సనాతనశ్చ శ్రీకృష్ణో నిత్యః పూర్ణతమః స్వయమ్
సనాతనుడు, శ్రీకృష్ణుడు ఇద్దరూ నిత్యులు; శ్రీకృష్ణుడు తనలోనే సంపూర్ణుడు.
సనత్తు నిత్యవచనః కుమారః శిశువాచకః 1.22.
సనత్ అనే పేరు నిత్యతను సూచిస్తుంది, కుమారుడు అనే పేరు బాల్యాన్ని సూచిస్తుంది.
బ్రహ్మణో బాలకానాం చ వ్యుత్పత్తిః కథితా మునే
బ్రహ్మదేవుని కుమారుల ఉద్భవం వివరించబడింది, మునీంద్రా!
సౌతిరువాచ నారదం ప్రేరయామాస సృష్టిం కర్త్తుం చ శౌనక
సౌతి ఇలా అన్నాడు: శ్రీనారదుని సృష్టి చేయమని పంపించాడు, శౌనకా!
హితం సత్యం వేదసారం పరిణామసుఖావహమ్
అది హితమైనది, సత్యమైనది, వేదసారం, చివరికి సుఖాన్ని కలిగించేది.
బ్రహ్మోవాచ జ్ఞానదీపశిఖాజ్ఞానతిమిరక్షయకారక
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: జ్ఞానదీపపు జ్వాల, అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది.
పూర్వేషామపి వన్ద్యానాం జనకః పరమో గురుః
అతడు పురాతనులకూ పూజ్యులైనవారికి జనకుడు, పరమగురు.
తవాహం జనకః పుత్ర విద్యాదాతా చ పాలకః
నీవు నా కుమారుడివి; నేనే నీ తండ్రిని, జ్ఞానాన్ని ఇచ్చేవాడిని, కాపాడేవాడిని.
స చ శిష్యః సోఽపి పుత్రో యశ్చాజ్ఞాం పాలయేద్గురోః
గురువు చెప్పిన మాటను వినిపించి, ఆజ్ఞలను పాటించేవాడే శిష్యుడు, అలాగే కుమారుడూ అవుతాడు.
స పణ్డితః స చ జ్ఞానీ స క్షేమీ స చ పుణ్యవాన్
అటువంటి వాడే పండితుడు, జ్ఞానవంతుడు, సురక్షితుడు, పుణ్యశీలి కూడా.
సర్వేషామాశ్రమాణాం చ ప్రధానః పుణ్యవాన్గృహీ
అన్ని ఆశ్రమాలలోను, పుణ్యమైన గృహస్థుడే ముఖ్యుడు.
పితరః పూర్వకాలే చ తిథికాలే చ దేవతాః
పూర్వకాలంలో పితృదేవతలు, పవిత్ర సమయాల్లో దేవతలు,
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం కుర్వన్తి గృహిణః సదా 1.23.
గృహస్థులు ప్రతిరోజూ, సందర్భానుసారంగా, కోరిక మేరకు యజ్ఞాదికర్మలు ఎప్పుడూ చేస్తారు.
జీవన్ముక్తో గృహస్థశ్చ స్వధర్మపరిపాలకః
బతికుండగానే ముక్తి పొందిన గృహస్థుడు తన ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు.
యశస్వీ కీర్తిమాన్యో హి మృతో జీవతి సన్తతమ్
అటువంటి వాడే యశస్సుతో, కీర్తితో ఉంటాడు; మరణించిన తరువాత కూడా ఎప్పటికీ జీవించేవాడే.
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా నారదో మునిసత్తమః
బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు విని, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు
నారద ఉవాచ హానిర్బభూవ దైవేన మహతీ వాఽయశస్కరీ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: దురదృష్టవశాత్తు గొప్ప నష్టం కలిగింది, అది ఎంతో అవమానాన్ని తెచ్చింది.
మయా ప్రాప్తం చ త్వచ్ఛాపాద్గాన్ధర్వం శౌద్రమేవ చ
మీ శాపం వల్ల నేను గంధర్వుడిగా, శూద్రుడిగా కూడా జన్మించాను.
బభూవ శాపో ముక్తో మే కాలే తే భవితా విధే
నా మీద ఉన్న శాపం పోయింది; నీ కాలంలో అది నెరవేరుతుంది, సృష్టికర్తా.
స పితా స గురుర్బన్ధుః స పుత్రః సమధీశ్వరః
అతనే తండ్రి, అతనే గురువు, అతనే బంధువు, అతనే కుమారుడు, అతనే ధ్యానంలో అధిపతి.
అసద్వర్త్మని చాజ్ఞానాద్గచ్ఛన్తి యది బాలకాః
పిల్లలు తెలియక తప్పు దారిలో నడిచినప్పుడు,
కారయిత్వా కృష్ణపాదే భక్తిత్యాగం చ యః పితా
వారు కృష్ణుని పాదాలకు శరణు తీసుకుని, మమకారాన్ని వదిలేలా చేసే తండ్రి,
దారగ్రహో హి దుఃఖాయ కేవలం న సుఖాయ చ 1.23.
భార్యను స్వీకరించడం దుఃఖానికే కారణం, ఆనందానికి కాదు.
యోషితస్త్రివిధా బ్రహ్మన్గృహిణాం మూఢచేతసామ్
బ్రహ్మా, మూర్ఖమైన గృహస్థులలో స్త్రీలు మూడు విధాలుగా ఉంటారు.
పరలోకభియా సాధ్వీ తథేహ యశసాఽఽత్మనః
పరలోక భయంతో సతీ స్త్రీ నడుచుకుంటుంది; అలాగే ఇహలోకంలో తన కీర్తికోసం కూడా.
భోగ్యా భోగార్థినీ శశ్వత్కామస్నేహేన కేవలమ్
ఆమె అనుభవించదగినది, అనుభవాన్ని కోరుకునేది, ఎప్పుడూ కోరికతో, ప్రేమతో మాత్రమే ప్రేరేపితురాలు.
వస్త్రాలంకారసమ్భోగసుస్నిగ్ధాహారముత్తమమ్
అత్యుత్తమమైన వస్త్రాలు, అలంకారాలు, సుఖాలు, రుచికరమైన మంచి ఆహారం ఇవన్నీ ఆమెకు ఇష్టమైనవి.
కులాఙ్గారసమా నారీ కులటా కులనాశినీ
కుటుంబానికి మచ్చలా ఉండే స్త్రీ, దురాచారిణి, తన వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడవంటి ఆమె.
సదా పుంయోగమాశంసుర్మనసా మదనాతురా
అమ్మాయి ఎప్పుడూ పురుషులతో కలవాలని ఆశపడుతూ, మనసంతా కామంతో మునిగిపోయి ఉంటుంది.
జారార్థే స్వపతిం తాత హన్తుమిచ్ఛతి పుంశ్చలీ
తండ్రీ, పరపురుషుని కోసం పతివ్రత లేని స్త్రీ తన భర్తను చంపాలని కూడా కోరుకుంటుంది.