కథం కృష్ణో మహావిష్ణోర్దర్పభఙ్గ చకార సః । అన్యేషాం వా కథమహో తద్భవాన్వక్తుమర్హతి
కృష్ణుడు మహావిష్ణువు గర్వాన్ని ఎలా ఛేదించాడు? లేదా మరెవరినైనా ఎలా గర్వభంగం చేశాడు? ప్రభూ, మీరు దయచేసి అది వివరించండి.
స్వతః శ్రీకృష్ణచరితమతీవ మధురం శ్రుతౌ । అతీవ మధురం రమ్యం కావ్యం కవిముఖాత్తతః
శ్రీకృష్ణుని చరిత్రలు స్వయంగా వినడానికి ఎంతో మధురంగా ఉంటాయి. కవులు వాటిని కవిత్వంగా చెప్పినప్పుడు మరింత ఆకర్షణీయంగా, రమ్యంగా ఉంటాయి.
నారాయణ ఉవాచ మహావిష్ణోరహంకారో బభూవ సహసేతి చ । సర్వం మల్లోమకూపేషు విశ్వాన్యేవాఽహమీశ్వరః
నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: మహావిష్ణువుకు గర్వం వచ్చి, 'ఈ సర్వలోకాలు నా చర్మరంధ్రాలలో ఉన్నాయి, నేను సర్వాధిపతి' అని భావించాడు.
సంహారభైరవీ భుత్వా తం స జగ్రాస లీలయా । స్యితే ముర్ధావశేషే చ ప్రసాదం తం చకార సః
ఆయన సంహారభైరవిగా మారి, లీలగా మహావిష్ణువును మింగేశాడు. చివరికి తల మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, ఆయనపై కృప చూపించాడు.
సర్వాత్మనా ధ్యాయమానః స్తుతో భీతం కృపానిధిః । తచ్ఛరీరం సుసంపన్నం పునరేవ చకార సః
ఆయన భయంతో, కృతజ్ఞతతో, సంపూర్ణంగా ధ్యానం చేస్తూ స్తుతించాడు. కృపాసముద్రుడు ఆయన శరీరాన్ని మళ్లీ పూర్ణంగా చేసాడు.
బ్రహ్మణః సహసా బ్రహ్మన్నితి దర్పో బభువ హ । అహం త్రిజగతాం ధాతా కర్తాఽహమీశ్వరః స్వయమ్
బ్రహ్మా, అకస్మాత్తుగా బ్రహ్మదేవుడికి గర్వం వచ్చి, 'నేనే మూడు లోకాల సృష్టికర్త, నేను కర్త, నేనే ప్రభువు' అని అనుకున్నాడు.
మత్పరః పూజితో నాస్తి మత్పరశ్చ జితేన్ద్రియః । ఇత్యేవం మనసా కృత్వా బహుదర్పో బభూవ హ
'నాకు మించినవాడు లేడు, నా లాంటి ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడు లేడు' అని మనసులో భావించి, బ్రహ్మదేవుడు మరింత గర్వంతో నిండిపోయాడు.
తం బ్రహాణాం సమూహం చ దర్శయామాస తత్క్షణమ్ । గోలోకే స్వసమీపే చ వసన్తం పురతో విభోః
ఆ సమయంలో, గోలొకంలో తన సమీపంలో ఉన్న అనేకమంది బ్రహ్మలను, ప్రభువు ఎదుట బ్రహ్మదేవుడికి చూపించాడు.
శతవక్త్రం చ ప్రత్యేకం బ్రహ్మాణ్డౌఘం చ లీలయా । త్యక్తుకామం స్వదేహం చ వ్రీడయా నతకంధరమ్
ప్రతి ఒక్కరు వంద ముఖాలతో, అనేక బ్రహ్మాండాలతో ఉండగా, బ్రహ్మదేవుడు సిగ్గుతో తన శరీరాన్ని వదిలేయాలని కోరుకుని, తల వంచాడు.
పునః ప్రసాదం కృపయా తం చకార కృపానిధిః । కాలేన మోహినీద్వారా తమపూజ్యం చకార సః
కృపాసముద్రుడు మళ్లీ ఆయనపై దయచూపి, మోహినీ ద్వారా కొంతకాలం బ్రహ్మదేవుడిని పూజకు అర్హుడిగా కాకుండా చేశాడు.
స్వకన్యాం దర్శయిత్వా తం సకామం చ చకార హ । పునస్తద్దర్పభఙ్గం చ శివద్వారా చకార సః
తన కూతురిని చూపించి, బ్రహ్మదేవుడిలో కామాన్ని కలిగించాడు. మళ్లీ శివుని ద్వారా ఆయన గర్వాన్ని ఛేదించాడు.
తత్యాజ లజ్జయా దేహం పునర్దేహం దధార సః । పునశ్చకార తం పూజ్యం బ్రహ్మాణం బ్రహ్మణః ప్రభుః
సిగ్గుతో బ్రహ్మదేవుడు తన శరీరాన్ని వదిలి, మరొకదాన్ని ధరించాడు. ఆ తరువాత, బ్రహ్మదేవుడిని మళ్లీ పూజకు అర్హుడిగా చేశాడు.
జ్ఞానం దదౌ మహాజ్ఞానీ జ్ఞానానన్దః సనాతనః । విష్ణోర్బభూవ గర్వశ్చ జగత్పాతాఽహమీశ్వరః
శాశ్వతుడైన జ్ఞానానందుడు బ్రహ్మదేవుడికి జ్ఞానం ఇచ్చాడు. కానీ విష్ణువుకి 'నేనే జగత్పాలకుడిని, ప్రభువుని' అనే గర్వం కలిగింది.
తమాత్మవిస్మృతం కృష్ణశ్చకార రామజన్మని । అహం విశ్వం బిభర్మీతి శేషో దర్పీ బభూవ హ
రాముని జనన సమయంలో కృష్ణుడు విష్ణువును తనను తాను మరచిపోయేలా చేశాడు. అదే సమయంలో శేషుడు కూడా 'నేనే విశ్వాన్ని మోయుచున్నాను' అని గర్వించాడు.
తద్దర్పం గరుడద్వారా చూర్ణీభూతం చకార సః । ఏకదా పూజితో నాగైర్గరుడః కృష్ణవాహనః
ఆ గర్వాన్ని గరుడుడు ధూలిగా మార్చాడు. ఒకసారి, కృష్ణుని వాహనుడైన గరుడుని పాములు పూజించాయి.
న పూజితశ్చ శేషేణ స్వదర్పేణ పురా మునే । గరుడేన జితం కోధాత్తమనన్తం మనస్వినమ్
కానీ, మునీశ్వరా! ముందు శేషుడు తన గర్వంతో గరుడుని పూజించలేదు. కోపంతో గరుడుడు ఆ మహాశక్తివంతుడైన అనంతుడిని జయించాడు.
చకార మోక్షణం తస్య శ్రీకృష్ణశ్చ కృపానిధిః । స్వయం శివః స్వదర్పాచ్చ వివాహం న చకార సః
శ్రీకృష్ణుడు, కరుణాసముద్రుడు, అతనికి మోక్షాన్ని ఇచ్చాడు. శివుడు తన గర్వం వల్ల పెళ్లి చేయలేదు.
తం కృత్వా మాయయా మోహం కారయామాస స్త్రీయుతమ్ । పునర్జహార తత్పత్నీం దక్షకన్యాం మహాసతీమ్
తన మాయతో మోహాన్ని కలిగించి, శివుని స్త్రీలో ఆసక్తి కలిగించాడు. తరువాత, దక్షుని కుమార్తె అయిన తన భార్యను తిరిగి తీసుకున్నాడు.
వర్ష శుశోచ తద్దేహం క్రోడే కృత్వా చ శంకరః । నానాస్థానం చ బభ్రామ రుదఞ్ఛోకాన్ముహుర్ముహుః
శంకరుడు ఏడాది పాటు ఆమె శరీరాన్ని ఒడిలో పెట్టుకొని దుఃఖించాడు. ఎన్నో చోట్ల తిరుగుతూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆవేదనతో ఏడ్చాడు.
జన్మాన్తరే పునః ప్రాప్య తాం సతీం పార్వతీం ముదా । విసస్మార చ స్వజ్ఞానం దక్షశప్తః పునః శివః
తరువాత జన్మలో, శివుడు సతిని పార్వతిగా సంతోషంతో తిరిగి పొందాడు. దక్షుని శాపం వల్ల, శివుడు తన జ్ఞానాన్ని మళ్లీ మరచిపోయాడు.
పునశ్చాఽఽఙ్గీరసద్వారా స్మారయామాస సత్వరమ్ । ఏకదా సరథః శమ్భుః ప్రేరితస్త్రిపురే పురా
ఆ తరువాత అంగీరసుని ద్వారా త్వరగా జ్ఞాపకం తెప్పించారు. ఒకసారి, శంభుడు తన రథంతో త్రిపురానికి పంపించబడ్డాడు.
హత్వా దైత్యం శివద్వారా త్రిపురారిం చకార తమ్ । సర్వం వరం చ సర్వస్మై దాతుం శంభుః కృపానిధిః
శివుడు రాక్షసుడిని సంహరించి, అతడిని త్రిపురారిగా చేశాడు. కరుణామయుడైన శంభుడు అందరికీ కావలసిన వరాలు ఇచ్చాడు.
స్వయం కల్పతరుర్భూత్వా ప్రతిజ్ఞాం చ చకార సః । వృకాసురోఽనుష్ఠానం చ కృత్వా వవ్రే వరం విభుమ్
తానే కల్పవృక్షంగా మారి ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. వృకాసురుడు తపస్సు చేసి, ప్రభువుని వద్ద వరం కోరాడు.
దాస్యామి హస్తం యన్మూర్ఘ్ని భస్మసాద్భవతు క్షణాత్ । జగాద జగతాం నాథ ఈప్సితం తే భవిష్యతి
నీవు ఎవరి తలపై చేతిని ఉంచినా వారు వెంటనే బూడిదవుతారని నేను నీకు వరమిస్తాను. జగత్తు యొక్క అధిపతి, నీ కోరిక నెరవేరుతుందని అన్నాడు.
ఇతి లబ్ధ్వా వరం రుద్రాద్గచ్ఛన్తం శంకరం విభుమ్ । హస్తం దాతుం చ తం మూర్ధ్ని ప్రాధావత్సత్వరం పురా
రుద్రుని నుండి వరం పొంది, శంకరుడు వెళ్లిపోతుండగా వృకాసురుడు అతని తలపై చేయి పెట్టేందుకు వేగంగా పరుగెత్తాడు.
అతీవ భీతః శంభుశ్చ జగామ శరణం హరిమ్ । భగవాంశ్చ శివస్యార్థే దైత్యం భస్మీచకార సః
శంభుడు చాలా భయంతో హరిదేవుని ఆశ్రయించాడు. భగవంతుడు, శివుని కోసం ఆ రాక్షసుణ్ని బూడిదగా చేసాడు.
శివం యుద్ధం చ కుర్వన్తం బాణయుద్ధే పురా విభుః । లీలయా జృమ్భణాస్త్రేణ జడీభూతం చకార సః
ఒకసారి శివుడు బాణయుద్ధం చేస్తుండగా, ప్రభువు తన లీలతో జృంభణాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి అతన్ని స్థంభింపజేశాడు.
సమాగతం దక్షయజ్ఞే శంభుం దమ్భేన లీలయా । వారయామాస భగవాన్హస్తం దత్త్వా చ తద్గలే
దక్షుని యజ్ఞానికి శంభుడు వచ్చినప్పుడు, భగవంతుడు మాయతో అతన్ని ఆపి, తన చేయి అతని గొంతుపై ఉంచాడు.
కేదారకన్యకాద్వారా శప్తో ధర్మోఽతిదైవతః । బభూవాతికృశో భీతః కుహ్వామేవ యథా శశీ
కేదార కన్య ద్వారా ధర్ముడు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, శపించబడ్డాడు. అతడు చంద్రుడు గ్రహణంలో ఉన్నట్టు చాలా క్షీణించి భయంతో ఉన్నాడు.
తదా తస్యాశ్చ శాపాన్తే సత్యే పూర్ణో బభువ హ । త్రిపాద్బభూవ త్రేతాయాం ద్వాపరం చ ద్విపాదితి
ఆమె శాపం ముగిసిన తరువాత, సత్యయుగంలో ధర్ముడు సంపూర్ణుడయ్యాడు. త్రేతాయుగంలో మూడు పాదాలు, ద్వాపరంలో రెండు పాదాలు ఉన్నవాడయ్యాడు.