ఇత్యేవముక్త్వా జీవశ్చ మౌనీభూతో బభూవ హ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, జీవుడు మౌనంగా మారిపోయాడు.
స్వాత్మారామో మహాజ్ఞానీ జహార చేతనామహో 4.24.
తన ఆత్మలో ఆనందించే మహాజ్ఞాని, తన చైతన్యాన్ని ఉపసంహరించుకున్నాడు—ఇది ఎంత ఆశ్చర్యమో!
క్షణేన చేతనాం ప్రాప్య ప్రాణాంస్త్యక్తుం సముద్యతః
ఒక్క క్షణంలో చైతన్యం తిరిగి పొందినవాడు, ప్రాణాలను విడిచిపెట్టేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే తత్ర జగామ బ్రాహ్మణోఽర్భకః
అదే సమయంలో అక్కడ ఒక చిన్న బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు.
సస్మితః శ్యామవర్ణశ్చ ప్రజ్వలన్బ్రహ్మతేజసా
అతడు నవ్వుతూ, నల్లని వర్ణంతో, బ్రహ్మతేజంతో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
దృష్ట్వా తం సంభ్రమేణైవ దుర్వాసాః ప్రణనామ హ
అతన్ని చూసి, దుర్వాసుడు భయంతో తలవంచి నమస్కరించాడు.
ఉవాచ బ్రాహ్మణవటుర్దత్త్వా తస్మై సదాశిషమ్
ఆ బ్రాహ్మణ యువకుడు అతనికి ఎప్పుడూ మంగళాశీస్సులు ఇచ్చి, మాట్లాడాడు.
శిశురూపం క్షణం స్థిత్వా తమువాచ విచక్షణః
బుద్ధిమంతుడు ఒక క్షణం బాలుడి రూపంలో నిలిచి, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
శిశురువాచ కిం తత్త్వం త్వామహం విప్ర పృచ్ఛామి శోకకాతరమ్
బాలుడు అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! బాధతో ఉన్న నీవు, నిజమైన తత్త్వం ఏమిటో నేను అడుగుతున్నాను.
బ్రాహ్మణానాం తపో ధర్మస్తపఃసాధ్యం జగత్త్రయమ్
బ్రాహ్మణుల తపస్సే ధర్మం; ఈ మూడు లోకాలు తపస్సుతోనే పొందగలుగుతారు.
కా కస్య పత్నీ కః కాన్తః కస్యా వా భువనత్రయే
ఈ మూడు లోకాలలో ఎవరి భార్య ఎవరు? ఎవరు ఎవరికీ ప్రియమైనవారు?
మిథ్యా పత్నీ తవేయం చ క్షణాత్తేన గతాధునా 4.24.
నీవు భార్య అని భావిస్తున్న ఈమె నిజానికి మాయ మాత్రమే; క్షణంలోనే నిన్ను విడిచిపోయింది.
ఏకానంశా చ భగినీ వసుదేవసుతా హరేః
ఆమె హరివు, వసుదేవుని కుమార్తె, ఆయన అక్క, ఆయన యొక్క ఒక భాగమైనవారు.
కల్పే కల్పే సున్దరీ సా తవ పత్నీ భవిష్యతి
ప్రతి యుగంలో ఆ అందమైనవారు నీ భార్యగా అవతరిస్తారు.
కన్దలీ కదలీజాతిర్భవిష్యతి మహీతలే
భూమిపై ఆమె అరటి చెట్టు వంశంలో జన్మిస్తుంది.
కల్పాన్తరే శాన్తరూపా తవ పత్నీ భవిష్య తి
ఇంకొక యుగంలో శాంతమైన రూపంతో నీ భార్యగా అవతరిస్తుంది.
ఇత్యేవముక్త్వా శీఘ్రం చ విప్రరూపీ జనార్దనః
ఇలా చెప్పి, జనార్దనుడు బ్రాహ్మణుడి రూపంలో త్వరగా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
మునిః సర్వభ్రమం త్యక్త్వా తపస్యాయాం మనో దధే
ఆ ముని అన్ని అయోమయాలను వదిలిపెట్టి తపస్సులో మనస్సు నిలిపాడు.
దైత్యస్తాలవనం గత్వా బభూవ గర్దభాకృతిః
ఆ దైత్యుడు తాళవనానికి వెళ్లి, గాడిద రూపం ధరించాడు.
దైత్యేన్ద్రో విష్ణుచక్రేణ ప్రాణాంస్త్యక్త్వా సువాఞ్ఛితమ్
దైత్యాధిపతి విష్ణువు చక్రంతో హతమై, తన కోరిక మేరకు ప్రాణాలు విడిచాడు.
కాలే తిలోత్తమా భూత్వా జగామ స్వాలయం పునః
కాలక్రమంలో తిలోత్తమగా మారి, మళ్లీ తన స్వస్థలానికి వెళ్లింది.
ఇత్యేవం కథితం శ్రుత్వా శ్రీకృష్ణాఖ్యానముత్తమమ్ 4.24.
ఇలా శ్రీకృష్ణుని గొప్ప కథను విని, అందరూ ఆనందించారు.
విశేషతస్తవ ముఖే హ్యతీవ సుమనోహరమ్
ప్రత్యేకంగా, నీ ముఖం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
మృతాయాం మునికన్యాయాం శాపాద్దుర్వాససో మునేః
ఆ మునికుమార్తె మరణించడానికి కారణం దుర్వాస మహర్షి శాపమే.
పపాత ధౌతమూర్ధ్వాచ్చ ధార్యమాణం చ వాయునా
ఆ వస్త్రం పవిత్రంగా మారి, గాలిలో ఎగురుతూ, చివరకు కింద పడిపోయింది.
పృథివ్యాం పతితే వస్త్రే తపస్త్యక్త్వా మునీశ్వరః
ఆ వస్త్రం భూమిపై పడిన వెంటనే, ఆ మహర్షి తపస్సు వదిలేశాడు.
జగామ శోకావిష్టోఽపి తూర్ణం జామాతురాశ్రమమ్
బాధతో నిండిపోయినా, అతడు వేగంగా తన అల్లుడి ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
గత్వాఽఽలయసమీపం చ విప్రః కాతరమానసః
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇంటి దగ్గరికి చేరుకున్నప్పుడు, అతని మనసు భయంతో నిండిపోయింది.
శ్వశరస్య స్వరం జ్ఞాత్వా దుర్వాసా భయవిహ్వలః
తన మామగారి స్వరం గుర్తుపట్టి, దుర్వాసుడు భయంతో వణికిపోయాడు.
ప్రణమ్య శ్వశురం శోకాద్విలలాప భృశం పునః
తన మామగారికి నమస్కరించి, దుర్వాసుడు మళ్లీ దుఃఖంతో బాగా విలపించాడు.