శ్రీనారాయణ ఉవాచ పప్రచ్ఛ రాధికా దేవీ నిగూఢమభివాఞ్ఛితమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: రాధికా దేవి లోతైన, గుప్తమైన కోరికతో అడిగింది.
శ్రీరాధికోవాచ వద మే వాఞ్ఛితం ప్రశ్నం సర్వసందేహభఞ్జనమ్ ।। 4.36.
శ్రీరాధికా ఇలా అడిగింది: నా కోరిక అయిన ప్రశ్నను, అన్ని సందేహాలను తొలగించేదాన్ని చెప్పు.
సర్వజ్ఞానాధిదేవశ్చ శంకరః సర్వతత్త్వవిత్
అన్ని జ్ఞానాలకు అధిపతి అయిన శంకరుడు, అన్ని తత్త్వాలను తెలిసినవాడు.
కథం విభూతిగాత్రశ్చ పఞ్చవక్త్రస్త్రిలోచనః
అతని శరీరం మహాశక్తులతో నిండినది, అయిదు ముఖాలు, మూడు కళ్ళు ఎలా కలిగివున్నాయి?
వృషేణాటతి దేవేన్ద్రో విహాయ వరవాహనమ్
దేవేంద్రుడు తన గొప్ప రథాన్ని వదిలిపెట్టి, ఎద్దుపై తిరుగుతూ ఉంటాడు.
వహ్నిశుద్ధాంశుకం త్యక్త్వా ధత్తే శార్దూలచర్మకమ్
అగ్నిలో శుద్ధమైన వస్త్రాలను విడిచిపెట్టి, పులిచర్మాన్ని ధరించుకుంటాడు.
నాస్తి రత్నకిరీటేచ్ఛా జటాయాం ప్రీతిరుత్తమా
రత్నాల కిరీటానికి అతనికి ఆసక్తి లేదు, జటలకు మాత్రమే అతను ఎంతో ఆనందం పొందుతాడు.
చన్దనాగురుకస్తూరీసుగంధికుసుమాని చ
చందనం, అగురు, కస్తూరి, సువాసన కలిగిన పువ్వులు—
ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి వ్యాసేన కథయ ప్రభో
ఈ కారణాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను; ప్రభూ, వ్యాసుని ద్వారా నాకు చెప్పండి.
రాధికావచనం శ్రుత్వా ప్రహస్య మధుసూదనః
రాధికా మాటలు విని, మధుసూదనుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ విరరామ పూర్ణతమో ధ్యాత్వా మాం మనసా ముదా
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పరిపూర్ణుడు తన మనసులో ఆనందంగా నన్ను ధ్యానించి, ఆచరణను ఆపేశాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే మాం చ దదర్శ పురతః స్థితమ్ ।।4.36.౮౦. న బభూవ వితృష్ణశ్చ లోచనాభ్యాం త్రిలోచనః
అంతలోనే, అతను నన్ను తన ముందర నిలబడి ఉన్నట్టు చూశాడు; త్రిలోచనుడు తన కన్నులతో తృప్తి చెందలేదు.
పశ్యన్నిమేషరహిత ఇతి మత్వా స్వమానసే
తన మనసులో, 'ఇతడు కన్నెత్తకుండా చూస్తున్నాడు' అని భావించాడు.
సహస్రవదనోఽనన్తో భాగ్యవాంశ్చ చతుర్ముఖః
వెయ్యి ముఖాలున్న అనంతుడు, నాలుగు ముఖాలున్న భాగ్యశాలి బ్రహ్మా—
పశ్యామి కిం వా కిం స్తౌమి సంప్రాప్య నాథమీదృశమ్
ఇలాంటి ప్రభువును పొందాక, నేను ఏమి చూస్తాను? ఏమి స్తుతించగలను?
స్వ మానసే కుర్వతీదం శంకరే చ తపస్విని
తన మనసులో ఇలా ఆలోచిస్తూ, శంకరునిలోనూ, ఆ తపస్సు చేసినవారిలోనూ—
ఏకైకవక్త్రం శుశుభే లోచనైశ్చ త్రిభిస్త్రిభిః। బభూవ తేన తన్నామ పఞ్చవక్త్రస్త్రిలోచనః
ప్రతి ముఖానికీ మూడు కళ్లతో ప్రకాశించేవి; అందువల్ల అతడిని ఐదు ముఖాలు, మూడు కళ్ళు ఉన్నవాడిగా పిలిచారు.
స్తవనాదధికప్రీతిః శివస్య దర్శనే మమ
శివుని దర్శనం వల్ల నాకు కలిగే ఆనందం, ఆయనను స్తుతించినప్పుడు మరింత పెరుగుతుంది.
చక్షూంషి గుణరూపాణి తస్య బ్రహ్మస్వరూపిణః
బ్రహ్మస్వరూపుడైన ఆయన యొక్క లక్షణాలు, రూపాలు అన్నీ కళ్ల రూపంలో కనిపిస్తాయి.
సత్త్వాంశేన దృశా శంభుః పశ్యన్పాతి చ సాత్త్వికాన్
శంభుడు సత్త్వగుణంతో తన కళ్ల ద్వారా సత్త్వ స్వభావం ఉన్నవారిని కాపాడుతాడు.
చక్షుషస్తామసాత్పశ్చాల్లలాటస్థాద్ధరస్య చ 4.36.
హరుని కళ్లలోని తామసిక భాగం, ఆయన నుదుటి నుండి—
కోటితాలప్రమాణశ్చ సూర్యకోటిసమప్రభః
పది కోట్ల తాళపత్రాలంత పరిమాణం, పది కోట్ల సూర్యుల్లా ప్రకాశించేవాడు.
విభూతిగాత్రః స విభుః సతీసంస్కారభస్మనా
అందరికీ వ్యాపించిన ఆ పరమేశ్వరుడు, సతీదేవి అంత్యక్రియలలో ఉపయోగించిన బస్మంతో తన శరీరాన్ని అలంకరించుకున్నాడు.
స్వాత్మారామో యద్యపీశస్తథాఽపి పూర్ణమబ్దకమ్
తానే తనలో ఆనందంగా ఉండే అధిపతి అయినా, ఆ సమయంలో ఆయన పూర్తిగా దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
ప్రత్యఙ్గం చాపి తస్యాశ్చ పపాత యత్ర యత్ర హ
ఆమె శరీర భాగాలు ఎక్కడ పడిపోయాయో, ప్రతి చోటా
తదా శవావశేషం చ కృత్వా వక్షసి శంకరః
ఆ సమయంలో శవంగా మిగిలిన ఆ దేహాన్ని శివుడు తన వక్షస్సుపై పెట్టుకున్నాడు.
తదా గత్వా మహేశం తం కృత్వా క్రోడే ప్రబోధ్య చ
అప్పుడు ఎవరో మహేశ్వరుని దగ్గరకు వెళ్లి, ఆయనను ఆలింగనం చేసి, మెలకువ కలిగించారు.
తదా శివశ్చ సంతుష్టః స్వం లోకం చ జగామ హ
ఆ సమయంలో శివుడు సంతుష్టుడై తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
దివ్యస్రగ్ధారియోగేన నేచ్ఛా నిత్యే పరే విభోః
దివ్య మాలలు, అలంకారాల వల్ల ఆ నిత్య పరమేశ్వరునికి ఎలాంటి కోరిక ఉండదు.
న చేచ్ఛా కేశసంస్కారే స్వాఙ్గవేషేణ యోగినః
యోగులకు తమ జుట్టు అలంకరించుకోవడానికైనా, తమ శరీరాన్ని సుందరంగా చేసుకోవడానికైనా ఎలాంటి ఆసక్తి ఉండదు.