిజంగా తెలుసుకుంటుంది.
ఆసద్వంశప్రసూతా యా దుఃశీలా ధర్మవర్జితా । ముఖదుష్టా యోనిదుష్టా పతిం నిన్దతి కోపతః
మంచి వంశంలో పుట్టినా, చెడు నడవడిక కలిగి, ధర్మం లేని, మాటలో చెడు, జన్మలో అపవిత్రురాలైన స్త్రీ, కోపంతో భర్తను దూషిస్తుంది.
యా స్త్రీ సర్వపరం ద్వేష్టి పతిం విష్ణుసమం గురుమ్ । కుమ్భీపాకే పచతి సా యావదిన్ద్రాశ్చతుర్దశ
అన్ని విషయాల్లో ద్వేషం చేసే, విష్ణువుతో సమానమైన తన భర్తను, గురువును ద్వేషించే స్త్రీ, పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉండేంత కాలం కుంభీపాక నరకంలో ఉడికించబడుతుంది.
వ్రతం చానశనం దానం సత్యం పుష్యం తపశ్చిరమ్ । పతిభక్తివిహీనాయా భస్మీభూతం నిరర్థకమ్
ఉపవాసం, దానం, సత్యం, పవిత్రత, దీర్ఘకాలపు తపస్సు — ఇవన్నీ భర్తకు భక్తి లేకుండా ఉన్న స్త్రీకి వ్యర్థమై, బూడిదైపోతాయి.
అతః రించిన్న వక్ష్యామి నిష్ఠురం పతిమీశ్వరమ్ । భృత్యాపరాధైర్దేవస్య ప్రాణాంస్తయక్ష్యామి నిశ్చితమ్
అందుకే నా భర్త ఎంత కఠినంగా ఉన్నా, నేను ఆయనను దుర్భాషగా మాట్లాడను. ఆయన సేవకుల తప్పులకోసం ఆయనను నిందించకుండా, అవసరమైతే నా ప్రాణాలనే విడిచిపెడతాను.
పతిదోషే మహాసాధ్వీ పతిం న నిష్ఠురం వదేత్ । యది సోఢుమశక్తా చ ప్రాణాంస్త్యజతి ధర్మతః
భర్తలో తప్పులున్నా, నిజమైన సతీ స్త్రీ తన భర్తను దుర్మార్గుడని ఎప్పుడూ అనదు. భరించలేకపోతే, ధర్మబద్ధంగా తన ప్రాణాలను విడిచిపెడుతుంది.
పతిసేవా వ్రతం స్త్రీణాం పతిసేవా పరం తపః । పతిసేవా పరో ధర్మః పతిసేవా సురార్చనమ్
స్త్రీలకు భర్త సేవే గొప్ప వ్రతం, భర్త సేవే మహా తపస్సు, భర్త సేవే పరమ ధర్మం, భర్త సేవే దేవతల ఆరాధన.
పతిసేవా పరం సత్యం దానతౌర్థానుకీర్తనమ్ । సర్వదేవమయః స్వామీ సర్వదేవమయః శుచిః
భర్త సేవే సత్యంలో శ్రేష్ఠం, దానం కన్నా, తీర్థయాత్రలు చెప్పడానికన్నా గొప్పది. భర్తలోనే అన్ని దేవతలు ఉన్నారు, ఆయన పవిత్రుడు.
సర్వపుణ్యస్వరుపశ్చ పతిరుపీ జనార్దనః । యా సతీభర్తురుచ్ఛిష్టం భుఙ్క్తై పాదోదకం సదా
భర్తే అన్ని పుణ్యాల స్వరూపం, జనార్దనుడు భర్తరూపంలోనే ఉంటాడు. తన భర్త తిన్న మిగతా అన్నాన్ని తినే, ఆయన పాదజలం త్రాగే సతీస్త్రీ—
తస్యా దర్శముపస్పర్శ నిత్యం వాఞ్ఛన్తి దేవతాః । తతః సర్వాణి తీర్యాని పునన్తి పాపినో హ్యఘాత్
ఆమెను చూడాలని, ఆమెను తాకాలని దేవతలు ఎప్పుడూ కోరుకుంటారు. అందుకే ఆమె వల్ల అన్ని తీర్థాలు పవిత్రమవుతాయి, పాపులు కూడా ఆమె వల్ల పవిత్రులవుతారు.
ఇత్యుక్త్వా చ మహాసాధ్వీ రురోద చ సుహుర్ముహుః । ఉవాచ బ్రహ్మా భీతశ్చ భక్తినమ్రాత్మకంధరః
ఇలా చెప్పి, ఆ మహాసతీ స్త్రీ మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చింది. బ్రహ్మ భయంతో, భక్తితో తలవంచి ఆమెతో మాట్లాడాడు.
బ్రహ్మోవాచ భవిష్యతి న భద్రం చ జయస్య విజయస్య చ । త్వయా న శప్తౌ తౌ మూఢౌ ప్రియాపరాధభౌతయా
బ్రహ్మ అన్నాడు: 'జయ, విజయలకు మేలు జరగదు. నీ ప్రియుడికి అపచారం చేసినా, నువ్వు ఆ ఇద్దరు మూర్ఖులను శపించలేదు.'
సాపరాధం చ ధర్మిష్ఠః క్షమయా న శపేద్యదీ । సర్వనాశో భవేత్తస్య నిశ్చితం మా చిరం సతి
ధర్మపరుడు, అపచారం చేసినవారిని క్షమించి శపించకపోతే, చివరికి అతనికి అన్నీ నశించిపోతాయి — ఆలస్యం చేయకూ, ఓ సతీ!
యది శప్తుం న శక్తశ్చ న ద్ణ్డం కర్తుమీశ్వరః । సాపరాధే చ పురుషే ధర్మో దణ్డం కరోతి చ
శపించలేకపోయినా, శిక్షించలేకపోయినా, అధికారం ఉన్నవాడు అయితే, అపచారం చేసినవారికి ధర్మమే శిక్షను ఇస్తుంది.
సర్వం క్షమస్వ హే మార్తగచ్ఛ ప్రియాన్తికమ్ । మాం చ త్వత్స్వామినోభక్తం నియోజ్య కృష్టికర్మణి
అన్నీ క్షమించు, ఓ మృదువైనవాడా, నీ ప్రియుడి దగ్గరకు వెళ్ళు. నీ భక్తుడైన నన్ను భూమిని దున్నే పనిలో నియమించు.
ఇత్యుక్త్వా తాం పురస్కృత్వా సార్ధ దేవైర్మునీన్ద్రకైః । శీఘ్రం జగామ వైకుణ్ఠం వైకుణ్ఠం స్తోతుమీశ్వరః
ఇలా చెప్పి, ఆమెను ముందుంచి, దేవతలు, మునులందరితో కలిసి, వెంటనే వైకుంఠానికి వెళ్లి, వైకుంఠాధిపతిని స్తుతించడానికి బయలుదేరాడు.
తత్ర గత్వా జగత్రాయం తుష్టావ కమలాసనః । చతుర్వక్త్రైశ్చతుర్వక్త్రశ్చతుర్వేదవిదాం గురుమ్
అక్కడికి వెళ్లి, లోకరక్షకుడు, కమలంపై కూర్చొని, నాలుగు ముఖాలతో, నాలుగు వేదాలను తెలిసినవారికి గురువైన దేవుని స్తుతించాడు.
బ్రహ్మణః క్తవనం శ్రుత్వా దృషట్వా లక్ష్మీం పురః సరామ్ । రుదతీం నమ్రవదనామువాచ కమలాపతిః
బ్రహ్మ స్తోత్రం విని, లక్ష్మీని ముందున నిలబడి, తలవంచి ఏడుస్తున్నదాన్ని చూసి, కమలాపతి ఆమెతో మాట్లాడాడు.
శ్రీభగవానువాచ సర్వం జానామి సర్వజ్ఞః సర్వాత్మా సర్వపాలకః । సర్వశాస్తా చ సర్వాదికారణం కమలోద్భవ
శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు: 'నేను అన్నీ తెలుసు, నేను సర్వజ్ఞుడు, అందరిలోనూ ఉన్నవాడు, అందరిని కాపాడేవాడు. నేను అందరికీ ఉపదేశకుడిని, అన్నింటికీ మూలకారణాన్ని, ఓ కమలజా.'