న కన్యామతినిర్లిప్తయోగినే దాతుమర్హతి
అత్యంత విరక్తుడైన యోగికి కుమార్తెను ఇవ్వడం తగదు.
నానురూపాయ పుత్రాయ పితా కన్యా దదాతి చేత్ 4.41.
తగినవాడుకాని కుమారుడికి తండ్రి కుమార్తెను ఇస్తే, అది సరిగా ఉండదు.
న హి దాస్యామ్యహం కన్యామిచ్ఛయా శూలపాణినే
నేను నా కుమార్తెను శూలపాణికి స్వచ్ఛందంగా ఇస్తాను కాదు.
హిమాలయవచః శ్రుత్వా వసిష్ఠో విధినన్దనః
హిమాలయుని మాటలు విని, విధినందనుడైన వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
వసిష్ఠ ఉవాచ సర్వం జానాతి శాస్త్రజ్ఞో నిర్మలజ్ఞానచక్షుషా
వశిష్ఠుడు చెప్పాడు: శాస్త్రాలను బాగా తెలిసినవాడు, నిర్మలమైన జ్ఞానదృష్టితో అన్నీ తెలుసుకుంటాడు.
అసత్యమహితం పశ్చాత్సామ్ప్రతం శ్రుతిసున్దరమ్
ఇప్పుడు వినడానికి మధురంగా అనిపించినా, తర్వాత అసత్యమైనది, మంచిది కానిది అవుతుంది.
ఆపాతప్రీతిజనకం పరిణామసుఖావహమ్
దీనివల్ల మొదట ఆనందం కలుగుతుంది, చివరికి సంతోషం కూడా ఇస్తుంది.
శ్రుతిమాత్రాత్సుధాతుల్యం సర్వకాలే సుఖావహమ్
వినడమే అమృతంతో సమానం, ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
ఏవం చ త్రివిధం శైల నీతిశాస్త్రనిరూపితమ్
హే పర్వతా! నీతిశాస్త్రాలలో మూడు విధాల ప్రవర్తనను వివరించారు.
బాహ్యసంపద్విహీనశ్చ శంకరస్త్రిదశేశ్వరః
శంకరుడు, దేవతల అధిపతి, బయటపట్టున సంపద లేని వాడిగా కనిపిస్తాడు.
ఆపాతభ్రమసంపత్తిర్విద్యుచ్ఛ్రీరివ నాశినీ
బయటపట్టున కనిపించే ఐశ్వర్యం మెరుపు వానిపోలా క్షణంలో పోతుంది.
గృహీ దదాతి స్వసుతాం రాజ్యసంపత్తిశాలినే 4.41.
ఒక గృహస్థుడు తన కుమార్తెను రాజసంపద కలవారికి ఇస్తాడు.
కో వదేచ్ఛంకరో దుఃఖీ కుబేరో యస్య కింకరః
కుబేరుడు సేవకుడై ఉన్నప్పుడు శంకరుడు దరిద్రుడు అని ఎవరు అంటారు?
నిర్గుణః పరమాత్మా చ య ఈశః ప్రకృతేః పరః
అతడు గుణరహిత పరమాత్మ, ప్రకృతికి అతీతుడైన ఈశ్వరుడు.
స ఏకః సృష్టిసంహారే స సర్వః సృష్టికర్మణి
సృష్టి, లయ సమయంలో ఒక్కడే ఉన్నాడు; సృష్టి కార్యంలో అంతా ఆయనే.
య ఈశస్త్రివిధాం మూర్తిం విధత్తే సృష్టికర్మణి
సృష్టి కార్యంలో ఈశ్వరుడు మూడు రూపాలు ధరిస్తాడు.
బ్రహ్మా చ బ్రహ్మలోకస్థో విష్ణుః క్షీరోదవాసకృత్
బ్రహ్మ బ్రహ్మలోకంలో నివసిస్తాడు, విష్ణువు పాలసముద్రంలో ఉంటాడు.
శ్రీకృష్ణశ్చ ద్విధాభూతో ద్విభుజశ్చ చతుర్భుజః
శ్రీకృష్ణుడు రెండు రూపాల్లో కనిపిస్తాడు: రెండు చేతులతో, నాలుగు చేతులతో.
తస్య దేవస్య తేంఽశాశ్చ బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరులు ఆ దైవస్వరూపుని భాగాలు.
కృష్ణః సృష్ట్యున్ముఖశ్చాపి ప్రకృతిం తత్ర నిర్మమే
సృష్టికి ఉద్దేశించి కృష్ణుడు అక్కడ ప్రకృతిని సృష్టించాడు.
తతో డిమ్భః సముద్భూతస్తన్మధ్యే చ మహావిరాట్
ఆ సమయంలో ఆండం ఉద్భవించింది. ఆండం లోపల మహావిరాట్ ప్రబలంగా ప్రकटించాడు.
నాభిపద్మోద్భవో బ్రహ్మా తస్యైవ జలశాయినః 4.41.
నీటిపై శయనిస్తున్న వాడి నాభిలో పుట్టిన పద్మం నుంచి బ్రహ్ముడు జన్మించాడు.
మహావిష్ణుర్వామపార్శ్వాత్సంభూతో విష్ణురేవ చ
మహావిష్ణువు వామభాగం నుంచి విష్ణువు తానే ఉద్భవించాడు.
ధత్తే చతుర్విధాం మూర్తిం ప్రకృతిః కృష్ణసంభవా
కృష్ణుని నుంచి ఉద్భవించిన ప్రకృతి నాలుగు రూపాలు ధరించింది.
కృష్ణవామాంగసంభూతా రాధా రాసేశ్వరీ స్వయమ్
కృష్ణుని ఎడమవైపు నుంచి రాధా, రాసలీలకు అధిపతిగా, స్వయంగా జన్మించింది.
వక్షఃస్థలోద్భవా లక్ష్మీః సర్వసంపత్స్వరూపిణీ
వక్షస్థలం నుంచి లక్ష్మీ, సమస్త ఐశ్వర్యానికి రూపంగా జన్మించింది.
నిహత్య దానవాన్సర్వాన్దేవేభ్యశ్చ శ్రియం దదౌ
అమ్మవారు దానవులను సంహరించి, దేవతలకు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించింది.
నామ్నా సతీ శివం ప్రాప దక్షస్తస్మై దదౌ చ తామ్
సతీ అనే పేరుతో ఆమె శివునిని పొందింది. దక్షుడు ఆమెను శివునికి ఇచ్చాడు.
పితౄణాం మానసీ కన్యా మేనకా తవ గేహినీ
పితృదేవతల మనస్సులో పుట్టిన కూతురు మేనకా, నీ భార్య అయ్యింది.
శివా శివస్య పత్నీయం శైల జన్మనిజన్మని
శివుని భార్య అయిన శివా, ప్రతి జన్మలో పర్వత కుమార్తెగా జన్మిస్తుంది.