క్వ యాస్యసి క్వ యాస్యామి క్వ గచ్ఛన్త ఇమే వద
నీవెక్కడికి వెళ్ళిపోతావు? నేనెక్కడికి వెళ్ళాలి? వీరు ఎక్కడికి వెళ్ళుతున్నారు? చెప్పు.
నేత్రనీరైస్త్రినేత్రం తం రుదన్తం ప్రసిషేచ సః
తన మూడు కళ్ల నుండి వచ్చిన కన్నీళ్లతో, ఏడుస్తున్న వాడిని ఆయన తడిపాడు.
బభూవ సరసాం శ్రేష్ఠం తీర్థం భువనపావనమ్
అది సరస్సులలో శ్రేష్ఠమైనది, లోకాన్ని పవిత్రం చేసే తీర్థంగా మారింది.
స్థలం బభూవ తపసాం ముక్తిబీజం తపస్వినామ్
ఆ స్థలం తపస్సుతో మునులకు ముక్తికి విత్తనంగా మారింది.
శృణ్వతాం సర్వదేవానాం మునీనామూర్ధ్వరేతసామ్ శృణు శంకర వక్ష్యామి జ్ఞానానంద సనాతన
అన్ని దేవతలు, పవిత్ర వ్రతాలు ఉన్న మునులు వినుతూ ఉండగా, శంకరా! నేను జ్ఞానం, ఆనందం, శాశ్వతత్వం గురించి చెబుతాను, విను.
జ్ఞానం జ్ఞాననిధే శోకాద్విస్మృతోఽసి పరాత్పర 4.43.
జ్ఞానరాశీ! పరమాత్మా! నీవు దుఃఖంతో నీ జ్ఞానాన్ని మరచిపోయావు.
సర్వేషాం ప్రాకృతానాం చ తే బీజే సుఖదుఃఖయోః
అన్ని ప్రాణుల విత్తనంలో, సుఖదుఃఖాలు నీకు కలుగుతాయి.
రాగ ఐశ్వర్యకామశ్చ విద్వేషశ్చ నిరన్తరమ్
ఆసక్తి, ఐశ్వర్యం పట్ల కోరిక, ఎప్పటికీ ఉండే ద్వేషం—
హతాన్యేతాని సర్వాణి హతే బీజే మహేశ్వర
మహేశ్వరా! విత్తనం నశించినప్పుడు ఇవన్నీ నశించిపోతాయి.
తత్కర్మ తపసా సాధ్యం కర్మణా చ శుభాశుభమ్
ఆ కార్యం తపస్సుతో సాధ్యమవుతుంది; మంచి చెడు కార్యాలు కూడా కార్యంతోనే జరుగుతాయి.
సంసర్గసాధ్యో ఽధ్యాసశ్చ సంసర్గః పుణ్యతో భవేత్
సంగమంతో ఆధ్యాసం కలుగుతుంది; ఆ సంగమం పుణ్యఫలంగా కలుగుతుంది.
మనః శంభో మమాంశశ్చ సర్వేంద్రియపురఃసరమ్
శంభో! మనస్సు నా భాగం, అందులో అన్ని ఇంద్రియాలు ముందుంటాయి.
బ్రహ్రైకం మూర్తిభేదస్తు గుణభేదేన సంతతమ్
బ్రహ్మం ఒక్కటే; గుణభేదంతో రూపభేదం అన్ని చోట్ల వ్యాపిస్తుంది.
మాయాశ్రితో యః సగుణో మాయాఽతీతశ్చ నిర్గుణః
మాయ ఆధారంగా ఉన్నవాడు గుణాలతో ఉంటాడు; మాయను దాటి ఉన్నవాడు గుణరహితుడు.
ఇచ్ఛాశక్తిశ్చ ప్రకృతిర్నిత్యా సర్వప్రసూః సదా
ఇచ్చాశక్తి, ప్రకృతి శాశ్వతమైనవి, ఎప్పుడూ సృష్టికి మూలంగా ఉంటాయి.
కేచిద్వదన్తి ద్వివిధం బ్రహ్మ ప్రకృతిపూర్వకమ్ 4.43.
కొంతమంది బ్రహ్మం రెండు విధాలుగా, ప్రకృతికి ముందుగా ఉందని చెబుతారు.
తస్మాద్భవతి తౌ ద్వౌ చ తద్బ్రహ్మ సర్వకారణమ్
అందువల్ల ఆ రెండు వస్తాయి; ఆ బ్రహ్మమే అన్నిటికీ కారణం.
ఇచ్ఛాశక్తిశ్చ ప్రకృతిః సర్వశక్తిప్రసూః .సదా
ఇచ్చాశక్తి, ప్రకృతి ఎప్పుడూ అన్ని శక్తులకు మూలంగా ఉంటాయి.
సర్వేశ్వరః సర్వసాక్షీ సర్వత్రాస్తి ఫలప్రదః
అన్నిటికీ అధిపతి, అన్నిటినీ చూచువాడు, ఎక్కడైనా ఉండి, ప్రతి కార్యానికి ఫలితాన్ని ఇచ్చేవాడు.
నిత్యం వినాశరహితం నశ్వరం ప్రాకృతం సదా
ఆయన శాశ్వతుడు, నశించని వాడు. నశించేది ఎప్పుడూ ప్రకృతిసంబంధమైనదే.
ఆవయోరంశభూతా యే ప్రాకృతా నష్టవిగ్రహాః
మనిద్దరిలో భాగాలైన వారు ప్రకృతిసంబంధులే; వారి రూపాలు ఎప్పుడో కరుగిపోతాయి.
మమాప్యేవం ద్విధా రూపం ద్విభుజం చ చతుర్భుజమ్
నాకూ ఇలానే రెండు రూపాలు ఉన్నాయి — ఒకటి రెండు చేతులతో, మరొకటి నాలుగు చేతులతో.
గోలోకే ద్విభుజోఽహం చ గోపీభిః సహ రాధయా
గోలోకంలో నేను రెండు చేతులతో ఉంటాను, గోపికలతో పాటు రాధతో కూడి ఉంటాను.
పురుషశ్చ సదా నిత్యో నిత్యా ప్రకృతిరీశ్వరీ
పురుషుడు ఎప్పుడూ శాశ్వతుడే, ప్రకృతి కూడా శాశ్వతమైన అధినేత్రే.
సశరీరౌ నిఃశరీరౌ స్వేచ్ఛయా సర్వరూపిణౌ
వారు శరీరంతోనో లేకుండా, తమ ఇష్టానుసారం అన్నిరకాల రూపాలు ధరించగలరు.
సతీమిచ్ఛసి చేచ్ఛమ్భో ప్రకృతేః స్తవనం కురు 4.43.
శంభూ! నీకు సతీ కావాలంటే, ప్రకృతిని స్తుతించు.
తద్దివ్యం కణ్వశాఖోక్తం భజ తేన జగత్ప్రసూమ్
కణ్వశాఖలో చెప్పిన ఆ దివ్యస్తోత్రంతో ఆమెను పూజించు; ఆమె జగత్తుకు తల్లి.
దూరం విప్లవహేతుశ్చ యాతు స్త్రీవిరహజ్వరః
భార్యతో విడిపోవడం వల్ల కలిగిన బాధ, కలకలం కలిగించే ఆ జ్వరం, దూరంగా పోయిపోవాలి.
స్తవనం కర్తుమారేభే ప్రకృతేశ్చ మహేశ్వరః పుటాఞ్జలియుతో భూత్వా పులకాఞ్చితవిగ్రహః
అప్పుడు మహేశ్వరుడు చేతులు జోడించి, ఆనందంతో మురిసిపోయి, ప్రకృతిని స్తుతించడం ప్రారంభించాడు.
మహేశ్వర ఉవాచ బ్రాహ్మి బ్రహ్మస్వరూపే త్వం మాం ప్రసీద సనాతని
మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మీ! బ్రహ్మస్వరూపిణీ! శాశ్వతిగా ఉన్నవాడవు, నాపై దయచూపు.