మాం మాతరం చ స్త్రీభావం కృత్వా యేన బ్రవీషి చ
నన్ను తల్లి అని పిలిచి, స్త్రీ రూపాన్ని ధరించిన నీవు—
శ్రుత్వా ధర్మః సతీశాపం నృపమూర్తిం విహాయ చ
పతివ్రత అయిన ఆమె శాపాన్ని వినగానే, ధర్ముడు తన రాజరూపాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
ధర్మ ఉవాచ పరస్త్రీమాతృబుద్ధిం చ కుర్వన్తం సంతతం సతి
ధర్ముడు ఇలా అన్నారు: ఎప్పుడూ పరస్త్రీని తల్లిగా భావించే వాడే—
అహం తవాంతర్విజ్ఞాతుమాగతస్తవ సన్నిధిమ్ 4.42.
నీ అంతరార్థాన్ని తెలుసుకోవడానికి నేను నీ సమీపానికి వచ్చాను.
కృతం మే దమనం సాధ్వి న విరుద్ధం యథోచితమ్
ఓ సతీ! నా నియమం పూర్తయింది; అది యుక్తంగానే జరిగింది, వ్యతిరేకంగా కాదు.
ధర్మం స్వధర్మం విజ్ఞాతుం కాలం కలయితుం క్షమః
తన ధర్మాన్ని, స్వధర్మాన్ని తెలుసుకోవడానికీ, కాలాన్ని అంచనా వేయడానికీ అతడు సమర్థుడు.
సంహర్తుం యః క్షమః కాలే సంహర్తారం భవం విభుః
సరైన సమయంలో సంహారం చేయగలవాడే నిజమైన సంహర్త, ఓ ప్రభూ!
శత్రుం విధాతుం మిత్రం చ సుప్రీతిం కలహం క్షమః
వాడు శత్రువును, మిత్రుడిని, గాఢమైన స్నేహాన్ని, కలహాన్ని కలిగించగలడు.
శాపం ప్రదాతుం సర్వాశ్చ సుఖదుఃఖవరాన్క్షమః
వాడు శాపాన్ని ఇవ్వగలడు, సుఖదుఃఖాల వరాలన్నీ ప్రసాదించగలడు.
ప్రకృతిర్నిర్మితా యేన మహావిష్ణుశ్చ నిర్మితః
ప్రకృతిని సృష్టించినవాడు, మహావిష్ణువును నిర్మించినవాడు—
యేన శుక్లీకృతం క్షీరం జలం శీతం కృతం పురా
పురాతనకాలంలో పాలను తెలుపుగా, నీటిని చల్లగా చేసినవాడు—
అతితేజః సముత్థాయ తేజోరూపాయ మూర్త్తయే
అద్వితీయమైన తేజస్సుతో లేచి, తేజోరూపాన్ని ధరించినవాడి కోసం—
సర్వస్మై సర్వబీజాయ సర్వేషామన్తరాత్మనే
ప్రపంచంలోని అన్నిటికీ మూలమైనవాడవు, ప్రతి ఒక్కరి హృదయంలో అంతర్యామిగా ఉన్నవాడవు.
ఇత్యుక్త్వా పురతస్తస్యాస్తస్థౌ ధర్మో జగద్గురుః 4.42.
ఇలా చెప్పి, జగత్తుకు ఉపదేశకుడైన ధర్ముడు ఆమె ఎదుట నిలిచాడు.
పద్మోవాచ సర్వాంతరేషు సర్వాత్మా సర్వజ్ఞః సర్వతత్త్వవిత్
పద్మా ఇలా అన్నది — ప్రతి మనిషిలో ఉన్న ఆత్మ, అన్నిటిని తెలిసినవాడు, అన్ని తత్త్వాలను తెలిసినవాడు,
కథం మనో మే విజ్ఞాతుం విడంబయసి కింకరీమ్
నా మనసు నీకు తెలుసు, అయినా నీవు నీ సేవకురాలిని ఎందుకు మోసం చేస్తున్నావు?
త్వం చ శప్తో మయాఽజ్ఞానాత్స్త్రీస్వభావాత్క్రుధా విభో
ప్రభూ! అజ్ఞానంతో, స్త్రీ స్వభావంతో, కోపంతో నేను నిన్ను శపించాను.
ఆకాశోఽసౌ దిశః సర్వా యది నశ్యన్తి వాయవః
ఆకాశం, అన్ని దిశలు, గాలులు నశించినా,
త్వం చ నష్టో భవసి చేత్సృష్టినాశో భవేత్తదా
నీవు కూడా నశిస్తే, సృష్టి అంతా అంతేలోపే అంతమవుతుంది.
సత్యే పూర్ణశ్చతుష్పాదైః పౌర్ణమాస్యాం యథా శశీ
సత్యయుగంలో నీవు నలుగురు పాదాలతో సంపూర్ణంగా ఉంటావు, పూర్ణిమ నాడు చంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా.
పాదక్షయశ్చ త్రేతాయాం భగవన్భవితా తవ
త్రేతాయుగంలో నీకు ఒక పాదం తక్కువ అవుతుంది, ప్రభూ.
కలిశేషే శేషపాదస్తవాచ్ఛన్నో భవిష్యతి
కలియుగం చివరికి నీకు ఒక్క పాదం మాత్రమే మిగిలి, అది కూడా దాచబడిపోతుంది.
సత్యే సర్వవ్యాపకస్త్వం తదన్యేషు చ కుత్రచిత్
సత్యయుగంలో నీవు అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉంటావు, మిగతా యుగాల్లో మాత్రం కొన్ని చోట్ల మాత్రమే ఉంటావు.
వైష్ణవేషు చ సర్వేషు యతిషు బ్రహ్మచారిషు 4.42.
అన్ని వైష్ణవులలో, యతులలో, బ్రహ్మచారులలో,
నృపేషు ధర్మశీలేషు సత్సు సద్వైశ్యజాతిషు
ధర్మాన్ని పాటించే రాజుల్లో, మంచి మనుషుల్లో, నిజమైన వైశ్యులలో,
ఏషు త్వం సతతం పూర్ణో ధర్మరాజ విరాజసే
ఈ వారందరిలో నీవు ఎప్పుడూ సంపూర్ణంగా ఉంటావు, ధర్మరాజా! నీవు ప్రకాశిస్తావు.
అశ్వత్థవటబిల్వేషు తులసీచందనేషు చ
అశ్వత్థ, వట, బిల్వ వృక్షాలలో, తులసి, గంధపు చెట్లలో,
వివాహేషు చ పుష్పేషు విద్యమానోఽసి శాఖిషు
పెళ్లిళ్లలో, పువ్వుల్లో, నీవు ఉన్న ప్రతి కొమ్మలో,
వేదవేదాంగశ్రవణే జలేషు చ సభాసు చ । శ్రీకృష్ణగుణనామోక్త శ్రుతిగీతస్థలేషు చ
వేదాలు, వేదాంగాలు వినే చోట, నీటిలో, సభల్లో, శ్రీకృష్ణుని గుణాలు, నామాలు చెప్పే, పాడే ప్రదేశాల్లో,
వ్రతపూజాతపోన్యాయయజ్ఞసాక్షిస్థలేషు చ
వ్రతాలు, పూజలు, తపస్సు జరిగే చోట, యజ్ఞాలకు సాక్షిగా ఉన్న ప్రదేశాల్లోనూ నీవు ఉంటావు.