బ్రహ్మోవాచ త్వయైవ సృష్టం సృష్టేశ్చ సమారమ్భే జగద్గురో ।। 4.48.
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: జగద్గురూ! సృష్టి ప్రారంభంలో ఈ సృష్టిని నీవే చేసావు.
ఆశుతోష మహాభాగ ప్రసీద భక్తవత్సల
సులభంగా ప్రసన్నమయ్యే మహాభాగ! భక్తులకు ప్రేమ చూపే వాడా, దయచూపు.
బ్రహ్మస్వరూప భగవన్సృష్టిస్థిత్యన్తకారణ
బ్రహ్మస్వరూపుడా! భగవంతుడా! సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైనవాడా!
స్వయం బ్రహ్మా స్వయం శేషో ధర్మః సూర్యో హుతాశనః
నీవే బ్రహ్మా, నీవే శేషుడు, నీవే ధర్ముడు, నీవే సూర్యుడు, నీవే అగ్ని.
ఋషయో మునయశ్చైవ త్వాం నిషేవ్య తపోధనాః
తపస్సులో నిపుణులైన ఋషులు, మునులు నిన్ను భక్తితో సేవిస్తున్నారు.
ఇత్యేవముక్త్వా బ్రహ్మా తం సూర్యమానీయ భక్తితః
ఇలా చెప్పి, బ్రహ్మదేవుడు భక్తితో సూర్యుణ్ని తీసుకొచ్చాడు.
శంభుస్తమాశిషం కృత్వా విధిం నత్వా జగద్విధిః
శంభుడు ఆ ఆశీర్వాదాన్ని ఇచ్చి, జగత్తు సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మను నమస్కరించాడు.
ఇతి ధాతృకృతం స్తోత్రం సంకటే యః పఠేన్నరః
ఈ స్తోత్రాన్ని బ్రహ్మ రచించినదిగా, ఎవరు కష్టకాలంలో పఠిస్తారో,
రాజద్వారే శ్మశానే చ మగ్నపోతే మహార్ణవే
రాజద్వారం వద్ద, శ్మశానంలో, పడవలో మునిగిపోతున్నప్పుడు, లేదా మహాసముద్రంలో—
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డే నారాయణనారదసంవాదే శ్రీకృష్ణరాధాసంవాదే అష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో, నారాయణ-నారద సంభాషణలో, శ్రీకృష్ణ-రాధా సంభాషణలో నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సూర్యః ప్రణమ్య బ్రహ్మాణం ముదాయుక్తస్తదాజ్ఞయా
సూర్యుడు బ్రహ్మను ఆనందంతో, ఆయన ఆజ్ఞతో నమస్కరించాడు.
అథ వహ్నేరుపాఖ్యానం సావధానం నిశామయ
ఇప్పుడు అగ్ని కథను శ్రద్ధతో విను.
త్రైలోక్యం భస్మసాత్కర్తుమేకదాఽగ్నిః సముద్యతః
ఒకసారి అగ్ని, మూడు లోకాలను బూడిద చేయాలని సంకల్పించాడు.
క్షుభితః కుపితశ్చైవ భృగోః శాపస్య కారణాత్
భృగువు శాపం వల్ల, అగ్ని కలవరపడి, కోపంతో ఊగిపోయాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే విష్ణురాజగామావలీలయా
అప్పుడే విష్ణువు ఆటలతో అక్కడికి వచ్చాడు.
మాయయా శిశురూపీ చ తమువాచ జనార్దనః
మాయతో శిశువుగా రూపం ధరించి, జనార్దనుడు అగ్నితో మాట్లాడాడు.
శిశురువాచ త్రైలోక్యం భస్మసాత్కర్తుముద్యతోఽసి నిరర్థకమ్
ఆ శిశువు ఇలా అన్నాడు: "మూడు లోకాలను బూడిద చేయాలనుకోవడం వృథా."
త్వమేవ భృగుణా శప్తో భృగోశ్చ దమనం కురు
"నిన్ను భృగువు శపించాడు; ఆ శాపాన్ని నివారించు."
విశ్వం చ బ్రహ్మణా సృష్టం తస్య పాతా స్వయం హరిః
"ఈ జగత్తును బ్రహ్మ సృష్టించాడు, దానికి రక్షకుడు హరివే."
తత్కథం భస్మసాత్కర్తుమీశ్వరే శంకరే స్థితే 4.49.
"శివుడు ఉన్నప్పుడు, నువ్వు దాన్ని బూడిద చేయగలవా?"
ఇత్యుక్త్వా బ్రాహ్మణబటుః శరపత్రం పురః స్థితమ్
అలా చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణ బాలుడు ఒక పొడిపొత్తెం ముందుంచాడు.
దృష్ట్వా శుష్కేన్ధనో వహ్నిర్లేలిహానో భయానకః
ఆ పొడిపొత్తెను చూసి, అగ్ని భయంకరంగా జ్వాలలు లేపుతూ దాన్ని చూశాడు.
న చ దగ్ధం శుష్కపత్రం లోమైకం చ శిశోస్తథా
అయినా ఆ పొడిపొత్తె కాలిపోలేదు, ఆ బాలుడి ఒక్క వెంట్రుక కూడా తగలలేదు.
కృత్వా వహ్నేర్దర్పభఙ్గమన్తర్ధానం చకార సః
అగ్నికి గర్వాన్ని పోగొట్టి, ఆ బాలుడు కనబడకుండా పోయాడు.
ఉక్తో వహ్నేర్దర్పభఙ్గః పరం వై శ్రోతుమిచ్ఛసి
అగ్నిదేవుని గర్వాన్ని ఎలా తొలగించామో నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు మరింత వినాలని నీవు కోరుతున్నావు.
శ్రీరాధికోవాచ కథాపీయూషధారాంతే శ్రుత్వా తృప్యేత కో భువి
శ్రీరాధికా ఇలా అన్నారు: ఇంత మధురమైన కథను విని భూమిపై ఎవరు తృప్తి చెందగలరు?
శ్రీనారాయణ ఉవాచ కథాం కథితుమారేభే శ్రుత్వా రమ్యాం పురాతనీమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నారు: నీ కోరిక విని, ఆ పురాతనమైన అందమైన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాను.
ఇతి శ్రీబ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే శ్రీకృష్ణజన్మఖణ్డే నారాయణనారదసంవాదే అగ్నిదర్పమోచనం నామైకోనపఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీబ్రహ్మవైవర్త మహాపురాణంలో, శ్రీకృష్ణ జన్మఖండంలో, నారాయణ-నారద సంభాషణలో, అగ్నిదేవుని గర్వ విమోచనం అనే యాభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
దుర్వాససో దర్పభఙ్గం కథయామి శృణు ప్రియే
ఇప్పుడు దుర్వాసముని గర్వాన్ని ఎలా తొలగించామో చెబుతాను. ప్రియమైనవాడా, విను.
ఏకదా చామ్బరీషశ్చ కృత్వా చ ద్వాదశీవ్రతమ్
ఒకసారి అంబరీష మహారాజు ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించాడు.