సర్వేషామాశ్రమాణాం చ ప్రధానః పుణ్యవాన్గృహీ
అన్ని ఆశ్రమాలలోను, పుణ్యమైన గృహస్థుడే ముఖ్యుడు.
పితరః పూర్వకాలే చ తిథికాలే చ దేవతాః
పూర్వకాలంలో పితృదేవతలు, పవిత్ర సమయాల్లో దేవతలు,
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం కుర్వన్తి గృహిణః సదా 1.23.
గృహస్థులు ప్రతిరోజూ, సందర్భానుసారంగా, కోరిక మేరకు యజ్ఞాదికర్మలు ఎప్పుడూ చేస్తారు.
జీవన్ముక్తో గృహస్థశ్చ స్వధర్మపరిపాలకః
బతికుండగానే ముక్తి పొందిన గృహస్థుడు తన ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు.
యశస్వీ కీర్తిమాన్యో హి మృతో జీవతి సన్తతమ్
అటువంటి వాడే యశస్సుతో, కీర్తితో ఉంటాడు; మరణించిన తరువాత కూడా ఎప్పటికీ జీవించేవాడే.
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా నారదో మునిసత్తమః
బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు
నారద ఉవాచ హానిర్బభూవ దైవేన మహతీ వాఽయశస్కరీ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: దురదృష్టవశాత్తు గొప్ప నష్టం కలిగింది, అది ఎంతో అవమానాన్ని తెచ్చింది.
మయా ప్రాప్తం చ త్వచ్ఛాపాద్గాన్ధర్వం శౌద్రమేవ చ
మీ శాపం వల్ల నేను గంధర్వుడిగా, శూద్రుడిగా కూడా జన్మించాను.
బభూవ శాపో ముక్తో మే కాలే తే భవితా విధే
నా మీద ఉన్న శాపం పోయింది; నీ కాలంలో అది నెరవేరుతుంది, సృష్టికర్తా.
స పితా స గురుర్బన్ధుః స పుత్రః సమధీశ్వరః
అతనే తండ్రి, అతనే గురువు, అతనే బంధువు, అతనే కుమారుడు, అతనే ధ్యానంలో అధిపతి.
అసద్వర్త్మని చాజ్ఞానాద్గచ్ఛన్తి యది బాలకాః
పిల్లలు తెలియక తప్పు దారిలో నడిచినప్పుడు,
కారయిత్వా కృష్ణపాదే భక్తిత్యాగం చ యః పితా
వారు కృష్ణుని పాదాలకు శరణు తీసుకుని, మమకారాన్ని వదిలేలా చేసే తండ్రి,
దారగ్రహో హి దుఃఖాయ కేవలం న సుఖాయ చ 1.23.
భార్యను స్వీకరించడం దుఃఖానికే కారణం, ఆనందానికి కాదు.
యోషితస్త్రివిధా బ్రహ్మన్గృహిణాం మూఢచేతసామ్
బ్రహ్మా, మూర్ఖమైన గృహస్థులలో స్త్రీలు మూడు విధాలుగా ఉంటారు.
పరలోకభియా సాధ్వీ తథేహ యశసాఽఽత్మనః
పరలోక భయంతో సతీ స్త్రీ నడుచుకుంటుంది; అలాగే ఇహలోకంలో తన కీర్తికోసం కూడా.
భోగ్యా భోగార్థినీ శశ్వత్కామస్నేహేన కేవలమ్
ఆమె అనుభవించదగినది, అనుభవాన్ని కోరుకునేది, ఎప్పుడూ కోరికతో, ప్రేమతో మాత్రమే ప్రేరేపితురాలు.
వస్త్రాలంకారసమ్భోగసుస్నిగ్ధాహారముత్తమమ్
అత్యుత్తమమైన వస్త్రాలు, అలంకారాలు, సుఖాలు, రుచికరమైన మంచి ఆహారం ఇవన్నీ ఆమెకు ఇష్టమైనవి.
కులాఙ్గారసమా నారీ కులటా కులనాశినీ
కుటుంబానికి మచ్చలా ఉండే స్త్రీ, దురాచారిణి, తన వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడవంటి ఆమె.
సదా పుంయోగమాశంసుర్మనసా మదనాతురా
అమ్మాయి ఎప్పుడూ పురుషులతో కలవాలని ఆశపడుతూ, మనసంతా కామంతో మునిగిపోయి ఉంటుంది.
జారార్థే స్వపతిం తాత హన్తుమిచ్ఛతి పుంశ్చలీ
తండ్రీ, పరపురుషుని కోసం పతివ్రత లేని స్త్రీ తన భర్తను చంపాలని కూడా కోరుకుంటుంది.
కథితా యోషితః సర్వా ఉత్తమాధమమధ్యమాః
ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమ స్థాయిల స్త్రీలు అన్నీ వివరించబడ్డాయి.
హృదయం క్షురధారాభం శరత్పద్మోత్సవం ముఖమ్
ఆమె హృదయం కత్తిపొడవు లాంటిది, ముఖం శరదృతువులోని కమలంలా అందంగా ఉంటుంది.
ప్రకోపే విషతుల్యం చ విశ్వాసే సర్వనాశనమ్ 1.23.
కోపంలో ఆమె విషంలా మారుతుంది, నమ్మకం పెడితే అంతా నాశనం చేస్తుంది.
సదా తాసామవినయః ప్రబలం సాహసం పరమ్
వాళ్లకు ఎప్పుడూ నియమం ఉండదు, చాలా ధైర్యంగా వ్యవహరిస్తారు.
పుంసశ్చాష్టగుణః కామః శశ్వత్కామో జగద్గురో
పురుషునికి ఎనిమిది విధాలుగా కోరికలు ఉంటాయి, జగద్గురూ, అవి ఎప్పుడూ మారవు.
కోపః పుంసః షడ్గుణశ్చ వ్యవసాయశ్చ నిశ్చితమ్
పురుషుని కోపం ఆరు విధాలుగా ఉంటుంది, అతని సంకల్పం దృఢంగా ఉంటుంది.
కా క్రీడా కిం సుఖం పుంసో విణ్మూత్రమలవేశ్మని
విసర్జన, మూత్రం, మలమూత్రాలతో నిండిన ఇంట్లో పురుషునికి ఏ ఆట, ఏ ఆనందం ఉంటుంది?
ధనక్షయోఽతిప్రీతౌ చాత్యాసక్తౌ చ వపుఃక్షయః సర్వనాశశ్చ విశ్వాసే బ్రహ్మన్నారీషు కిం సుఖమ్
అతి ప్రేమ వల్ల ధనం పోతుంది, అతిగా ఆసక్తి పెడితే అందం పోతుంది, నమ్మకం పెడితే అంతా నాశనం అవుతుంది. బ్రహ్మన్, స్త్రీలతో ఏ ఆనందం ఉంది చెప్పు?
యావద్ధనీ చ తేజస్వీ సశ్రీకో యోగ్యతాపరః
ఎంతకాలం ధనవంతుడిగా, శక్తివంతుడిగా, అదృష్టవంతుడిగా, యోగ్యత కలవాడిగా ఉంటాడో అంతవరకు
రోగిణం నిర్ద్ధనం వృద్ధం యోషిద్వై ప్రేక్షతేఽప్రియమ్
రోగిగా ఉన్నవాడిని, దరిద్రుడిని, వృద్ధుడిని స్త్రీ చూసినప్పుడు ఇష్టపడదు.