ప్రధానాఙ్గముఖం ధాతుస్తతో జాతశ్చ బాలకః
ధాతృ ప్రధాన అవయవం నుండి అప్పుడే ఒక బాలుడు పుట్టాడు.
అతితేజస్విని భృగుర్వర్త్తతే నాగ్ని శౌనక
శౌనకా! అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న భృగువు ఉన్నాడు, అగ్ని కాదు.
బాలోఽప్యరుణవర్ణశ్చ జాతః సద్యోఽతితేజసా 1.22.
ఆ బాలుడు ఎర్రటి వర్ణంతో, అపూర్వ తేజస్సుతో వెంటనే పుట్టాడు.
హంసా ఆత్మవశా యస్య యోగేన యోగినో ధువమ్
యోగశక్తితో, హంసలు ఎప్పుడూ యోగులకు వారి సంకల్పానుసారం ఉంటాయి.
వశీభూతశ్చ శిష్యశ్చ జాతః సద్యో హి బాలకః
ఆ బాలుడు వెంటనే నియంత్రితుడూ, శిష్యుడూ అయ్యాడు.
సన్తతం యస్య యత్నం చ తపఃసు బాలకస్య చ పులస్తపఃసు వేదేషు వర్త్తతేఽహః స్ఫుటేఽపి చ
పులస్త్యుని నిరంతర ప్రయత్నం, తపస్సు, ఆ బాలుని తపస్సు వేదాలలో ఇప్పటికీ స్పష్టంగా ఉన్నాయి.
స్ఫుటస్తపఃసమూహశ్చ పులహస్తేన బాలకః తపఃసంఘస్వరూపశ్చ పులస్త్యస్తేన బాలకః
పులహుడు ఆ బాలునితో కలిసి తపస్సుల సమూహాన్ని ఏర్పరిచాడు; అలాగే పులస్త్యుడు ఆ బాలునితో కలిసి తపస్సుల సమూహరూపాన్ని పొందాడు.
త్రిగుణాయాం ప్రకృత్యాం త్రిర్విష్ణావశ్చ ప్రవర్త్తతే
మూడు స్వభావాలలో, మూడు రూపాల విష్ణువులో ఇది కొనసాగుతుంది.
[http://puranastudy.page.tl/Atri-%26%232309%3B%26%232340%3B%26%232381%3B%26%232352%3B%26%232367%3B.htm అత్రి శబ్దోపరి టిప్పణీ] జటా వహ్నిశిఖారూపాః పఞ్చ సన్తి చ మస్తకే
తలపై అగ్ని జ్వాలల వలె ఐదు జటలు ఉన్నాయి.
అపాన్తరతమే దేశే తపస్తేపేఽన్యజన్మని
అతడు అంతర్గత ప్రాంతంలో, మరొక జన్మలో తపస్సు ఆచరించాడు.
స్వయం తపః సమాప్నోతి వాహయేత్ప్రాపయేత్పరాన్
తానే తపస్సు సాధిస్తాడు, ఇతరులను కూడా ఆ తపస్సు సాధించేందుకు ప్రేరేపిస్తాడు.
తపసస్తేజసా బాలో దీప్తిమాన్సతతం మునే
ఆ తపస్సు వలన ఆ బాలుడు ఎప్పుడూ ప్రకాశవంతంగా ఉంటాడు, మునీంద్రా!
కోపకాలే బభూవుర్యే స్రష్టురేకాదశ స్మృతాః 1.22.
కోప సమయంలో ఉద్భవించిన వారు సృష్టికర్త యొక్క పదకొండు రూపాలుగా గుర్తించబడ్డారు.
శౌనక ఉవాచ భవాన్పురాణతత్త్వజ్ఞః సన్దేహం ఛేత్తుమర్హతి
శౌనకుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు పురాణ తత్వాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, నా సందేహాన్ని నివృత్తి చేయాలి.
సౌతిరువాచ తమోగుణాస్తే రుద్రాశ్చ దుర్నివారా భయంకరాః
సౌతి ఇలా అన్నాడు: ఆ రుద్రులు తమోగుణంతో కూడినవారు, వారిని అదుపు చేయడం చాలా కష్టం, వారు భయంకరులు.
కాలాగ్నిరుద్రః సంహర్త్తా తేష్వేకః శంకరాంశకః
వారిలో కాలాగ్నిరుద్రుడు సంహారకుడు, అతడిలో శంకరుని భాగం ఉంది.
అన్యే కృష్ణస్య చ కలాస్తావంశౌ విష్ణుశంకరౌ
మిగతావారు శ్రీకృష్ణుని భాగాలు; విష్ణువు, శంకరుడు ఆయన ముఖ్యమైన రెండు భాగాలు.
ఉక్తం రుద్రోద్భవే కాలే కథం విస్మరతి ద్విజ
రుద్రుడు కాలంలో జన్మించాడని చెప్పబడింది; అయితే, ద్విజుడా, అతడు ఎలా మరచిపోతాడు?
సనకశ్చ సనందశ్చ తృతీయశ్చ సనాతనః
సనకుడు, సనందుడు, మూడవవాడు సనాతనుడు—
సనకశ్చ సనన్దశ్చ తౌ ద్వావానన్దవాచకౌ
సనకుడు, సనందుడు—ఈ ఇద్దరూ ఆనందాన్ని సూచించే పేర్లు.
సనాతనశ్చ శ్రీకృష్ణో నిత్యః పూర్ణతమః స్వయమ్
సనాతనుడు, శ్రీకృష్ణుడు ఇద్దరూ నిత్యులు; శ్రీకృష్ణుడు తనలోనే సంపూర్ణుడు.
సనత్తు నిత్యవచనః కుమారః శిశువాచకః 1.22.
సనత్ అనే పేరు నిత్యతను సూచిస్తుంది, కుమారుడు అనే పేరు బాల్యాన్ని సూచిస్తుంది.
బ్రహ్మణో బాలకానాం చ వ్యుత్పత్తిః కథితా మునే
బ్రహ్మదేవుని కుమారుల ఉద్భవం వివరించబడింది, మునీంద్రా!
సౌతిరువాచ నారదం ప్రేరయామాస సృష్టిం కర్త్తుం చ శౌనక
సౌతి ఇలా అన్నాడు: శ్రీనారదుని సృష్టి చేయమని పంపించాడు, శౌనకా!
హితం సత్యం వేదసారం పరిణామసుఖావహమ్
అది హితమైనది, సత్యమైనది, వేదసారం, చివరికి సుఖాన్ని కలిగించేది.
బ్రహ్మోవాచ జ్ఞానదీపశిఖాజ్ఞానతిమిరక్షయకారక
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: జ్ఞానదీపపు జ్వాల, అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది.
పూర్వేషామపి వన్ద్యానాం జనకః పరమో గురుః
అతడు పురాతనులకూ పూజ్యులైనవారికి జనకుడు, పరమగురు.
తవాహం జనకః పుత్ర విద్యాదాతా చ పాలకః
నీవు నా కుమారుడివి; నేనే నీ తండ్రిని, జ్ఞానాన్ని ఇచ్చేవాడిని, కాపాడేవాడిని.
స చ శిష్యః సోఽపి పుత్రో యశ్చాజ్ఞాం పాలయేద్గురోః
గురువు చెప్పిన మాటను వినిపించి, ఆజ్ఞలను పాటించేవాడే శిష్యుడు, అలాగే కుమారుడూ అవుతాడు.
స పణ్డితః స చ జ్ఞానీ స క్షేమీ స చ పుణ్యవాన్
అటువంటి వాడే పండితుడు, జ్ఞానవంతుడు, సురక్షితుడు, పుణ్యశీలి కూడా.