మహిషీం చ నృపసుతాన్కన్యకానీతిముత్తమామ్
రాణి, రాజ కుమారులు, రాజ కుమార్తెలు — వీళ్లందరూ మంచి నడవడిక కలవారు.
సుతాం దత్త్వా చ మునయే రక్షస్వ సర్వసంపదమ్ 4.41.
తన కుమార్తెను మునికి ఇచ్చి, 'నీ సంపద అంతా కాపాడుకో' అని చెప్పాడు.
రాజా సర్వాన్పరిత్యజ్య జగామ తపసే శుచా
రాజు అన్నీ వదిలేసి, దుఃఖంతో తపస్సు కోసం వెళ్లిపోయాడు.
గోలోకనాథం సంసేవ్య గోలోకం చ జగామ హ పుత్రవత్పాలయామాస ప్రజాః సర్వా మహీతలే
గోలోకనాథుని సేవ చేసి, గోలోకానికి చేరాడు. భూమిపై ప్రజలను తన పిల్లల్లా కాపాడాడు.
వసిష్ఠ ఉవాచ కర్మణా మనసా వాచా లక్ష్మీర్నారాయణం యథా
వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: కార్యంతో, మనసుతో, మాటతో లక్ష్మీ దేవి నారాయణుని సేవించింది.
ఏకదా స్వర్ణదీం స్నాతుం గచ్ఛంతీం సస్మితాం సతీమ్
ఒకసారి, ఆమె స్మితంతో, సతీగా, బంగారు నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లింది.
చారురత్నరథస్థశ్చ రత్నాలంకారభూషితః
అతడు అద్భుతమైన రత్నాల రథంలో, రత్నాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి కూర్చున్నాడు.
దృష్ట్వా తాం సున్దరీం రమ్యామువాచ మాయయా విభుః
ఆ అందమైన, ఆకర్షణీయమైన యువతిని చూసి, ప్రభువు తన మాయతో ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ధర్మ ఉవాచ అతీవ యౌవనస్థే చ కామిని స్థిరయౌవనే
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: నీవు యవ్వనంలో ఉన్నావు, నీ యవ్వనం నిలకడగా ఉంది.
జరాతురస్య వృద్ధస్య సమీపే త్వం న రాజసే
వృద్ధుడైన, బలహీనుడైన మనిషి దగ్గర నీవు మెరవవు.
విప్రం తపఃసు నిరతం సత్యజ్ఞం మరణోన్ముఖమ్
ఒక బ్రాహ్మణుడు తపస్సులో నిమగ్నుడై, సత్యవంతుడై, మరణానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
ప్రాప్నోతి సున్దరం పుణ్యాత్సౌన్దర్యం పూర్వజన్మతః
మునుపటి జన్మలో చేసిన పుణ్యంతో ఎవరికైనా అందం, ఆకర్షణ లభిస్తుంది.
సహస్రసున్దరీకాన్తం కామశాస్త్ర విశారదమ్
వెయ్యి అందమైన స్త్రీలకు సమానంగా అందగాడు, కామశాస్త్రంలో నిపుణుడు.
నిర్జలే నిర్జనే రమ్యే శైలేశైలే నదేనదే 4.42.
నీరు లేని, జనసమ్మర్ధం లేని, అందమైన ప్రదేశాలలో, ప్రతి కొండపై, ప్రతి నదికట్టపై.
మలయే చన్దనారణ్యే చారుచన్దనవాయునా
మలయపర్వతాల్లో, చందనవనంలో, మధురమైన చందనపు గాలి వీచినప్పుడు—
కామజ్వరేణ దగ్ధాయాః శాంతిం కర్తుమహం క్షమః
కామజ్వరంతో బాధపడుతున్న ఆమెలో శాంతిని కలిగించగలగడం నాకు సాధ్యం.
ఇత్యేవముక్తవంతం తం స్వరథాదవరుహ్య చ
అలా చెప్పిన తరువాత, అతడు తన రథం నుండి దిగాడు.
పద్మోవాచ మాం చేత్పశ్యసి కామేన సద్యో భస్మ భవిష్యసి
పద్మా ఇలా అన్నారు: నన్ను కామంతో చూస్తే వెంటనే బూడిదవుతావు.
పిప్పలాదం మునిశ్రేష్ఠం తపసా పూతవిగ్రహమ్
తపస్సుతో పవిత్రమైన రూపాన్ని పొందిన మునులలో శ్రేష్ఠుడైన పిప్పలాదుడు—
స్త్రీజితస్పర్శమాత్రేణ సర్వపుణ్యం ప్రణశ్యతి
స్త్రీని కేవలం తాకినంత మాత్రాన అతని సంపాదించిన పుణ్యమంతా నశిస్తుంది.
మాం మాతరం చ స్త్రీభావం కృత్వా యేన బ్రవీషి చ
నన్ను తల్లి అని పిలిచి, స్త్రీ రూపాన్ని ధరించిన నీవు—
శ్రుత్వా ధర్మః సతీశాపం నృపమూర్తిం విహాయ చ
పతివ్రత అయిన ఆమె శాపాన్ని వినగానే, ధర్ముడు తన రాజరూపాన్ని విడిచిపెట్టాడు.
ధర్మ ఉవాచ పరస్త్రీమాతృబుద్ధిం చ కుర్వన్తం సంతతం సతి
ధర్ముడు ఇలా అన్నారు: ఎప్పుడూ పరస్త్రీని తల్లిగా భావించే వాడే—
అహం తవాంతర్విజ్ఞాతుమాగతస్తవ సన్నిధిమ్ 4.42.
నీ అంతరార్థాన్ని తెలుసుకోవడానికి నేను నీ సమీపానికి వచ్చాను.
కృతం మే దమనం సాధ్వి న విరుద్ధం యథోచితమ్
ఓ సతీ! నా నియమం పూర్తయింది; అది యుక్తంగానే జరిగింది, వ్యతిరేకంగా కాదు.
ధర్మం స్వధర్మం విజ్ఞాతుం కాలం కలయితుం క్షమః
తన ధర్మాన్ని, స్వధర్మాన్ని తెలుసుకోవడానికీ, కాలాన్ని అంచనా వేయడానికీ అతడు సమర్థుడు.
సంహర్తుం యః క్షమః కాలే సంహర్తారం భవం విభుః
సరైన సమయంలో సంహారం చేయగలవాడే నిజమైన సంహర్త, ఓ ప్రభూ!
శత్రుం విధాతుం మిత్రం చ సుప్రీతిం కలహం క్షమః
వాడు శత్రువును, మిత్రుడిని, గాఢమైన స్నేహాన్ని, కలహాన్ని కలిగించగలడు.
శాపం ప్రదాతుం సర్వాశ్చ సుఖదుఃఖవరాన్క్షమః
వాడు శాపాన్ని ఇవ్వగలడు, సుఖదుఃఖాల వరాలన్నీ ప్రసాదించగలడు.
ప్రకృతిర్నిర్మితా యేన మహావిష్ణుశ్చ నిర్మితః
ప్రకృతిని సృష్టించినవాడు, మహావిష్ణువును నిర్మించినవాడు—