బాన్ధవాన్మేనకాం ప్రశ్నం కురు శీఘ్రం ప్రయత్నతః
మీ బంధువైన మేనకను ఈ విషయాన్ని త్వరగా, శ్రద్ధగా అడుగు.
రోగిణే నౌషధం శశ్వత్కుపథ్యం రోచతే సదా
రోగికి మందు ఎప్పుడూ ఇష్టపడదు, అలాగే సత్యమార్గం కూడా ఇష్టం ఉండదు.
జగామ స్వాలయం శాన్తో వృన్దావనవినోదిని శోకేన సాశ్రునయనా హృదయేన విదూయతా
వృందావనంలో ఆనందించే ఆమె, శాంతంగా తన ఇంటికి వెళ్లింది; దుఃఖంతో కన్నీళ్లు పొర్లుతూ, హృదయం బాధతో నిండింది.
పృచ్ఛ శైలవరానస్మై న దాస్యామి సుతామహమ్ 4.41.
ఈ విషయాన్ని ఉత్తమ పర్వతరాజును అడుగు; నేను నా కుమార్తెను ఆయనకు ఇవ్వను.
గలే బద్ధ్వాఽమ్బికాం పశ్య యాస్యామి ఘోరకాననమ్
అంబికను మెడలో వేసుకుని, "నేను భయంకరమైన అడవికి వెళ్తాను" అని చెప్పింది.
త్యక్త్వాఽఽహారం రుదన్తీ చ చకార శయనం భువి
ఆమె భోజనం మానేసి, ఏడుస్తూ నేలపై పడుకుంది.
ఆజగామ పునస్తైశ్చ యుక్తా పశ్చాదరున్ధతీ
తరువాత, వారితో కలిసి అరుంధతి మళ్లీ అక్కడికి వచ్చింది.
దత్త్వా షోడశోపచారాన్పూజయామాస భక్తితః
పదహారు విధాలుగా పూజ చేసి, భక్తితో ఆమెను సత్కరించింది.
జగామారున్ధతీ తూర్ణం యత్ర మేనా చ పార్వతీ
అరుంధతి వేగంగా మేనా, పార్వతిలు ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.
ఉవాచ మధురం సాధ్వీ సావధానాం హితం వచః ఉత్తిష్ఠ మేనకే సాధ్వి త్వద్గృహేఽహమరున్ధతీ
ఆ సతీమణి మధురంగా, జాగ్రత్తగా, మేలైన మాటలు చెప్పింది: "మెనకా, నీ ఇంట్లో నేను అరుంధతి ఉన్నాను. లేవు సతీమణీ!"
పితౄణాం మానసీ కన్యా మాం జానీహి విధేర్వధూమ్ ఉవాచ శిరసా నత్వా తాం పద్మామివ తేజసా
"నేను పితృదేవతలకు మనసులో పుట్టిన కుమార్తెను, సృష్టికర్త భార్యను" అని తలవంచి, పద్మంలా ప్రకాశిస్తూ ఆమె చెప్పింది.
వధూర్జగద్విధేః పత్నీ వసిష్ఠస్య మమాలయే
ఈ లోక సృష్టికర్త భార్య, వసిష్ఠుని భార్య, నా ఇంట్లో ఉన్నారు.
ఈశ్వరీ జగతాం స్రష్టురాగతా బహుపుణ్యతః 4.41.
లోకాల సృష్టికర్త భార్య, అనేక పుణ్యఫలంతో ఇక్కడికి వచ్చారు.
భోజయామాస మిష్టాన్నం బుభుజే కన్యయా సహ
ఆమె మిఠాయిలు వడ్డించి, ఆ అమ్మాయితో కలిసి తిన్నారు.
అరున్ధతీ ప్రసఙ్గేన సంబన్ధయోజనాని చ బోధయామాసుః సంబన్ధయోజనాని ప్రసఙ్గతః
అరుంధతి సంభాషణలో బంధుత్వ సంబంధాలను వివరంగా చెప్పింది.
శివాయ పార్వతీం దేహి సంహర్తుః శ్వశురో భవ
పార్వతిని శివునికి ఇచ్చి, సంహారకుని మామవు కావాలి.
తవ శఙ్కావినాశాయ బ్రహ్మసంబన్ధకర్మణి
నీ సందేహాలు తొలగించేందుకు, బ్రహ్మసంబంధపు కార్యంలో—
విధేః ప్రార్థనయా దేవ తవ కన్యాం గ్రహీష్యతి
సృష్టికర్త అభ్యర్థనతో, ప్రభూ, ఆయన నీ కుమార్తెను స్వీకరిస్తాడు.
హేతుద్వయేన యోగీన్ద్రో వివాహం చ కరిష్యతి ఉవాచ కించిద్భీతశ్చ పరం వినయపూర్వకమ్
రెండు కారణాల వల్ల యోగేశ్వరుడు వివాహం చేస్తాడు. కొంత భయంతో, ఎంతో వినయంగా ఆయన అన్నాడు.
హిమాలయ ఉవాచ కించిదాశ్రమమైశ్వర్యం కిం వా స్వజనబాన్ధవమ్
హిమాలయుడు అడిగాడు: "ఏదైనా ఆశ్రమ వైభవానికో, లేక బంధువుల కోసమా?"
న కన్యామతినిర్లిప్తయోగినే దాతుమర్హతి
అత్యంత విరక్తుడైన యోగికి కుమార్తెను ఇవ్వడం తగదు.
నానురూపాయ పుత్రాయ పితా కన్యా దదాతి చేత్ 4.41.
తగినవాడుకాని కుమారుడికి తండ్రి కుమార్తెను ఇస్తే, అది సరిగా ఉండదు.
న హి దాస్యామ్యహం కన్యామిచ్ఛయా శూలపాణినే
నేను నా కుమార్తెను శూలపాణికి స్వచ్ఛందంగా ఇస్తాను కాదు.
హిమాలయవచః శ్రుత్వా వసిష్ఠో విధినన్దనః
హిమాలయుని మాటలు విని, విధినందనుడైన వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
వసిష్ఠ ఉవాచ సర్వం జానాతి శాస్త్రజ్ఞో నిర్మలజ్ఞానచక్షుషా
వశిష్ఠుడు చెప్పాడు: శాస్త్రాలను బాగా తెలిసినవాడు, నిర్మలమైన జ్ఞానదృష్టితో అన్నీ తెలుసుకుంటాడు.
అసత్యమహితం పశ్చాత్సామ్ప్రతం శ్రుతిసున్దరమ్
ఇప్పుడు వినడానికి మధురంగా అనిపించినా, తర్వాత అసత్యమైనది, మంచిది కానిది అవుతుంది.
ఆపాతప్రీతిజనకం పరిణామసుఖావహమ్
దీనివల్ల మొదట ఆనందం కలుగుతుంది, చివరికి సంతోషం కూడా ఇస్తుంది.
శ్రుతిమాత్రాత్సుధాతుల్యం సర్వకాలే సుఖావహమ్
వినడమే అమృతంతో సమానం, ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
ఏవం చ త్రివిధం శైల నీతిశాస్త్రనిరూపితమ్
హే పర్వతా! నీతిశాస్త్రాలలో మూడు విధాల ప్రవర్తనను వివరించారు.
బాహ్యసంపద్విహీనశ్చ శంకరస్త్రిదశేశ్వరః
శంకరుడు, దేవతల అధిపతి, బయటపట్టున సంపద లేని వాడిగా కనిపిస్తాడు.