యథాఽమృతం భక్షణానాం దాహకానాం యథాఽనలః
ఆహారాల్లో అమృతం ఎలా శ్రేష్ఠమో, కాల్చే వాటిలో అగ్ని ఎలా ప్రధానమో అలాగే.
ప్రజేశానాం యథా బ్రహ్మా సరితాం సాగరో యథా
ప్రజలలో బ్రహ్మా ఎలా అధిపతియో, నదులలో సముద్రం ఎలా గొప్పదో అలాగే.
వృక్షాణాం చ యథాఽశ్వత్థః పుష్పాణాం తులసీ యథా
చెట్లలో అశ్వత్థవృక్షం ఎలా శ్రేష్ఠమో, పుష్పాల్లో తులసి ఎలా ముఖ్యమో అలాగే.
ఆదిత్యానాం యథా సూర్యో రుద్రాణాం శంకరో యథా
ఆదిత్యులలో సూర్యుడు ఎలా ప్రధానమో, రుద్రులలో శంకరుడు ఎలా శ్రేష్ఠుడో అలాగే.
దేవర్షీణాం యథా త్వం చ బ్రహ్మర్షీణాం యథా భృగుః
దేవర్షుల్లో నీవు ఎలా ముఖ్యుడవో, బ్రహ్మర్షుల్లో భృగువు ఎలా ప్రఖ్యాతుడో అలాగే.
యథా సనత్కుమారశ్చ యోగినాం జ్ఞానినాం వరః
యోగులలో, జ్ఞానులలో సనత్కుమారుడు ఎలా గొప్పవాడో అలాగే.
యథా హిమాద్రిః శైలానాం మణీనాం కౌస్తుభో యథా
పర్వతాల్లో హిమాలయం ఎలా శ్రేష్ఠమో, రత్నాల్లో కౌస్తుభం ఎలా ముఖ్యమో అలాగే.
గన్ధర్వాణాం చిత్రరథో యథా శ్రేష్ఠశ్చ నారద
గంధర్వుల్లో చిత్రరథుడు ఎలా శ్రేష్ఠుడో, నారదుడు కూడా అలాగే ఉత్తముడు.
యథా శ్రేష్ఠా చ నారీణాం శతరూపా వరా పరా 4.26.
స్త్రీలలో శతరూపా ఎలా శ్రేష్ఠురాలో, అత్యుత్తమురాలో అలాగే.
సున్దరీణాం యథా రమ్భా యథా మాయా చ మాయినామ్
అందమైన స్త్రీలలో రంభ ఎలా ప్రసిద్ధురాలో, మాయావిద్యలో మాయ ఎలా ప్రఖ్యాతురాలో అలాగే.
కర్తవ్యం చ చతుర్ణాం చ వర్ణానాం నిత్యమేవ చ
నాలుగు వర్ణాల వారు తమ ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ తప్పకుండా చేయాలి.
సత్యం సర్వాణి పాపాని బ్రహ్మహత్యాదికాని చ
నిజంగా, బ్రాహ్మణ హత్య మొదలైన అన్ని పాపాలు కూడా—
భుక్త్వైతాని చ పాపాని యో భుఙ్క్తే తత్ర మన్దధీః
ఈ పాపాలను అనుభవించి, వాటిని చేసే వాడు మూర్ఖుడవాడే.
ఏకాదశీప్రమాణాని యుగసంఖ్యాకృతాని చ
ఏకాదశి సంఖ్యలు యుగాల లెక్క ప్రకారం నిర్ణయించబడతాయి.
ఇత్యేవం కథితం బ్రహ్మన్యో దోషస్తత్ర భోజనే
బ్రాహ్మణా, భోజనం విషయంలో ఉన్న లోపాన్ని ఇలా వివరించాను.
దశమీలఙ్ఘనే దోషం నిబోధ కథయామి తే
పదవ తేదీని పాటించకపోతే వచ్చే లోపాన్ని ఇప్పుడు చెబుతాను, విను.
ఇహ తద్వంశహానిశ్చ యశోహానిర్భవేద్ధ్రువమ్ 4.26.
ఇక్కడ వంశ నష్టం, పేరు పోవడం తప్పక జరుగుతాయి.
దశమ్యేకాదశీ వాపి ద్వాదశీ యత్ర వాసరే
ఆ సందర్భంలో పదవ, పదకొండవ, పన్నెండవ తేదీలలో ఏదైనా వస్తే,
ద్వాదశ్యాం చ వ్రతం కృత్వా త్రయోదశ్యాం చ పారణమ్
పన్నెండవ తేదీన వ్రతం ఆచరించి, పదమూడవ తేదీన ఉపవాస విరమణ చేయాలి.
సంపూర్ణైకాదశీ యత్ర ప్రభాతే కించిదేవ సా
పూర్తిగా పదకొండవ తేదీ వచ్చినప్పుడు, ఉదయానికప్పుడు కొంత మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
షష్టిదణ్డాత్మికా యత్ర ప్రభాతే చ తిథిత్రయమ్
ఉదయానికప్పుడు మూడు తిథులు కలిపి అరవై దండలు ఉంటే,
పరత్రానశనం కృత్వా నిత్యకృత్యం సమాచరేత్
తర్వాతి రోజున ఉపవాసం చేసి, నిత్యకర్మలు చేయాలి.
తత్పూర్వదివసే నిత్యం వ్రతే కృత్వా పరేఽహని
వ్రతాన్ని ముందు రోజు ఆచరించి, తర్వాతి రోజున పూర్తి చేయాలి.
వైష్ణవానాం యతీనాం చ విధవానాం తథైవ చ
వైష్ణవులు, యతులు, విధవలకు కూడా ఇదే విధానం వర్తిస్తుంది.
శుక్లామేవ తు కుర్వన్తి గృహిణో వైష్ణవేతరాః
వైష్ణవులు కాని గృహస్థులు శుక్లపక్షంలో మాత్రమే వ్రతం చేస్తారు.
శయనీబోధినీమధ్యే యా కృష్ణైకాదశీ భవేత్
శయనీ, బోధినీ మధ్యలో కృష్ణ ఏకాదశి వచ్చినప్పుడు,
ఇత్యేవం కథితో బ్రహ్మన్నిర్ణయోఽయం శ్రుతౌ శ్రుతః 4.26.
బ్రాహ్మణా, ఈ నిర్ణయం శాస్త్రంలో చెప్పినట్లుగా వివరించబడింది.
కృత్వా హవిష్యం పూర్వాహ్ణే న చ భుఙ్క్తే పునర్జలమ్
పూర్వాహ్నంలో హవిష్య అన్నం తీసుకున్నవాడు మళ్లీ నీరు తాగకూడదు.
బ్రాహ్మే ముహూర్తే చోత్థాయ ప్రాతఃకృత్యం విధాయ చ
బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, ఉదయపు కర్మలు చేసి,
వ్రతోపవాసం సంకల్ప్య శ్రీకృష్ణప్రీతిపూర్వకమ్
శ్రీకృష్ణుడికి భక్తితో వ్రత ఉపవాసాన్ని సంకల్పించాలి.