దృష్ట్వా రతేర్విలాపం చ మూర్చ్ఛాం సంప్రాప పార్వతీ
రతికి జరిగిన దుఃఖాన్ని చూసి, పార్వతీ అపస్మారంలో పడిపోయింది.
రుదన్తీం పార్వతీం త్యక్త్వా స్వస్థానం ప్రయయౌ శివః
పార్వతీ ఏడుస్తూ ఉండగా, శివుడు తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
రూపయౌవనయోర్గర్వం తత్యాజ శైలకన్యకా
శైలపుత్రిక తన అందం, యవ్వనంపై ఉన్న గర్వాన్ని వదిలేసింది.
సురాశ్చ రతిమాశ్వాస్య సర్వే జగ్ముః స్వమన్దిరమ్ 4.39.
దేవతలు అందరూ రతిని ఓదార్చి, తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
స్తుత్వా రుదిత్వా శోకేన భయేన కామకామినీ
ఆ కామకామిని స్తుతిస్తూ, ఏడుస్తూ, శోకంతో, భయంతో మునిగిపోయింది.
న జగామ పితుర్గేహం పార్వతీ సా తు లజ్జయా
పార్వతీ సిగ్గుతో తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లలేదు.
ప్రజగ్ముః సహచారిణ్యస్తత్పశ్చాచ్ఛోకవిహ్వలాః
ఆమె స్నేహితులు కూడా శోకంతో బాధపడుతూ తరువాత వెళ్లిపోయారు.
సుచిరం చ తపస్తప్త్వా సా సంప్రాప త్రిలోచనమ్
పార్వతీ చాలా కాలం కఠిన తపస్సు చేసి, త్రినేత్రుడిని పొందింది.
ఇత్యేవం కథితం సర్వం పార్వతీదర్పమోక్షణమ్
ఇలా పార్వతీ గర్వాన్ని వదిలిన కథ అంతా చెప్పబడింది.
శ్రీరాధికోవాచ సున్దరం శ్రుతిపీయూషం నిగూఢం జ్ఞానకారణమ్
శ్రీరాధికా ఇలా చెప్పింది — ఇది ఎంత అందంగా, వేదాల అమృతంలా మధురంగా, లోతుగా, జ్ఞానం కలిగించేలా ఉంది!
న విశేషం సమాసం చ శ్రుతం న వ్యాసమీప్సితమ్
దీనిలోని భేదాలు, సంగ్రహార్థం, వ్యాసుని ఉద్దేశ్యం నాకు వినిపించలేదు.
కిం కిం తపః కఠోరం చ చకార పార్వతీ స్వయమ్
పార్వతీ తానే ఏవిధంగా కఠిన తపస్సు చేసింది?
రతిః కేన ప్రకారేణ జీవయామాస మన్మథమ్
రతి ఎలాంటి మార్గంలో మన్మథుడిని తిరిగి బ్రతికించింది?
తయో రహసి సంభోగం పాపినాం పాపమోచనమ్
వారు రహస్యంగా కలిసినది పాపుల పాపాలను తొలగించేదిగా ఉంది.
దమ్పతీవిరహోక్తిశ్చ కర్ణజ్వాలా చ యోషితః
భర్తాభార్యల విడిపోవడంపై చెప్పిన మాటలు, ఆడవారికి చెవుల్లో కలిగే మంట—
అగ్నిజ్వాలా విషజ్వాలా క్షమా సోఢుం చ యోషితః
అగ్ని మంట, విష మంట—ఇవన్నీ ఆడవారు ఎలా భరిస్తారు?
రాధికావచనం శ్రుత్వా విస్మితశ్చకితాననః
రాధికా మాటలు విని అతడు ఆశ్చర్యపడి, ముఖం ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది.
దమ్పతీవిరహోక్తిం చ యాం రాధా శ్రోతుమక్షమా
భర్తాభార్యల విడిపోవడంపై చెప్పిన మాటలను రాధా వినలేకపోయింది.
ఇత్యేవం మానసే కృత్వా మాయేశో మాయయాఽన్వితః 4.40.
ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, మాయకు అధిపతైన పరమేశ్వరుడు మాయతో కలిసి బయలుదేరాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ ప్రాణాధిదేవి ప్రాణేశి ప్రాణాధారే మనోహరే
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రాణాలకు అధిష్ఠానమైన దేవీ, ప్రాణాలకు అధిపతిగా ఉన్నవాడవు, ప్రాణాలను నిలిపే వాడవు, హృదయాన్ని ఆకర్షించే వాడవు,
వటమూలాద్గతే రుద్రే పార్వతీ తపసే యయౌ
వటవృక్షం కింద ఉన్న రుద్రుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, పార్వతీ తపస్సు చేయడానికి బయలుదేరింది.
గత్వా సా స్వర్ణదీతీరం స్నాత్వా త్రిషవణం ముదా
ఆమె బంగారు నదీ తీరానికి వెళ్లి, ఆనందంగా రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసింది.
వర్షమేకం చ సంపూర్ణమనాహారా స్వభక్తితః
ఒక సంవత్సరం పాటు, భోజనం చేయకుండా, తన భక్తిలో నిమగ్నమై తపస్సు చేసింది.
గ్రీష్మే చ పరితో వహ్నిం ప్రజ్వలన్తం దివానిశమ్ కృత్వా ప్రతస్థౌ తన్మధ్యే సంతతం జపతీ మనుమ్
వేసవిలో, చుట్టూ ఎక్కడా మంటలు వెలిగించి, పగలు రాత్రి వాటి మధ్య నిలబడి, నిరంతరం మంత్రాన్ని జపించింది.
శశ్వత్స్మశానే వర్షాసు కృత్వా యోగాసనం శివా
వర్షాకాలంలో, శివా ఎప్పుడూ శ్మశానంలో యోగాసనం వేసుకుని తపస్సు చేసింది.
శీతే జలాన్తరే శశ్వత్ప్రతస్థౌ భక్తిపూర్వకమ్
చలికాలంలో, ఆమె ఎప్పుడూ నీళ్లలో నిలబడి, భక్తితో తపస్సు చేసింది.
ఏవం కృత్వా పరం వర్షమప్రాప్య శంకరం సతీ
ఇలా మరో సంవత్సరం తపస్సు చేసినా, సతీకి శంకరుడు లభించలేదు.
తామగ్నికుణ్డం విశతీం తపసాఽతికృశాం సతీమ్
తపస్సుతో బాగా క్షీణించిన సతీ, అగ్నికుండంలోకి ప్రవేశించింది.
అతీవ వామనో బాలో విప్రరూపీ స్వతేజసా 4.40.
అప్పుడే, తన ప్రకాశంతో మెరిసిపోతున్న, చాలా చిన్న వయసున్న బ్రాహ్మణ బాలుడు అక్కడ కనిపించాడు.
శుక్లయజ్ఞోపవీతీ చ శుక్లవాసాశ్చ సస్మితః
ఆ బాలుడు తెల్లటి యజ్ఞోపవీతం, తెల్లటి వస్త్రాలు ధరించి, చిరునవ్వుతో నిలబడ్డాడు.