న విశేషం సమాసం చ శ్రుతం న వ్యాసమీప్సితమ్
దీనిలోని భేదాలు, సంగ్రహార్థం, వ్యాసుని ఉద్దేశ్యం నాకు వినిపించలేదు.
కిం కిం తపః కఠోరం చ చకార పార్వతీ స్వయమ్
పార్వతీ తానే ఏవిధంగా కఠిన తపస్సు చేసింది?
రతిః కేన ప్రకారేణ జీవయామాస మన్మథమ్
రతి ఎలాంటి మార్గంలో మన్మథుడిని తిరిగి బ్రతికించింది?
తయో రహసి సంభోగం పాపినాం పాపమోచనమ్
వారు రహస్యంగా కలిసినది పాపుల పాపాలను తొలగించేదిగా ఉంది.
దమ్పతీవిరహోక్తిశ్చ కర్ణజ్వాలా చ యోషితః
భర్తాభార్యల విడిపోవడంపై చెప్పిన మాటలు, ఆడవారికి చెవుల్లో కలిగే మంట—
అగ్నిజ్వాలా విషజ్వాలా క్షమా సోఢుం చ యోషితః
అగ్ని మంట, విష మంట—ఇవన్నీ ఆడవారు ఎలా భరిస్తారు?
రాధికావచనం శ్రుత్వా విస్మితశ్చకితాననః
రాధికా మాటలు విని అతడు ఆశ్చర్యపడి, ముఖం ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది.
దమ్పతీవిరహోక్తిం చ యాం రాధా శ్రోతుమక్షమా
భర్తాభార్యల విడిపోవడంపై చెప్పిన మాటలను రాధా వినలేకపోయింది.
ఇత్యేవం మానసే కృత్వా మాయేశో మాయయాఽన్వితః 4.40.
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, మాయకు అధిపతైన పరమేశ్వరుడు మాయతో కలిసి బయలుదేరాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ ప్రాణాధిదేవి ప్రాణేశి ప్రాణాధారే మనోహరే
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రాణాలకు అధిష్ఠానమైన దేవీ, ప్రాణాలకు అధిపతిగా ఉన్నవాడవు, ప్రాణాలను నిలిపే వాడవు, హృదయాన్ని ఆకర్షించే వాడవు,
వటమూలాద్గతే రుద్రే పార్వతీ తపసే యయౌ
వటవృక్షం కింద ఉన్న రుద్రుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, పార్వతీ తపస్సు చేయడానికి బయలుదేరింది.
గత్వా సా స్వర్ణదీతీరం స్నాత్వా త్రిషవణం ముదా
ఆమె బంగారు నదీ తీరానికి వెళ్లి, ఆనందంగా రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసింది.
వర్షమేకం చ సంపూర్ణమనాహారా స్వభక్తితః
ఒక సంవత్సరం పాటు, భోజనం చేయకుండా, తన భక్తిలో నిమగ్నమై తపస్సు చేసింది.
గ్రీష్మే చ పరితో వహ్నిం ప్రజ్వలన్తం దివానిశమ్ కృత్వా ప్రతస్థౌ తన్మధ్యే సంతతం జపతీ మనుమ్
వేసవిలో, చుట్టూ ఎక్కడా మంటలు వెలిగించి, పగలు రాత్రి వాటి మధ్య నిలబడి, నిరంతరం మంత్రాన్ని జపించింది.
శశ్వత్స్మశానే వర్షాసు కృత్వా యోగాసనం శివా
వర్షాకాలంలో, శివా ఎప్పుడూ శ్మశానంలో యోగాసనం వేసుకుని తపస్సు చేసింది.
శీతే జలాన్తరే శశ్వత్ప్రతస్థౌ భక్తిపూర్వకమ్
చలికాలంలో, ఆమె ఎప్పుడూ నీళ్లలో నిలబడి, భక్తితో తపస్సు చేసింది.
ఏవం కృత్వా పరం వర్షమప్రాప్య శంకరం సతీ
ఇలా మరో సంవత్సరం తపస్సు చేసినా, సతీకి శంకరుడు లభించలేదు.
తామగ్నికుణ్డం విశతీం తపసాఽతికృశాం సతీమ్
తపస్సుతో బాగా క్షీణించిన సతీ, అగ్నికుండంలోకి ప్రవేశించింది.
అతీవ వామనో బాలో విప్రరూపీ స్వతేజసా 4.40.
అప్పుడే, తన ప్రకాశంతో మెరిసిపోతున్న, చాలా చిన్న వయసున్న బ్రాహ్మణ బాలుడు అక్కడ కనిపించాడు.
శుక్లయజ్ఞోపవీతీ చ శుక్లవాసాశ్చ సస్మితః
ఆ బాలుడు తెల్లటి యజ్ఞోపవీతం, తెల్లటి వస్త్రాలు ధరించి, చిరునవ్వుతో నిలబడ్డాడు.
నిర్జనే బాలకం దృష్ట్వా స్నిగ్ధా సాపి జగాద హ
ఆ ఎడారి ప్రదేశంలో ఆ బాలుడిని చూసిన ఆమె, ప్రేమతో అతడితో మాట్లాడింది.
కో భవానితి పప్రచ్ఛ తం శిశుం పురతః స్థితమ్
ఆమె తన ముందున్న ఆ పిల్లవాడిని, 'నువ్వెవరు?' అని అడిగింది.
శ్రుత్వా శైలసుతా ప్రశ్నం ప్రహస్య పరమేశ్వరః
పర్వత కుమార్తె ప్రశ్నను విని, పరమేశ్వరుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
శంకర ఉవాచ కా త్వం కాన్తాఽతికాన్తారే తపశ్చరసి సున్దరి
శంకరుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ అడవిలో, అందమైనవాడా, నువ్వెవరు? ఇక్కడ తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు?'
వద కస్య కులే జాతా కస్య కన్యా చ కాఽభిధా
'ఏ వంశంలో పుట్టావు? ఎవరి కుమార్తె? నీ పేరు ఏమిటి? చెప్పు.'
అహో వా తపసాం రాశిః స్వయం మూర్తిమతీ సతీ
'అయ్యో! ఎంత గొప్ప తపస్సు! సతీ తానే నా ముందుకు ప్రత్యక్షమైంది.'
స్వయం తేజఃస్వరూపా వా మూలప్రకృతిరీశ్వరీ
నీవు స్వయంగా ప్రకాశమయమైన రూపమా, లేక మూల ప్రకృతి అయిన పరమేశ్వరీవా?
కిం వా త్రిలోకే లక్ష్మీస్త్వం సంపద్రూపా సనాతనీ
లేదా, మూడూ లోకాలలో లక్ష్మివి, శాశ్వతమైన ఐశ్వర్య స్వరూపమా?
కిం వామ్బికా త్వం దేవానాం స్వయం మూర్తిమతీ సతీ 4.40.
లేక దేవతలకు అంబికవా, నిజంగా సతీగా అవతరించినవా?
రాగాధిష్ఠాతృదేవీ వా స్వయం సాక్షాత్సరస్వతీ
లేదా, రాగానికి అధిపతిగా ఉన్న దేవతవా, లేక ప్రత్యక్షంగా సరస్వతివా?